Nhiệt nhiệt chào mừng
ngày nhà giáo Việt Nam
20-11-2008
Trường THPT C Hải Hậu
Giáo viên : Đào Thị Thanh Hoài
cảnh ngày hè
(Bảo kính cảnh giới - bài 43)
- Nguyễn Trãi -
I-Tiểu dẫn
1- Tác giả ( 1380- 1442)
Nhà thơ nhà văn kiệt xuất, danh nhân văn hoá thế giới, có nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của văn hoá, văn học dân tộc
2- Tác phẩm “ Quốc âm thi tập
a- Xuất xứ
Sáng tác khi Nguyễn Trãi ở ẩn tại Côn Sơn
( Hình ảnh Côn Sơn- Hải Dương )
Quốc âm thi tập
( 254 bài )
Vô đề
( Không có
tựa đề)
Môn thì
lệnh
( Thời tiết)
Môn thì
mộc
( Cây cỏ)
Môn cầm
thú
( Thú vật)
b - Cấu trúc
c - Nội dung
- Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi
- Lí tưởng nhân nghĩa
- Tình yêu thiên nhiên và con người
- Khát vọng về cuộc sống thanh bình hạnh phúc
c - Nghệ thuật : Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn
 Đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của thơ ca tiếng Việt
3- Bài thơ “ Bảo kính cảnh giới “-43
- Thuộc phần Vô đề
Ngôn chí
( Nói chí hướng)
Vụ d?
Mạn thuật
( kể một cách
tản mạn)
tự thuật
( tự nói về mình)
Tự thán
( Tự than)
Bảo kính cảnh giới
( Gương báu
răn mình)
61 bài
- Nhan đề “Cảnh ngày hè” do soạn giả đặt
- Thể thơ :
+ Thất ngôn bát cú
+ Câu 1 & 8 có 6 chữ  Câu độc lập
+ Câu 3 & 4 ngắt nhịp 3/4
II – Đọc hiểu văn bản :
Cảnh ngày hè
R?i / hóng mát / thuở ngày trường
Hoè lục đùn đùn / tán rợp giương
Thạch lựu hiên / còn phun thức đỏ
Hồng liên trì / đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ ca/� làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve/ lầu tịch dương
Dẽ có Ngu cầm/ đàn một tiếng
Dân giàu đủ / khắp đòi phương
1- Vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống:
1- Vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống:
Cảnh ngày hè
Thời gian: Hoàng hôn
( lầu tịch dương )
Địa điểm:
Gần làng chài
Màu sắc: màu xanh,
đỏ, hồng
Mùi vị: thơm
( hoa sen)
Âm thanh: dắng dỏi,
lao xao
 Bức tranh chiều hè hiện lên sinh động, đầy màu sắc, âm thanh và mùi vị
CÂU HỎI THẢO LUẬN
* Các biện pháp nghệ thuật
- Từ ngữ gợi tả
+ Ngày trường: ngày dài
+ “Hoè lục”: vàng, xanh
+ Tán rợp giương : tán cây toả rộng
+ Tiễn mùi hương: ngát hương
Cảnh vật gần gũi, quen thuộc
Cảnh vật gần gũi, quen thuộc
- Động từ
+ “Phun”: ứa ra
+ “Đùn đùn”: dồn dập tuôn ra
+ “Giương”: trương lên, rộng ra
Sức sống chất chứa từ bên trong
+ “Lao xao”: Ồn ào, náo nhiệt
+ “ Dắng dỏi”: inh ỏi
Không khí nhộn nhịp
 Sức sống chất chứa từ bên trong
 Không khí nhộn nhịp
- Đảo ngữ: “ dắng dỏi”…”Lao xao”
 Nhấn mạnh âm thanh sôi nổi của cuộc sống
Bức tranh chiều hè tràn đầy sức sống
2- Vẻ đẹp tâm hồn
- Cảm nhận bức tranh ngày hè sống động và tràn đầy sức sống
 Tấm lòng yêu đời, yêu cuộc sống
- Tâm thế ngắm cảnh
+ “ Rồi” ( từ cổ): Nhàn nhã, không vướng bận gì
+ “ Ngày trường” : Ngày dài
 Tâm trạng thư thái, thanh thản trước thiên nhiên


Hai câu thơ cuối cho ta hiểu gì về tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với dân với nước?
Âm điệu câu thơ lục ngôn kết thúc bài thơ khác câu thất ngôn như thế nào? Sự thay đổi âm điệu đó có tác dụng gì trong việc thể hiện tình cảm của tác giả?
2- Vẻ đẹp tâm hồn
- Cảm nhận bức tranh ngày hè sống động và tràn đầy sức sống
 Tấm lòng yêu đời, yêu cuộc sống
- Tâm thế ngắm cảnh
+ “ Rồi” ( từ cổ): Nhàn nhã, không vướng bận gì
+ “ Ngày trường” : Ngày dài
 Tâm trạng thư thái, thanh thản trước thiên nhiên
- Mong ước
Có Ngu cầm
Dân giàu đủ- Khắp đòi phương
 Khát vọng cuộc sống thanh bình
 Hạnh phúc cho mọi người
 Tấm lòng ưu ái với dân với nước
 Tấm lòng yêu nước thương dân tha thiết đến trọn đời
Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.
( Thuật hứng - bài 2 )
Bui một nỗi niềm chăng nỡ trễ
Đạo làm con liễn đạo làm tôi
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.....
III- Tổng kết :
1- Nội dung
Vẻ đẹp thiên nhiên giản dị, thanh cao
Vẻ đẹp tâm hồn: yêu thiên nhiên,yêu cuộc sống,nỗi niềm ưu ái với dân với nước
2- Nghệ thuật :
- Sử dụng từ gợi tả, động từ mạnh, đảo ngữ
- Việt hoá thơ Đường luật

Em hãy tổng kết những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
Bài tập củng cố
Câu 1: Nội dung của bài thơ là gì ?
A- Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
B- Tình yêu thiên nhiên, khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc
C- Tình yêu cuộc sống, khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc
D- Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc
Câu 2: Điều đặc biệt của bài thơ này nằm ở đâu ?
A- Số tiếng trong mỗi câu thơ đều khác nhau
B- Câu thơ đầu chỉ có 6 tiếng
C- Câu thơ cuối chỉ có 6 tiếng
D- Phương án B & C
Dặn dò

* Học thuộc lòng bài thơ
* Nêu cảm nhận về hình ảnh Nguyễn Trãi
qua bài thơ
* Chuẩn bị tiết " Tóm tắt văn bản Tự sự"
Khu lưu niệm Nguyễn Trãi ở Côn Sơn ( Chí Linh - Hải Dương )
Đền thờ Nguyễn Trãi ở làng Nhị Khê, Thường Tín , Hà Tây
Tượng đài Nguyễn Trãi
ở Thu?ng Tín
Lam sơn thực lục
Xin chân thành cảm ơn
Hẹn gặp lại