CHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ ĐẾN DỰ TIẾT HỌC HÔM NAY
Môn: Ngữ Văn
Lớp: 10A1
Tiết 38
cảnh ngày hè
(Nguyễn Trãi)
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
1. Tập thơ "Quốc âm thi tập"
Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi: người anh
hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân; nhà thơ với tình
yêu thiên nhiên, quê hương, con người, cuộc sống.
b. Nghệ thuật: Thơ Nôm Đường luật thất ngôn xen lục ngôn.
c. Bố cục:
- Chia thành 4 phần:
Vô đề
Môn thì lệnh
Môn hoa mộc
Môn cầm thú
- Phần Vô đề được sắp xếp thành các mục:
Ngôn chí
Mạn thuật
Tự thán
Tự thuật
Bảo kính cảnh giới.
I. Tiểu dẫn
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
2. Bài thơ "Cảnh ngày hè"
a. Xuất xứ: Bài số 43 trong mục "Bảo kính cảnh giới" phần "Vô đề"
tập thơ "Quốc âm thi tập".
b. Hoàn cảnh sáng tác: Trong khoảng thời gian nhà thơ ở ẩn tại Côn Sơn
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
Rồi / hóng mát / thuở ngày trường
Hoè lục đùn đùn / tán rợp giương
Thạch lựu hiên / còn phun thức đỏ
Hồng liên trì / đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá / làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve / lầu tịch dương
Dẽ có Ngu cầm / đàn một tiếng
Dân giàu đủ / khắp đòi phương
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Đọc - giải thích từ ngữ
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
Rồi hóng mát thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương
(Rỗi rãi)
(ngát, nức)
(inh ỏi)
(lẽ ra)
(nhiều)
(màu vẻ, dáng vẻ)
(ngày dài)
(sen hồng ở ao)
(làng chài lưới)
(mặt trời lặn)
(đàn)
(M�u xanh thẫm)
Rỗi rãi, ngồi hóng mát suốt cả ngày dài.
Cây hoè màu xanh thẫm, đùn đùn tán lá giương lên che rợp.
Cây thạch lựu bên hiên còn phun màu đỏ
Sen hồng trong ao đã toả ngát mùi hương


Tiếng lao xao của phiên chợ cá làng chài lưới
Tiếng ve inh ỏi như tiếng đàn bên ngôi lầu lúc mặt trời sắp lặn
Lẽ ra có cây đàn của vua Thuấn để đàn lên một tiếng
Dân chúng khắp nơi đều được giàu có, no đủ.
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
2. Tìm hiểu văn bản
a. Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
* Phối hợp hài hoà đường nét hình ảnh, màu sắc, âm thanh
- Hình ảnh : hoè, thạch lựu, sen, làng ngư phủ, lầu tịch dương.
- Màu sắc : lục, đỏ, hồng.
- Âm thanh : lao xao, dắng dỏi.
Thiên nhiên tươi tắn, rực rỡ, rộn rã; cuộc sống con người
thanh bình, yên vui
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
+ Từ ngữ:
Diễn tả sức sống căng đầy chất chứa bên trong tạo vật.
2. Tìm hiểu văn bản
a. Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
+ Nhịp thơ:
Tập trung sự chú ý của người đọc, làm nổi bật hơn cảnh vật trong ngày hè.
/
/
Sử dụng các động từ mạnh (đùn đùn, phun, giương, tiễn.)
Nhịp 3/4 (câu 3, 4)
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
2. Tìm hiểu văn bản
a. Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống
+ Bút pháp tả :
Thiên nhiên có hình, có hồn và gợi cảm hơn.
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Bức tranh ngày hè sinh động, đầy sức sống và sự giao cảm mạnh mẽ nhưng tinh tế của tâm hồn nhà thơ với cảnh vật.
+ Cảm nhận bằng nhiều giác quan:
diễn tả trạng thái tinh thần của cảnh vật
thị giác, khứu giác, thính giác.
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
2. Vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ
Rồi hóng mát thuở ngày trường
+ Rồi: rỗi rãi
+ Nhịp thơ: 1/ 2/3
thanh thản, thư thái, ung dung tự tại.
Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết.

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương
Tấm lòng ưu ái với dân, với nước

/
/
và khát vọng đem lại cuộc sống ấm no,
hạnh phúc cho muôn dân.
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật:
+ Thể thơ: Thơ Nôm Đường luật thất ngôn chen lục ngôn.
+ Ngôn ngữ: giản dị, tinh tế.
+ Miêu tả cảnh đặc sắc: phối hợp hài hoà màu sắc, hình ảnh, âm
thanh; cảm nhận bằng nhiều giác quan; bút pháp tả.
2. Nội dung:
Bài thơ tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan
chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước.
cảnh ngày hè
cảnh ngày hè
Tiết 38
(Nguyễn Trãi)
Dặn dò
1. Nắm nội dung bài học.
2. Chuẩn bị bài mới: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
+ Tìm hiểu ví dụ ở SGK.
+ Hình thành khái niệm: thế nào là ngôn ngữ sinh hoạt.
+ Tìm một số ví dụ ngôn ngữ sinh hoạt được sử dụng trong thơ văn và phân tích hiệu quả của việc sử dụng ấy.