PHÒNG GIÁO DỤC& ĐÀO TẠO KRÔNG PĂC
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGÔ QUYỀN

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022
Âm nhạc
Âm nhạc thường thức
CÂU CHUYỆN VỀ CHIẾC TRỐNG H'GƠR

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022
Trong hệ thống trống của Tây Nguyên chỉ có chiếc H'gơr của tộc người Êđê, J'Rai
là có hình dạng lớn nhất. Vì là trống đại, nên có âm lượng lớn, âm thanh ấm. Phía
trên mặt da quay ra ngoài để đánh có treo một chuỗi Ring riâo (lục lạc), có nơi còn
đeo cả những chiếc Ching Hdang (chũm choẹ) nhỏ thành một vòng cung. Mỗi khi
đánh, mặt trống rung lên, lục lạc, chũm choẹ  liên tục tạo nên tiếng kêu lanh canh
hòa với âm vang của trống như một bản hòa âm nhiều bè làm nôn nao tâm trạng con
người.

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Trống H'gơr trong đời sống tinh thần

Tiếng trống H'gơr gắn bó với đồng bào Ê đê từ lúc sinh ra đến nghi lễ mừng đầy tháng, tuổi trưởng thành, cho đến lễ
mừng thọ hay lễ bỏ mả… Trống được diễn tấu cùng dàn cồng trong các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng. Trống H'gơr
thường cố định 1 chỗ (trên ghế k'pan hoặc đầu hồi nhà hay sân lễ) có vai trò điều khiển sự ngừng nghỉ và nhịp điệu
nhanh chậm của cả dàn cồng.
Trong lịch sử chống ngoại xâm, khi quân Xiêm và thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, tiếng trống H'gơr đã vang lên,
hiệu triệu và thúc giục các lực lượng nghĩa quân thắt chặt tình đoàn kết và ý chí bảo vệ quê hương, đất nước.
Ngày nay, trong các buôn làng của người Ê đê, trống H'gơr vẫn được gìn giữ cùng những lễ nghi truyền thống với
những thanh âm hào hùng vang vọng mãi…

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

CÂU CHUYỆN VỀ CHIẾC TRỐNG H'GƠR
Với tên gọi có chữ H' ở đầu,
H'gơr được người Ê -đê
quan niệm thuộc giống cái.
Khi H' gơr tham gia trong hệ
thống biểu trưng các thành
viên trong gia đình của cả
bộ chiên Knah, đặc biệt là
sau khi tổ chức lễ xỏ mũi
(Cao băng tung) thì chiếc
trống H'gơr của mỗi gia
đình có tên gọi riêng. Tên
ấy được chọn từ một phụ
nữ có uy tín trong giòng họ
đã khuất, điều này càng làm
rõ hơn biểu trưng người bà
của trống H'gơr trong mối
quan hệ với các chiêng
khác trong bộ Knah biểu
trưng ông,bà, mẹ, cha và
các con trai, con gái

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Sau khi chọn được cây to, thẳng,
không bị dị tật.v.v…gia đình phải tổ
chức một lễ cúng lớn để cúng báo cáo
ông bà, xin phép các Yang cho được
đi rừng chặt cây, làm trống. Lễ vật là
một con trâu rừng có sừng dài trên 2
gang. Lễ cúng tiến hành trong 2- 3
ngày, cả buôn tham gia, đặt biệt là các
thanh niên trai tráng. Sau lễ cúng,
người ta tổ chức một đoàn đi vào rừng
làm lễ xin cây. Đoàn đi mang theo
chiêng, một ché rượu cần, một con
heo nhỏ. Trong đoàn phải có 7 chàng
trai cầm rìu. Vào rừng họ đến bên cây
gỗ lớn đã chọn trước (thường là gỗ
hương, cà te, cam xe…) có dường
kính thân từ 90- 120cm . Sau lễ cúng
7 chàng trai theo điệu chiên Tông ghat
cùng với tiếng Kypah (tù và) múa rìu
xung quanh cây gỗ 7 vòng.

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

. Nghi thức này có tên gọi là múa rìu làm
oai với tà ma (kdô jông ngă ang yang
ktâo)với ý nghĩa xua đuổi tà ma ra khỏi
cây gỗ mà mình đã chọn. Kết thúc nghi
thức, chàng trai tài giỏi nhất đứng từ xa
phóng rìu cắm phập vào thân cây; sau đó
cả đoàn người ra về. Sáng hôm sau vào
lại rừng , nếu lưỡi rìu vẫn bám chặt trên
thân cây có nghĩa là Yang đã cho thì tổ
chức hạ cây, đẽo tang trống . Nếu bất cứ
vì lí do gì lưỡi rìu rơi xuống đất tức là
Yang không cho, phải bỏ cây đó, đi chọn
và tổ chức xin lễ cây khác. Tang trống
phải đẽo ngay tại rừng rồi mới đưa về
nhà. Khi đưa tang trống về nhà phải tổ
chức lễ cúng Yang. Lễ vật này là một con
trâu cái, có lẽ chính là để có da để bịt
trống. Sau lễ cúng ít ngày ( thường là từ
7- 10 ngày), họ tổ chức đục tai trống, làm
một lễ cúng nhỏ rồi tiếng hành bịt da trâu
cho trống…

