I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả:
-Nguyễn Trãi(NT)là a/h dân tộc,nhà văn hóa lớn.
-Ông để lại nhiều di sản phong phú về mặt chính trị,quân sự, văn hóa.
2/Tác phẩm:
a/xuất xứ:
-Bài thơ thứ 43 trong chùm thơ Bảo kính cảnh giới của NT.
-Viết lúc NT về ở ẩn ở Côn Sơn-khoảng đầu he.�


CẢNH NGÀY HÈ

Rồi bóng mát thuở ngày trường,
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Dẽ có ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.

b/chủ đề:
-Ghi lại bức tranh thiên nhiên trong cảnh ngày hè.
-Vẻ đẹp tâm hồn của NT yêu thiên nhiên,yêu đời,yêu đất nước nhân dân.
c/ thể thơ:
-thất ngôn bát cú xen lục ngôn.
d/bố cục :
- gồm:2 phần
+6 câu đầu:bức tranh thiên nhiên cuộc sống.
+2 câu cuối:tấm lòng ưu ái với nước với dân.

II/Đọc hiểu văn bản:
1/Veû ñeïp böùc tranh thieân nhieân,cuoäc soáng ngaøy heø.
a/böùc tranh ngaøy heø qua caûm nhaän cuûa thi nhaân
*Thôøi gian:cuoái ngaøy “laàu tòch döông”
*Ñöôøng neùt,maøu saéc: caâu 2
->h/aû caây hoøe caønh laù xanh thaãm toûa boùng maùt caû moät khoâng gian,taïo caûm giaùc deã chòu.
*Ñöôøng neùt,maøu saéc: caâu 3
->caây löïu beân hieân nhaø troå ra nhöõng boâng hoa maøu ñoû thaãm.




*Màu sắc và hương thơm:
->hoa sen hoàng döôùi ao ñang toûa ngaùt muøi höông
-maøu saêc töôi taén haøi hoøa,ñaày söùc soáng.
-caùch ngaét nhòp 3/4.
->khoâng theo nhòp thô ñöôøng luaät,gôïi söï chuù yù,laøm noåi baät böùc tranh.
-coù söï vaän duïng keát hôïp giaù trò b/c cuûa caùc ñ/töø.
=> Qua caûm nhaän cuûa TN caûnh vaät trôû neân sinh ñoäng ñaùng yeâu ñaày söùc soáng.Tuy ôû vaøo thôøi ñieåm cuoái ngaøy nhöng söï soáng khoâng bao giôø ngöøng laïi.


b/bức tranh của cuộc sống sinh hoạt:
-aâm thanh voïng laïi töø phía chôï caù cuûa laøng chaøi.
->aâm thanh ñaëc tröng cuûa cuoäc soáng bình dò maø vui töôi,thanh bình no aám.
-ngheä thuaät ñaûo ngöõ ñöa töø laùy:caâu thô laøm noåi baät khoâng khí nhoân nhòp nôi laøng queâ.
Nhaän xeùt:
NT ñaõ mieâu taû maøu heø sinh ñoäng vaø traøn ñaày söùc
soáng.Böùc tranh coù söï keát hôïp ñöôøng neùt maøu saéc caûm thanh con ngöôøi vaø cuoäc soáng.
2/Vẻ đẹp tâm hồn của NT
a/tâm hồn yêu đời yêu thiên nhiên cuộc sống:
-hoàn cảnh tâm trạng của nhà thơ:câu 1
+Rồi:rảnh rỗi,hóng mát dạo chơi tâm hồn thanh thản:
->câu thơ 6 chữ giới thiệu khá đầy đủ về chủ thể tâm trạng của nhân vật trữ tình trong hoàn cảnh đặc biệt,nhịp thơ 1/2/3(phá cách)kết hợp thanh bằng cuối câu thơ làm câu thơ mang nhiều tâm trạng.
->tuy nhiên,nổi bật là sự ung dung thư thái say mê cảnh đẹp.
-nhà thơ thân nhàn nhưng tâm không nhàn,nhưng dù hoàn cảnh nào thì tâm hồn vẫn
luôn tinh tế rộng mở để giao cảm với đời.
+đón nhận bức tranh ngày hè bằng nhiều giác quan(thị giác,khướu,giác thính giac)->liên tưởng.
+cảm nhận đầy đủ rõ nét sự yên vui,thanh bình của cảnh vật.
->điều này chứng tỏ NT có tình yêu thiên nhiên tha thiết,tấm lòng tha thiết yêu đời,yêu người,
gắn bó với cuộc sống của nhân dân.
b/Tấm lòng ưu ái với dân với nước:câu 7,87,8
-Câu 7: NT mơ đến cây đàn kì diệu của vua Ngu Thuấn ngày xưa để gảy lên khúc đàn nói lên niềm mong mỏi lớn nhất của NT làm cho dân giàu đủ ấm no hơn.
-Câu 8:câu kết ngắn gọn ngắt nhịp 2/2/2thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài.
Nhận xét:Điều kết tụ của tâm hồn Ức trai không phải ở thiên nhiên mà là ở con người,ở người dân,NT mong cho tất cả mọi người,ở mọi nơi đều giàu có no đủ.
->Bài thơ đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị thẩm mĩ và nhân văn sâu sắc.