CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI GIẢNG
HÔM NAY!
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8

KHỞI ĐỘNG
Vì sao vào những ngày
hanh khô, khi chải tóc
bằng lược nhựa thì nhiều
sợi tóc bị lược nhựa hút
kéo thẳng ra

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
DO CỌ XÁT

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

Vật nhiễm điện

II.

Giải thích sơ lược về sự nhiễm
điện do cọ xát

I. Vật nhiễm điện

 Thí nghiệm 1
Chuẩn bị:
 Một chiếc đũa bằng .bằng nhựa,
một chiếc đũa bằng thuỷ tinh
 Một mảnh vải len (hoặc dạ) và một
mảnh vải lụa.
 Một số mẩu giấy vụn.

 Thí nghiệm 1
Tiến hành:
 Đưa chiếc đũa nhựa lại gần các
mẩu giấy (Hình 20.1), có hiện tượng
gì xảy ra không?
 Cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải
len (hoặc dạ) sau đó đưa lại gần
các mẩu giấy vụn, quan sát hiện
tượng xảy ra.

 Thí nghiệm 1
Tiến hành:
 Làm thí nghiệm tương tự, thay đũa
nhựa bằng đũa thuỷ tinh được cọ
xát vào mảnh vải lụa, quan sát hiện
tượng xảy ra.

Các nhóm hãy mô tả hiện tượng xảy
ra và rút ra nhận xét về tính chất các
vật sau khi được cọ xát

Mô tả thí nghiệm
 Ban đầu, đưa chiếc đũa nhựa lại gần các mẩu giấy,
ta thấy không có hiện tượng gì xảy ra.
 Khi cọ chiếc đũa nhựa vào mảnh vải len (hoặc dạ)
sau đó đưa lại gần các mẩu giấy vụn, ta thấy đũa
nhựa hút các mẩu giấy vụn làm các mẩu giấy vụn
bám vào đầu của đũa nhựa.
 Khi làm thí nghiệm với đũa thủy tinh ta
cũng quan sát được hiện tượng tương
tự như đũa nhựa.

NHẬN XÉT
Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất hút
được các vật khác (mẩu giấy vụn) được gọi
là vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.

 Thí nghiệm 2

Chuẩn bị:
 Hai đũa nhựa và một đũa thuỷ tinh
 Mảnh vải len (hoặc dạ) và mảnh vải lụa.

a)

 Giá thí nghiệm và dây treo.

b)

Hình 20.2

 Thí nghiệm 2
Tiến hành:
 Lấy một đũa nhựa cọ vào mảnh vải len, sau
đó treo lên giá thí nghiệm. Lấy chiếc đũa
nhựa thứ hai cọ vào mảnh vải len rồi đưa lại
gần đầu đũa nhựa kia (Hình 20.2a). Quan

a)

sát hiện tượng xảy ra.
 Thay đũa nhựa bằng đũa thuỷ tinh đã cọ
vào mảnh vải lụa, rồi đưa lại gần đũa nhựa
(Hình 20.2b). Quan sát hiện tượng xảy ra.

b)

Hình 20.2

Lưu ý
Để thí nghiệm thành công không được làm ướt
các thanh đũa thủy tinh và thanh đũa nhựa.
Nếu trời ẩm ướt, các dụng cụ thí nghiệm phải
được sấy khô

Kết quả thí nghiệm
Ta thấy hiện tượng xảy ra là hai chiếc đũa nhựa đẩy nhau như ở Hình
20.2a. và hai chiếc đũa nhựa và đũa thủy tinh hút nhau như ở Hình 20.2b.

C1. Từ các kết quả thí
nghiệm, rút ra nhận xét
gì? Điện tích trên đũa thủy

 Chiếc đũa nhựa và đũa

tinh có cùng loại với điện

thủy tinh sau khi cọ sát đều

tích trên đũa nhựa không?

bị nhiễm điện.
 Điện tích trên đũa thủy tinh
khác loại với điện tích trên
đũa nhựa.

Các điện tích cùng loại và khác loại tác
dụng với nhau như thế nào?

Trả lời
 Các điện tích cùng loại thì đẩy nhau.
 Các điện tích khác loại thì hút nhau

Vì sao vào những ngày hanh khô, khi
chải tóc bằng lược nhựa thì nhiều sợi tóc
bị lược nhựa hút kéo thẳng ra?

Trả lời
Vào những ngày hanh khô, khi chải tóc bằng
lược nhựa thì nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút
kéo thẳng ra vì khi đó tóc và lược nhựa đã bị
nhiễm điện do cọ xát với nhau

Thí nghiệm về nhiễm điện

KẾT LUẬN
- Các vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút được các
vật khác được gọi là vật nhiễm điện hay vật mang
điện. Hiện tượng đó gọi là hiện tượng nhiễm điện do
cọ xát.
- Hai vật nhiễm điện như nhau thì đẩy nhau; hai vật
nhiễm điện khác nhau thì hút nhau

II. GIẢI THÍCH SƠ LƯỢC
VỀ SỰ NHIỄM ĐIỆN DO
CỌ XÁT

HĐ1 (SGK – tr86) Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình
mô tả cấu tạo nguyên tử.
Trả lời
Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích
dương và vỏ nguyên tử mang điện tích âm
 Hạt nhân nguyên tử gồm các hạt proton
mang điện tích dương và neutron không
mang điện
 Vỏ nguyên tử gồm các hạt electron mang
điện tích âm sắp xếp thành từng lớp

Mô hình hành tinh nguyên tử của
Rơ – dơ – pho

HĐ2 (SGK – tr86) Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển
như thế nào?.

