a. Anh ấy // chạy nhanh như chớp
=>Câu đơn
b. Ngôi nhà này // mái /đã hỏng
=>Câu mở rộng thành phần vị ngữ
Thầy// thì sờ vòi,thầy// thì sờ ngà,thầy// thì sờ tai,thầy// thì sờ chân,thầy// thì sờ đuôi.
=>Câu ghép
CÂU GHÉP
TIẾT 45
(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. (4)Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. (5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6)Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. (7)Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
1. Ví dụ: Đoạn trích:
Tiết 41. CÂU GHÉP
Tìm các cụm C-V trong những câu in đậm:
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như



mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
C
V
c
v
c
v
Hai cụm C - V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm C – V lớn.
- Câu có ba cụm C – V:
=> Câu mở rộng thành phần
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
TN
C
V
- Câu chỉ có một cụm C – V
=> Câu đơn
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
Câu có ba cụm C - V:
Các cụm C - V không bao chứa nhau.
C1
V1
C2
V2
C3
V3
TN
=> Câu ghép
TIẾT 47 - Tiếng Việt
CÂU GHÉP
- Đọc ghi nhớ sgk/112
I. Đặc điểm của câu ghép
1. Ví dụ.
2. Ghi nhớ (sgk/112)
Tiết 45. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
(5)
(7)
(2)
Tiết 45. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Tìm các từ nối trong câu ghép đã cho
Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều (và)

trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao

nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
TN2
V2
TN1
V1 qht
C2
C1
Tiết 45. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Tìm các từ nối trong câu ghép:
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
TN
C1
V3
C3
V2
C2
V1
=> Vế 1( C1-V1) vì Vế 2( C2- V2) dấu: Vế 3( C3-V3)
Các vế trong những câu ghép sau được nối bằng các từ nối:
Nếu ai có một bộ mặt xinh đẹp thì gương không bao giờ nói dối.


b) Mẹ nó càng đánh, nó càng lì ra.
( Nối bằng một cặp quan hệ từ “nếu...thì...”)
( Nối bằng một cặp phó từ “càng...càng...” )
Tiết 45. CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
c) Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu.
( Nối bằng đại từ “…bao nhiêu… bấy nhiêu...” )
d) Cậu đi đằng này, tớ đi đằng kia.
( Nối bằng chỉ từ “…này…kia.”)
Có hai cách nối các vế câu:
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
Không dùng từ nối:
Dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
* Ghi nhớ, sgk.
Tiết 45. CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
Đoạn trích:
Nhận xét:
Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây. Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?
b) - Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phảy)
Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phảy)
Tiết 45. CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
1. Bài 1:
Tìm câu ghép trong các đoạn trích đã cho. Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào.
d) Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá.
III. LUYỆN TẬP:
Bài 1, tr113, sgk:
Tiết 45. CÂU GHÉP
(Các vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “bởi vì”)
Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặt một câu ghép.
a) vì...nên...
b) nếu ...thì...
c) tuy...nhưng...
d) không những ...mà…
(hoặc không chỉ… mà…; chẳng những…mà…)
III. LUYỆN TẬP:
Bài 2, tr113,sgk:
Tiết 45. CÂU GHÉP
Chuyển các câu ghép em vừa đặt được thành những câu ghép mới bằng một trong hai cách sau:
a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
b) Đảo lại trật tự các vế câu.
Bài 3, tr113, sgk:
III. LUYỆN TẬP:
Tiết 45. CÂU GHÉP
Tiết 45. CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
Bài 4, tr114, sgk:
Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau (trong đoạn văn có sử dụng ít nhất là một câu ghép):
- Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi viết bài tập làm văn.
Bài cũ: “Câu ghép”
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
- Xác định, gặch chân các thành phần, các bộ phận của các câu ghép sau:
a) Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng. (Ca dao)
b) Dù ai rào dậu ngăn sân, lòng ta vẫn vững là dân cụ Hồ (Theo Tố Hữu – “Ta đi tới”)
c) Ngào ngặt hương bay, bướm vẽ vòng. (Nguyễn Bính – “Xuân về”).
d) Cải chửa ra cây, cà mới nụ. (Nguyễn Khuyến,Bạn đến chơi nhà)
Ôn lại bài cũ
Hoàn thiện bài tập 5 (sgk -tr114)
Soạn bài “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh”
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC