Cấu trúc lặp
Câu lệnh for … do thể hiện cấu trúc lặp với số lần lặp cho trước
NỘI DUNG CẦN TÌM HIỂU
CÂU LỆNH ĐIỀU KIỆN
1./ CÂU LỆNH LẶP -MỘT LỆNH THAY CHO NHIỀU LỆNH.
2./ CÂU LỆNH LẶP For… do
3./ TÍNH TỔNG VÀ TÍCH BẰNG CÂU LỆNH LẶP.
Đánh răng mỗi ngày là công việc lặp lại với số lần nhất định và biết trước.
Ví dụ một số công việc phải thực hiện nhiều lần:
Hình ảnh 1
Em hãy kể tên một số các hoạt động được lặp lại qua các hình ảnh sau?
Mỗi ngày tắm một lần là công việc lặp lại với số lần nhất định và biết trước.
Hình ảnh 2
Ví dụ một số công việc phải thực hiện nhiều lần:
Đi học mỗi ngày một lần là công việc lặp lại với số lần nhất định và biết trước.
Hình ảnh 3
Ví dụ một số công việc phải thực hiện nhiều lần:
Học cho đến khi thuộc bài là công việc lặp lại với số lần không thể xác định được.
Hình ảnh 4
Ví dụ một số công việc phải thực hiện nhiều lần:
-Trong cuộc sống hằng ngày, nhiều hoạt động được lặp đi lặp lại nhiều lần.
Ví dụ:
+Đánh răng mỗi ngày.
+Đi học mỗi ngày.
+Tắm mỗi ngày.
-Khi viết chương trình, để chỉ dẫn cho máy tính thực hiện đúng công việc, trong nhiều trường hợp ta cũng cần phải viết lặp lại nhiều câu lệnh thực hiện một phép tính nhất định.
1./ CÂU LỆNH LẶP -MỘT LỆNH THAY CHO NHIỀU LỆNH:
Việc vẽ hình có thể thực hiện được bằng thuật toán sau đây:
B1./ Vẽ hình vuông (vẽ liên tiếp bốn cạnh và trở về đỉnh ban đầu).
B2./ Nếu số hình vuông đã vẽ được ít hơn 3, di chuyển bút vẽ về bên phải hai đơn vị và trở lại bước 1; ngược lại, kết thúc thuật toán.
1
Em hãy mô tả thuật toán để vẽ ba hình vuông?
Ví dụ 1. Giả sử ta cần vẽ ba hình vuông có cạnh 1 đơn vị như hình. Mỗi hình vuông là ảnh dịch chuyển của hình bên trái nó một khoảng cách 2 đơn vị. Do đó, ta chỉ cần lặp lại thao tác vẽ hình vuông ba lần.
2
3
Riêng bài toán vẽ một hình vuông, thao tác chính là vẽ bốn cạnh bằng nhau, hay lặp lại bốn lần thao tác vẽ một đoạn thẳng. Sau mỗi lần vẽ đoạn thẳng, thước kẻ được quay một góc 900 sang phải tại vị trí của bút vẽ.
1./ CÂU LỆNH LẶP -MỘT LỆNH THAY CHO NHIỀU LỆNH:
Em hãy mô tả thuật toán để vẽ hình vuông?
1./ CÂU LỆNH LẶP -MỘT LỆNH THAY CHO NHIỀU LỆNH:
Thuật toán mô tả các bước để vẽ hình vuông:
Bước1. K  0 ( K là số đoạn thẳng đã vẽ được)
Bước2. K K+1 (Vẽ đoạn thẳng 1 đơn vị độ dài và quay thước 900
sang phải).
Bước3. Nếu K < 4 thì trở lại bước 2; Ngược lại, kết thúc thuật toán.
Ví dụ 2. Giả sử cần tính tổng của 100 số tự nhiên đầu tiên, tức là tính: S= 1+2+3+…+100.
S := 0
S := S + 1
S := S + 2
S := S + 3


.....
S := S + 100
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bắt đầu:
Nhận xét:
Việc tính S được lặp lại 100 lần theo quy luật:
Ssau := Strước+ i
Với i tăng lần lượt từ 1 đến 100
Thuật toán và chương trình :
Program tinhtong;
Uses crt;
Var S,i : Integer;
Begin
S:=0;
For i:=1 to 100 do S:=S +i;
Writeln(`Tong S=`, S);
Readln;
End.
B1./ S 0; i  0.
B2./ i  i+1.
B3./ Nếu i ≤ 100 thì S  S+ i
và quay lại bước 2.
B4./ Thông báo kết quả và kết thúc thuật toán.
Cách mô tả các hoạt động như trên được gọi là cấu trúc lặp.
Ví dụ 2. Giả sử cần tính tổng của 100 số tự nhiên đầu tiên, tức là tính: S= 1+2+3+…+100.
Cú pháp:
For := to do ;
2./ Câu lệnh lặp for… do
Em hãy nêu cú pháp câu lệnh lặp for…do ?
Trong đó: For, to, do là các từ khóa, Biến đếm là biến kiểu nguyên, giá trị đầu, giá trị cuối là các giá trị nguyên.
-Giá trị đầu phải nhỏ hơn hoặc bằng giá trị cuối.
- sẽ được lặp nhiều lần, mỗi lần là một vòng lặp. Số vòng lặp bằng giá trị cuối – giá trị đầu + 1.
*Câu lệnh: Không được làm thay đổi giá trị biến đếm.
Bước 1: Tính giá trị đầu, gán cho biến đếm.
Bước 2: Nếu biến đếm ≤ giá trị cuối thì:
*Thực hiện lệnh cần lặp.
*Tăng biến đếm 1 đơn vị, quay lại bước 2
2./ Câu lệnh lặp for… do
2./ Câu lệnh lặp for… do
Ví dụ3./ Chương trình sau sẽ in ra màn hình số lần lặp:
Program lap;
Uses crt;
Var i: integer ;
Begin
For i := 1 to 10 do
Writeln (‘Day la lan lap thu ’, i ) ;
Readln
end.