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Trên mặt cái của trống có dùi một lỗ nhỏ, được treo
một dây ring rieo và một cặp cing kngan.(chiêng tay
- tương tự như chũm choẹ nhỏ, có gai).
Khi mọi việc đã xong, trống được rước vào nhà
bằng một lễ cúng lớn, lễ vật là một con heo thiến.
Ở những gia đình khá giả cũng có khi lễ vật là một
con trâu nữa. Liền sau đó là lễ cao băng tung( lễ xỏ
mũi). Trong lễ này, người ta dùi một lỗ nhỏ ở mặt
trống bịt da trâu cái, cách tang trống khoảng 1015cm để treo ring rieo, chiêng tay cho trống và tiến
hành đặt tên cho trống bằng tên của người phụ nữ
lớn tuổi, có uy tín của dòng họ đã qua đời. Kể từ
đó, người trong gia đình không gọi tên chung
H'gơr nữa mà gọi tên riêng kèm theo từ
Aduôn(Bà). Ví dụ: Gọi Aduôn H'Lan hoặc gọi tắc là
Aduôn…

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Trống H'gơr là nhạc cụ gắn bó với đời sống,
sinh hoạt văn hóa của đồng bào Tây Nguyên.

Trống h'gơr là nhạc cụ gắn bó với đời sống,
sinh hoạt văn hóa của đồng bào Tây
Nguyên.

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

- Khi không tham gia diễn tấu, trống H'gơr được đặt trên ghế k'pan, ở giữa phòng ngủ
và phòng khách với quan niệm giữ giấc ngủ bình an và chứng kiến những vui buồn
của các thành viên trong gia đình. Với người Ê đê, việc giữ gìn trống H'gơr như gìn
giữ sự may mắn, an lành trong gia đình. Khi muốn đưa trống ra khỏi nhà, đồng bào
phải làm một lễ cúng nhỏ để xin phép thần linh.
- Hiện nay tại các buôn làng không còn nghệ nhân nào chế tác trống H'gơr nữa, do
quy trình chế tác khó và phức tạp nên thế hệ sau không ai học được, cùng với đó gỗ
lớn làm tang trống ngày càng khan hiếm. Hiện nay, trong các buôn làng của người Ê
Đê, trống H'gơr vẫn được gìn giữ như 1 báu vật của mỗi gia đình, mỗi buôn làng…

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022
Theo quan niệm của người Êđê, trống lớn H'gơr có giá trị bằng nhiều con trâu, con bò và
có thể đổi được nhiều cái chiêng, cái ché quý. Ngày nay muốn làm được trống H'gơr là
điều rất khó vì cây rừng lớn hầu như không còn, hơn nữa các lễ nghi quá phức tạp và tốn
kém. Trống H'gơr nhỏ khi chế tác không bị ràng buộc bởi các nghi lễ phức tạp như làm
trống H'gơr lớn và chỉ người Êđê  M'dhur ở M'Đrắk có sử dụng trống nhỏ đeo trước
bụng với điệu múa pah H'gơr khá độc đáo, các nhóm Êđê khác không sử dụng H'gơr nhỏ.
 Ở  Tây Nguyên, nhạc cụ dân gian luôn gắn bó với cuộc sống lao động, sinh hoạt văn hóa
tinh thần của đồng bào dân tộc bản địa. Ðó không chỉ là những công cụ đuổi chim, thú
rẫy mà còn là những nhạc cụ giải trí sau những ngày lao động mệt nhọc, nhạc cụ gắn
với nghi lễ, tín ngưỡng riêng. Và trống H'gơr là một loại nhạc cụ như thế.

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022
-Tiếng trống H'gơr gắn bó
với đồng bào Ê Đê từ lúc
sinh ra đến nghi lễ mừng
đầy tháng, tuổi trưởng
thành, cho đến lễ mừng thọ
hay lễ bỏ mả… Trong sinh
hoạt cộng đồng, trống
H'gơr được diễn tấu cùng
dàn chiêng nhưng trống
H'gơr thường cố định 1 chỗ
trên ghế k'pan hoặc đầu hồi
nhà hay sân lễ, có vai trò
điều khiển sự ngừng nghỉ
và nhịp điệu nhanh chậm
của cả dàn chiêng.

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022
j

Trò chơi âm nhạc

Chúc mừng bạ

1

2

3

Chúc mừng b

Chúc mừng bạ

Trong đoàn vào rừng làm lễ xin cây có mấy người thanh niên?
Em hãy cho
biết H'Gơr
tên chiếc
chúng
vừanào?
được học?
Trống
lớntrống
là của
dântatộc
A- Ê A
Đê
– 3 người
A- Trống
Paranưng

B- Chăm
BH'Gơr
– 5 người
B- Trống
C- 7 người

Nùng cơm
C-C-Trống

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

TRẢ LỜI CÂU HỎI :
1/ Khi mọi việc đã xong, trống được rước vào nhà bằng
một lễ cúng lớn. Lễ vật đó là gì?
- Một con heo thiến
2/ Trống H' Gơr thường dùng để làm gì?
- Thường dùng để làm lễ mừng đầy tháng, tuổi trưởng thành, cho đến lễ mừng thọ
hay lễ bỏ mả…

3/ Lễ vật đem vào rừng làm lễ xin cây là vật gì?
.- Lễ vật là một con trâu rừng có sừng dài trên 2 gang.

Nội Dung

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

Thứ ba, ngày 20 tháng 12 năm 2022

-Về nhà đọc lại câu chuyện kể về chiếc trống
H'Gơr.
- Ôn lại những bài hát đã học trong HK I.

Moân AÂm nhaïc