Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
GV: Nguyễn Thị Hạnh
I.
Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
Ví dụ1: Tìm yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ sau
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Yếu tố miêu tả: + Âm thanh: tiếng suối
+ Cảnh vật: trăng, hoa, cây cổ thụ
Yếu tố tự sự: Kể về một người chưa ngủ
 Tác dụng: Gợi vẻ đẹp của đêm trăng và cảm xúc của Bác trong đêm trăng: tình yêu thiên nhiên với niềm yêu nước, thương dân sâu sắc, tha thiết
Ví dụ 2: Làm việc nhóm, tìm yếu tố tự sự, miêu tả và cảm nghĩ của nhân vật trong đoạn văn (sgk –tr137 + 138)
Tự sự: Kể chuyện người bố ngâm chân nước muối, bố đi câu, cắt tóc….
Miêu tả: Bàn chân của bố: xám xịt, lỗ rỗ, mu bàn chân mốc trắng, bong da …
Cảm nghĩ: Thương bố vất vả, hi sinh cho con và gia đình.
 Miêu tả, tự sự trong niềm hồi tưởng, khêu gợi cảm xúc cho người đọc
_Ghi nhớ_
Lưu ý
Trong văn biểu cảm, yếu tố miêu tả có tác dụng khơi gợi sự cảm thụ và tưởng tượng. Miêu tả chân thật, chọn lọc, có sức gợi cảm lớn, hỗ trợ mạnh cho văn biểu cảm
Tự sự trong văn biểu cảm không nhằm mục đích kể chuyện. Cần lựa chọn sự việc có ý nghĩa sâu sa, người đọc nhớ lâu, suy nghĩ và cảm xúc về nó.
II.
Luyện tập
Nối câu thơ với những cụm từ miêu tả trăng sao cho phù hợp
Giải câu đố sau:
Mồm bò không phải mồm bò mà lại mồm bò.
(Là con gì?)
Phân tích vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn thơ sau:
“Mình về với Bác đường xuôi
Thưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ Người
Nhớ ông Cụ mắt sáng ngời
Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường!
Nhớ Người những sớm tinh sương
Ung dung yên ngựa trên đường suối reo
Nhớ chân Người bước lên đèo
Người đi rừng núi trông theo bóng Người..”
(Trích “Việt Bắc” – Tố Hữu)
Tự sự: Những sáng tinh sương cưỡi ngựa
Miêu tả: Ông cụ: đôi mắt sáng ngời, áo nâu, túi vải…
 Hình ảnh Bác trở nên giản dị, gần gũi, đẹp rạng ngời trong những tấm lòng thành kính yêu thương
Yếu tố tự sự và miêu tả dùng trong văn biểu cảm phải tuân thủ theo nguyên tắc nào?
Tự sự: nhằm mục đích kể chuyện nên kể thật đầy đủ
Tự sự và miêu tả cần kết hợp chặt chẽ với nhau
Miêu tả thật chi tiết và cụ thể, tỉ mỉ
Tự sự và miêu tả chỉ nhằm khơi gợi cảm xúc, do cảm xúc chi phối
Hướng dẫn tự học
Làm bài tập 1 + 2 (SGK –tr138 + 139)
Viết bài văn biểu cảm về người có ảnh hưởng lớn nhất tới quá trình trưởng thành của mình.
Soạn bài “Cảnh khuya”, “Rằm tháng Giêng”
Thank you