O


O
O
O
O
a./ In ra màn hình chữ O
b./ In ra màn hình 4 chữ O:
Program in1;
Uses crt;
Begin
Writeln(`O`);
End.
Program in4;
Uses crt;
Begin
Writeln(`O`);
Writeln(`O`);
Writeln(`O`);
Writeln(`O`);
End.
Kết quả:
Ví dụ 4:
Program trung_roi;
Uses crt;
Var i: integer;
Begin
Clrscr;
For i:= 1 to 10 do
begin Writeln (‘O’) ; delay(100) end;
Readln
end.
c./ Chương trình mô tả quả trứng rơi:


O
O
O
O
O
O
O
O
O
O
Ví dụ 4:
For := downto do ;
Ví dụ S:=1;
FOR i:=100 DOWNTO 2 DO S:=S+1/i;
Chú ý: Câu lệnh lặp For … do còn có dạng lùi:
2./ Câu lệnh lặp for… do
Bước 1: Tính giá trị đầu, gán cho biến đếm.
Bước 2: Nếu biến đếm ≥ giá trị đầu thì:
*Thực hiện lệnh cần lặp.
*Giảm biến đếm 1 đơn vị, quay lại bước 2
Lưu ý:
+ Biến đếm là biến đơn, có kiểu nguyên hoặc kí tự.
For i:=1 to 10 do write(i);
For i:=‘a’ to ‘z’ do write(i);
+ Giá trị đầu, giá trị cuối là các biểu thức có cùng kiểu với biến đếm. Giá trị đầu thường phải nhỏ hơn giá trị cuối.
For i:= 100 to 200 do write(i);
+ Giá trị của biến đếm được điều chỉnh tự động, vì vậy câu lệnh viết sau DO không được thay đổi giá trị biến đếm
Program Tinh_tong;
Var N, I : integer ; S: longint ;
Begin
Write(‘Nhập số N = ‘); Readln(N);
S:=0;
For i := 1 to N do S := S + i ;
Writeln (‘Tong cua ‘,N,’ so tu nhien dau tien S = ’, S ) ;
Readln;
End.
3./ TÍNH TỔNG VÀ TÍCH BẰNG CÂU LỆNH LẶP:
Ví dụ 5:
Viết chương trình tính tổng của N số tự nhiên đầu tiên với N là số tự nhiên được nhập vào từ bàn phím:
S = 1+2+…+N
3./ TÍNH TỔNG VÀ TÍCH BẰNG CÂU LỆNH LẶP:
Lưu ý: Kiểu Longint là kiểu số nguyên có phạm vi lớn từ
-2147483648 đến 2147483647
Kiểu Integer là kiểu số nguyên có phạm vi từ
-32768 đến 32767
Program Tính_Giai_thua;
Uses crt;
Var N, i : integer ; P : longint ;
Begin
Write (‘Nhap N = ‘) ; Readln (N) ;
P := 1;
For i := 1 to N do P := P*i ;
Writeln (N, ’! = ’, P) ;
Readln;
End.
3./ TÍNH TỔNG VÀ TÍCH BẰNG CÂU LỆNH LẶP:
Ví dụ 6:
-Ta kí hiệu N! là tích N số tự nhiên đầu tiên, đọc là N giai thừa N! = 1.2.3…N
-Viết chương trình tính N! với N là số tự nhiên được nhập vào từ bàn phím.
Program tinh_tong;
Uses crt;
Var m, n, i: integer; S: longint;
Begin
write(‘Nhap so n < m’);
write (‘Nhap n = ‘); readln ( n);
write (‘Nhap m=‘); readln ( m);
S:=0;
For i:= n to m do S:= S + n;
Writeln (‘Tong cua S = ’,S); Readln;
end.
BÀI TẬP VỀ NHÀ:
Em hãy viết chương trình tính tổng các số nguyên liên tiếp từ n đến m với n,m là các số nguyên dương nhập vào từ bàn phím
Cấu trúc lặp được sử dụng để chỉ thị cho máy tính thực hiện lặp lại một vài hoạt động nào đó cho đến khi một điều kiện nào đó được thỏa mãn.
Mọi ngôn ngữ lập trình đều có các câu lệnh lặp để thể hiện cấu trúc lặp.
Ngôn ngữ Pascal thể hiện cấu trúc lặp với số lần lặp cho trước bằng câu lệnh For … do
GHI NHỚ: