Tác nhân gây bệnh:
Virut
Virut là gì?
VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM
Chương III
Bài 43
CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
KHÁI NIỆM:

1. SỰ PHÁT HIỆN RA VIRUT:
Thí nghiệm của Ivanôpxki (năm 1892)
Dịch lọc

Nhiễm vào lá cây lành
Soi dưới kính hiển vi quang học
Nuôi trên môi trường thạch
Không thấy mầm bệnh
Không thấy khuẩn lạc
Cây vẫn bị bệnh
Gọi mầm bệnh là
virut
Lá cây thuốc lá
bị bệnh

Dịch chiết

Nghiền
Lọc qua nến lọc vi khuẩn

Qua thí nghiệm trên, em có nhận xét gì về kích thước của virut ?
Rất nhỏ bé, nhỏ hơn rất nhiều so với kích thước của vi khuẩn.
2.KHÁI NIỆM
Virút là một thực thể sống chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ bé từ 10nm đến 100nm.
Kích thước của virut
Virut lớn nhất = 1/10 vi khuẩn E.coli
Virut nhỏ nhất = 1/100 vi khuẩn E.coli
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO
1. Hình thái:
Các em hãy
quan sát hình vẽ sau:
Một số Virut thường gặp
Dựa vào hình dạng, ta có thể phân chia virut thành những loại nào?
Hình dạng của virut
? Chủ yếu gồm 3 dạng
1. Hình trụ xoắn
2. Hình khối
3. Dạng hoón hợp
Khối đa diện
Khối cầu
Tại sao virut lại có hình dạng như vậy ? Hình dạng của virut phụ thuộc vào yếu tố nào ?
Hình dạng virut phụ thuộc vào cấu tạo v? capsit của virut
Đặc điểm
Loại virut
Hình dạng
Axit nucleic
Vỏ protein
Vỏ ngoài
Virut có cấu trúc xoắn
Virut có cấu trúc khối
Virut cấu trúc hỗn hợp
Là một dạng ống hình trụ
ARN dạng
đơn xoắn
Gồm nhiều capsone ghép đối xứng với nhau thành vòng
Không có
20 mặt, mỗi mặt là một tam giác đều
AND dạng xoắn kép
Mỗi tam giác đều được cấu tạo bởi capson
Không có
Virut adeno
Virut HIV
Hình cầu
2 sợi ARN đơn
Capsome ghép với nhau
Có gai glicoprotein
Có vỏ ngoài
Đầu là hình khối đa diện, đuôi hình trụ
ADN dạng xoắn kép
Đầu do các capsome hình tam giác ghép lại
Không có
2. Cấu tạo của Virut
? Virut được cấu tạo gồm những thành phần nào ? ? Bản chất của các thành phần đó là gì??
a. Cấu tạo chung: 2 phần
Lõi( bộ gen): Axit Nuclêic
Vỏ (capsit): Prôtêin
Phức hợp gồm axit nuclêic và prôtêin được gọi là Nuclêôcapsit


