CHƯƠNG III: VIRUT VÀ
BỆNH TRUYỀN NHIỄM
Bài 43 : CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT

I – KHÁI NIỆM
II – HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO
III- PHÂN LOẠI VIRUT
I - KHÁI NIỆM
1. Sự phát hiện ra virut
Lá thuốc lá
bị bệnh
Dịch nghiền lọc qua màng lọc vi khuẩn
Cây bị
bệnh
Không
phát
triển
Thí nghiệm năm 1892, của Ivanopxki nhà sinh học người Nga
Thí nghiệm phát hiện ra virut.
Không thấy khuẩn lạc
Qua thí nghiệm trên em hãy nhận xét về kích thước và phương thức sống của virut?
Gọi mầm bệnh là
virut
- Có kích thước siêu hiển vi.
- Kí sinh nội bào bắt buộc.
2. Khái niệm
-Vi rút là 1 thực thể rất nhỏ bé chưa có cấu tạo tế bào.
- Vi rút gồm 2 phần: Vỏ là protêin và lõi là axitnuclêic
- Vi rút sống kí sinh bắt buộc trên tế bào vật chủ
II – HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO
1. Hình thái
Dựa vào hình thái virut được
chia làm mấy loại?
1. Hình thái
 Chủ yếu gồm 3 loại cấu trúc
A .Cấu trúc xoắn
B .Cấu trúc khối
C . Cấu trúc phối hợp
Khối đa diện
Khối cầu
Dựa vào thông tin về cấu tạo và hình thái của Virút, hoàn thành bảng 43 sgk.
Dạng ống hình trụ
ARN
Nhiều capsome ghép đối xứng tạo nên vòng xoắn
không
Khối đa diện(20 tam giác đều )
-Đầu: khối đa diện,
-Đuôi : hình trụ
Hình cầu
ADN
ARN
ADN
Mỗi tam giác đều được cấu tạo bỡi nhiều capsome
Nhiều capsome ghép lại
-Đầu: nhiều tam giác ghép lại.
-Đuôi có đĩa gốc
không
Có, có gai
không
1. Hình thái
ADN
ARN
Prụtờin
(Capsụme)
ADN
Quan sát hình sau và cho biết virut được cấu tạo mấy phần. Kể tên.
Cấu tạo chung: 2 phần
* Lõi( bộ gen): Axit Nuclêic (AND hoặc ARN)
* Vỏ (capsit): Prôtêin
- Phức hợp gồm axit nuclêic và prôtêin được gọi là Nuclêôcapsit
2. Cấu tạo
- Vỏ capsit được cấu tạo từ những đơn vị nhỏ hơn là capsome.
- Virut càng lớn, số lượng capsome càng nhiều
Vỏ (capsit) của virut
Vỏ capsit của virut được cấu tạo như thế nào?
Kích thước của virut và số lượng capsome có quan hệ với nhau như thế nào ?
Bộ gen của virut có thể là ADN hoặc ARN,
1 sợi hoặc 2 sợi
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn luôn là ADN 2 sợi
Bộ gen của virut có điểm gì sai khác so với bộ gen của sinh vật nhân chuẩn?
Bộ gen của virut
Bộ gen của sinh vật nhân chuẩn
Virut có thêm lớp vỏ bao bên ngoài lớp capsit gọi là virut có vỏ ngoài
Virut không có vỏ ngoài gọi là virut trần.
Virut có vỏ ngoài
Hai loại virut trên có gì khác biệt?
Virut trần
lớp lipit kép và prôtêin tương tự màng sinh chất bảo vệ virut.
làm nhiệm vụ kháng nguyên, giúp virut bám trên bề mặt tế bào.
Vỏ ngoài của virut có bản chất là gì? Nó có tác dụng gì?
Gai glycôprôtêin có tác dụng gì ?
Virut có vỏ bọc
III. Phân loại virut
Dựa trên những kiến thức đã học, ta có thể phân loại virut dựa trên những tiêu chuẩn nào ?
 Có thể phân loại dựa trên 4 tiêu chuẩn:
* Căn cứ vào loại axit nuclêic ( virut ADN, virut ARN)
* Căn cứ vào hình dạng (Trụ, khối, hỗn hợp)
* Căn cứ vào có hay không có vỏ ngoài( VR đơn giản, VR phức tạp)
* Căn cứ vào tế bào chủ mà virut kí sinh( VR ĐV, VR TV, VR VSV)
Căn cứ vào vật chủ virut được chia làm 3 loại:
1. Virut ở người và động vật
2. Virut ở vi sinh vật
3. Virut ở thực vật
- Chứa ADN hay ARN
Virut cúm, H5N1, HIV…
- Hầu hết chứa ADN một số chứa ARN có thể mạch đơn hay kép
- Mang ARN
- Virút khảm thuốc lá, héo đốm cà chua…
Các phagơ ở
E.coli.
Dựa vào nội dung SGK hoàn thành bảng sau
Phải chăng virut là sinh vật gây bệnh có kích thước nhỏ nhất? Còn có tác nhân gây bệnh nào có kích thước nhỏ hơn cả virut hay không?
Viroit và bệnh do viroit
Viroit (ARN)
Bệnh củ khoai tây hình thoi
Prion và bệnh do Prion
Virut là một ………… vô cùng đơn giản, không có…………..
Chúng chỉ gồm 2 phần chính: vỏ là …… và lõi là …….. .
Virut sống ……………… trong tế bào động vật, thực vật, vi sinh vật… được gọi là ……. hay …….
Kích thước của chúng rất nhỏ, trung bình từ…….
 Khái niệm về virut
Virut là một dạng sống vô cùng đơn giản, không có cấu tạo tế bào
Chúng chỉ gồm 2 phần chính: vỏ là Prôtêin và lõi là Axit nuclêic .
Virut sống ký sinh bắt buộc trong tế bào động vật, thực vật, vi sinh vật. được gọi là hạt virut hay virion.
Kích thước của chúng rất nhỏ, trung binh từ 10- 100 nm.
? Khái niệm về virut
Câu 1. Phagơ là dạng sống kí sinh ở:
a. Thực vật
b. Động vật
c. Người
d. Vi sinh vật
Câu 2. Các thành phần cơ bản của virut là:
a Axit nuclêic
b Prôtêin
c Lipít
d Axit nuclêic và prôtêin
Câu 3. Đơn vị kích thước của virut là
a. Nanomet (nm)
b. Micrômet (µm)
c. Milimet (mm)
d. Cả a, b, c đều đúng
Virut không được coi là một cơ thể sinh vật vì :
- Không có cấu tạo tế bào
- Không có các đặc trưng cơ bản của cơ thể sống : sinh trưởng, phát triển, trao đổi chất,… khi ở ngoài tế bào chủ.
- Sống kí sinh bắt buộc trong tế bào chủ
- Có khả năng tạo thành tinh thể
Tuy nhiên, virut có khả năng sinh sản và di truyền các đặc tính của mình cho thế hệ sau.
 Chỉ được coi là dạng sống
Câu 4. Virut có được coi là một cơ thể sinh vật không ? Vì sao ?
Câu 5. Em hãy so sánh sự khác biệt giữa virut và vi khuẩn bằng cách điền dấu + (có) hoặc dấu – (không) vào bảng dưới đây.
_
_
_
_
_
+
+
+
+
+
Dặn dò
Làm các bài tập trong SGK
D?c trước bài 44: Sự nhân lên của Virut trong tế bào ch?
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE!