Tiết: 80

CÂU NGHI VẤN
(TIẾP THEO)
GV : ĐỖ THỊ THU HIỀN

III. Những chức năng khác a/ Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ
Hồn
Hồnởởđâu
đâubây
bâygiờ?
giờ?
( Vũ Đình Liên – Ông đồ)
b/ Cai lệ không để cho chị nói được hết câu, trợn ngược hai mắt hắn quát:
Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? Sưu của nhà nước mà dám mở mồm
xin khất!
( Ngô Tất Tố- Tắt đèn)
c/ Đê vỡ rồi !... Đê vỡ rồi , thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ tù chúng
mày ! Có biết không?...Lính đâu? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây
như
như vậy?
vậy? Không còn
còn phép
phép tắc
tắc gì
gì nữa
nữa à?
à?
d/ Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem chuyện hay
ngâm thơ có thể vui buồn mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì những
chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn
chương hay sao?
( Hoài Thanh- Ý nghĩa văn chương)
e/ Đến lựơt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình.
Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó , cái con Mèo hay lục lọi ấy !
(Tạ Duy Anh- Bức tranh của em gái tôi)

a/ Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ?

-> Bộc lộ cảm xúc
(sự hoài niệm,tiếc nuối)

b/ Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ? - > Để đe dọa, mắng chửi
c/ Có biết không?...Lính đâu? Sao bay dám để nó chạy xồng xộc
vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à? -> Để đe dọa
d/ Một người hằng ngày chỉ cặm cụi ….. há chẳng phải là
chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?
-> Để khẳng định

e/ Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó , cái con Mèo
hay lục lọi ấy !
-> Bộc lộ cảm xúc ( sự ngạc nhiên)
f/ Hay là em nghĩ thế này… Song anh có cho phép nói em
mới dám nói.
(Dế Mèn phiêu lưu ký)

1. Nam có thể lấy hộ mình quyển sách được không?
2. Hùng không đi thi HSG thì ai đi?( cầu khiến).
( khẳng định).
3. Ai lại làm thế?
( phủ định).
4. Con có đi học không thì bảo?
( đe doạ).
5. Lượm ơi, còn không?
( bộc lộ tình cảm, cảm xúc).
6. Thằng kia, ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy
à?
khẳng định (mỉa mai )

Tiết: 80

CÂU NGHI VẤN (TT)

III. Các chức năng khác:
- Dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ,
mỉa mai, bộc lộ tình cảm cảm xúc... và không yêu cầu
người đối thoại trả lời.
- Có thể kết thúc bằng dấu (...), (!), (.).

Tình huống 1:
Bạn An nhiều lần không chịu nộp giấy vụn làm
cho phong trào thi đua của lớp không đạt danh hiệu lớp
tiên tiến.
-> An có chịu nộp giấy vụn không thì bảo?

Tình huống 2:
Cô bé bán diêm chết trong đêm giao thừa giá rét.
-> Sao hoàn cảnh cô bé bán diêm lại đáng thương đến thế?

Tình huống 3:
Nam đến thư viện cùng Lan nhưng Nam có việc đột
xuất phải về trước, về nhà Nam mới nhớ mình mượn sách
mà không mang về.
-> Lan mang hộ mấy quyển sách về giúp mình được không?

IV. Luyện tập: Bài tập 1: Xác định câu nghi vấn và chức năng của nó:

a/ " Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết ..
Một người như thế ấy !... Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!..
Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng
xóm, láng giềng... Con người đáng kính
bâyNam
giờ Cao)
cũng theo gót Binh Tư
(Lãoấy
Hạcđể có ăn ư ? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn...
 Bộc lộ tình cảm, cảm xúc.( sự ngạc nhiên)
b/ Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn => Cả khổ thơ
Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới?
đều là câu nghi vấn
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội
(chỉ riêng “Than ôi !”)
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
 Phủ định, bộc lộ tình
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt”,
cảm , cảm xúc
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
-Than ôi!Thời oanh liệt nay còn đâu?
(Thế Lữ , Nhớ rừng)

2. Bài tập 2: Xác định câu nghi vấn ,đặc điểm hình thức và chức năng

a) – Sao cụ lo xa thế? Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ! Cụ cứ để
tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay! Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại? 
- Không, ông giáo ạ! Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?
    
(Nam Cao, Lão Hạc)
b)  Nghe con giục, bà mẹ đến hỏi phú ông. Phú ông ngần ngại. Cả đàn bò
giao cho thằng bé không ra người, không ra ngợm ấy, chăn dắt làm sao?
(Sọ Dừa)
c)  Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng. Măng trồi lên nhọn hoắt như
một mũi gai khổng lồ xuyên qua đất luỹ mà trỗi dậy, bẹ măng bọc kín thân
cây non, ủ kĩ như áo mẹ trùm lần trong ngoài cho đứa con non nớt.
Ai dám bảo thảo mộc tự nhiên không có tình mẫu tử?
(Ngô Văn Phú, Luỹ làng)

d)

 Vua sai lính điệu em bé vào, phán hỏi:
- Thằng bé kia, mày có việc gì? Sao lại đến đây mà khóc?
        (Em bé thông minh)

IV. Luyện tập:
2. Bài tập 2: Xác định câu nghi vấn ,đặc điểm hình thức ,chức năng

a. Sao cụ lo xa quá thế?
Tội gì bây giờ nhịn đói mà để tiền lại?
-> Phủ định
Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?
b. Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra
-> Boăn khoăn, ngần ngại
ngừơi không ra ngợm ấy, chăn dắt làm sao?
c. Ai dám bảo thảo mộc tự nhiên không có tình mẫu tử? -> Khẳng định
d. Thằng bé kia mày có việc gì ? Sao lại đến đây mà khóc?

-> Dùng để hỏi

a. - Cụ không phải lo xa như thế!
- Không nên nhịn đói mà để tiền lại.
- Ăn hết thì lúc chết không có tiền lo liệu.
b. Thằng bé không ra người ngợm thì không thể chăn bò.
c. Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử.

IV. Luyện tập:
Bài tập 3:
Đặt 2 câu nghi vấn không dùng để hỏi mà để:
- Yêu cầu bạn kể lại một nội dung của một bộ phim vừa được trình
chiếu.
- Bộc lộ tình cảm cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học.

-> Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung bộ phim “Cánh đồng
hoang” được không?
-> Sao cuộc đời lão Hạc khốn khổ đến thế ?

IV. Luyện tập:
Bài tập 4:
- Anh ăn cơm chưa?
- Cậu đọc sách đấy à?
- Em đi đâu đấy ?
 Không dùng để hỏi mà dùng để chào. Người nghe
không nhất thiết phải trả lời, mà có thể đáp lại bằng
một câu chào khác ( có thể cũng là một câu nghi vấn)

* Bài tập 4 : Viết một đoạn văn ngắn, trong đó có sử dụng câu nghi
vấn dùng với chức năng khác.

- Học nội dung phần ghi nhớ.
- Làm bài tập (SGK).
- Sưu tầm những đoạn thơ đoạn văn sử dụng câu nghi
vấn.
- Chuẩn bị bài: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết
minh