Phieỏu hoùc taọp soỏ 1
Nội dung
Phần vỏ
Phần lõi
Đặc điểm
Cấu tạo bởi đơn vị hình thái( capsome)
Mang các thành phần kháng nguyên
Chứa ADN hoặc ARN là bộ gen của VK.
ADN, ARN mạch đơn hoặc mạch kép.
Chức năng
Bảo vệ lõi
Là vật chất mang thông tin di truyền
Bộ gen của virut có thể là ADN hoặc ARN,
1 sợi hoặc 2 sợi
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn luôn là ADN 2 sợi
Bộ gen của virut có điểm gì sai khác so với so với bộ gen của sinh vật nhân chuẩn?
Bộ gen của virut
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn
b. Các dạng cấu tạo
virut chỉ có cấu tạo gồm lõi và vỏ capsit (giống cấu tạo chung)
có lớp vỏ bọc bao bên ngoài vỏ capsit, trên có gắn các gai glycôprôtêin
Virut trần (virut đơn giản)
Virut có vỏ bọc (virut phức tạp)
Dựa vào hình trên, hãy cho biết: Virut có thể có các dạng cấu tạo nào? Đặc điểm của các dạng cấu tạo đó?
lớp lipit kép và prôtêin tương tự màng sinh chất? bảo vệ virut.
làm nhiệm vụ kháng nguyên, giúp virut bám trên bề mặt tế bào.
Vỏ ngoài của virut có bản chất là gì? Nó có tác dụng gì?
Gai glycôprôtêin có tác dụng gì ?
Virut có vỏ bọc
Virut đã được coi là một cơ thể sống chưa, vì sao?
Virut chưa có cấu tạo tế bào nên chưa được gọi là cơ thể mà chỉ được coi là một dạng sống đặc biệt , gọi là hạt virut hay virion.
Chúng chỉ có cấu tạo tương đương với một Nhiễm sắc thể
Hạt virut có cấu tạo tương đương với loại cấu trúc nào trong tế bào sinh vật nhân chuẩn?
Với cấu tạo như vậy, phương thức sống của virut sẽ như thế nào ?
3. Phương thức sống
? Kí sinh bắt buộc trong tế bào chủ
Vật chủ mà virut ký sinh có thể là những sinh vật nào ? Cho ví dụ?
Tế bào chủ
Động vật
Thực vật
Vi sinh vật
Virut H5N1,virut dại.
Virut khoai tây,cà chua.
Phage T2, T4 của E.Coli.
Kết luận
Virut là một thực thể sống chưa có cấu tạo TB, kích thước nhỏ bé.
Virut gồm 2 phần: vỏ là protein và lõi là acid nucleic.
Virut sống kí sinh trên TB chủ.
Hình dạng ngoài của virut: virut cấu trúc xoắn, virut cấu trúc khối và virut cấu trúc hỗn hợp.
II. Phân loại virut
Dựa trên những kiến thức đã học, ta có thể phân loại virut dựa trên những tiêu chuẩn nào ?
? Có thể phân loại dựa trên 4 tiêu chuẩn:
Căn cứ vào loại axit nuclêic ( virut ADN, virut ARN)
Căn cứ vào hình dạng (Trụ, khối, hỗn hợp)
Căn cứ vào có hay không có vỏ ngoài( VR đơn giản, VR phức tạp)
Căn cứ vào tế bào chủ mà virut kí sinh( VR ĐV, VR TV, VR VSV)
Phiếu học tập số 2
Nội dung
Đặc điểm
Đại diện
Phân loại
Virut ở người và ĐV
Virut ở VSV
Virut ở TV
Chứa ADN hoặc ARN
Virut HIV, virut cúm, virut H5N1, virut lở mồm long móng...
Hầu hết chứa ADN, một số chứa ARN mạch đơn hay kép.
Virut của E. Coli...
Mang ARN
Virut khảm thuốc lá...
Củng cố
Hãy hoàn thành các câu hỏi trắc nghiệm sau:
Câu 1: Virut chưa được coi là 1 cơ thể vì:
Khoõng coự ủaởc ủieồm cụ baỷn cuỷa moọt cụ theồ soỏng, kớ sinh baột buoọc.
Chửa coự caỏu taùo teỏ baứo, khoõng theồ tửù dửụừng.
Caỏu taùo ủụn giaỷn vaứ voõ cuứng nhoỷ beự.
Caỷ A, B, C ủe�u ủuựng.
A.
B.
C.
D.
Câu 2: Thành phần cấu tạo virut là gì:
Cacbon hidrat.
Protein.
Axit nucleic vaứ protein.
Caỷ A vaứ B ủuựng.
A.
B.
C.
D.
Câu 3: Virut ở động vật có chứa vật chất là gì:
AND xoắn đơn.
ARN xoắn đơn.
AND hay ARN.
AND và ARN.
A.
B.
C.
D.
Virut khoõng hoaứn chổnh goùi laứ virion.
Virut khoõng coự voỷ ngoaứi goùi laứ virut tra�n.
Virut luoõn luoõn soỏng kớ sinh.
Virut chửa phaỷi laứ sinh vaọt.
Câu 4: Câu nào sau đây sai:
A.
B.
C.
D.
1
2
3
4
D�ng r?i.
2
3
4
Sai r?i b?n oi !
1