Trả lời
Trong nguyên tử, các electron
chuyển động rất nhanh xung
quanh hạt nhân không theo
một quỹ đạo xác định nào

Giải thích tại sao bụi lại bám nhiều ở cánh
quạt điện sau một thời gian sử dụng?
Trả lời
Cánh quạt điện khi quay cọ xát mạnh với không khí và bị
nhiễm điện, vì thế cánh quạt hút các hạt bụi có trong không khí
ở gần nó. Lực hút của cánh quạt lên bụi mạnh hơn nhiều lực
đẩy của gió lên hạt bụi nên hạt bụi bám vào cánh quạt.
Đặc biệt mép cánh quạt được cọ xát mạnh nhất nên nhiễm điện
nhiều nhất. Do đó, chỗ mép cánh quạt hút bụi mạnh nhất và bụi
bám ở mép cánh quạt nhiều nhất

Vì sao vào những ngày thời tiết
khô ráo, khi lau chùi gương soi,
kính cửa sổ hay màn hình ti vi

Khi lau chùi gương soi, kính

bằng khăn bông khô thì vẫn

cửa sổ hay màn hình ti vi

thấy có bụi bông bám vào?

bằng khăn bông khô, chúng
cọ xát với khăn bông khô và
bị nhiễm điện. Vì thế chúng
hút các hạt bụi ở xung quanh

EM CÓ BIẾT

Hiện tượng sấm sét lúc
trời mưa dông

Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên Trái
Đất của chúng ta, đó là sấm sét (Hình 20.3). Sự cọ xát mạnh giữa những
giọt nước trong luồng không khí bốc lên cao là một trong những nguyên
nhân tạo thành các đám mây dông bị nhiễm điện. Khi hai đám mây tích điện
trái dấu lại gần nhau, giữa chúng có hiện tượng phóng tia lửa điện, phát ra
ánh sáng chói loà, gọi là sét. Do nhiệt độ cao của tia lửa điện, không khí dãn
nở đột ngột, phát ra tiếng nổ gọi là sấm.

EM CÓ BIẾT
 Điện nghiệm dùng để phát hiện một vật có
nhiễm điện hay không
 Nguyên tắc hoạt động: Khi thanh A nhiễm điện
thì hai lá kim loại cũng nhiễm điện và nhiễm
điện cùng dấu nên chúng đẩy nhau (xoè ra).
 Để kiểm tra một vật có nhiễm điện hay không, người ta đưa vật chạm vào quả
cầu B, nếu hai lá kim loại xoè ra thì chứng tỏ vật có nhiễm điện; góc xoè của
hai lá kim loại càng lớn thì vật nhiễm điện càng mạnh (Hình 20.4b).

TỔNG KẾT

Có thể làm nhiễm

Các vật nhiễm điện

điện nhiều vật cách

cùng

điện bằng cọ xát;

nhau, khác dấu thì

vật bị nhiễm điện có

hút nhau

khả năng hút các
vật khác

dấu

thì

đẩy

TƯỚI HOA
TRONG CHẬU
TRÒ CHƠI

Câu hỏi 1: Có thể làm nhiễm điện cho một vật bằng
cách

A. Cọ xát vật

C. Cho chạm vào nam
châm

B. Nhúng vật vào nước
đá

D. Nung nóng vật

Câu hỏi 2: Vào những ngày như thế nào thì các thí
nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát thực hiện dễ
thành công?
A. Trời nắng

C. Gió mạnh.

B. Hanh khô, rất ít hơi
nước trong không khí

D. Không mưa, không
nắng

Câu hỏi 3: Trong một số ngành sản xuất, nhiều khi
người ta thấy có các tia lửa phóng ra giữa dây kéo
và ròng rọc. Giải thích vì sao?
A. Ròng rọc và dây kéo bị
nóng lên do cọ xát.

C. Ròng rọc và dây kéo bị
nhiễm điện do cọ xát.

B. Nhiệt độ trong phòng
khi ấy tăng lên.

D. Do cọ xát mạnh.

Câu hỏi 4: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào
sai?
A. Các vật đều có khả
năng nhiễm điện.

B. Có thể làm nhiễm điện
nhiều vật bằng cách cọ
xát.

C. Nhiều vật sau khi bị cọ
xát trở thành các vật
nhiễm điện.
D. Trái Đất hút được các
vật nên nó luôn luôn bị
nhiễm điện.

Câu hỏi 5: Cọ xát hai thanh thủy tinh vào vải lụa thì

A. Hai đầu các thanh thủy
tinh đều nhiễm điện
dương

C. Hai đầu đã cọ xát hút
nhau

B. Hai đầu các thanh đã
cọ xát đều đẩy các mẩu
giấy vụn

D. Hai đầu các thanh để
gần nhau hút nhau

VẬN DỤNG
Câu 1: Hãy khoanh và từ “Đúng” hoặc “Sai” các câu dưới đây nói
về sự nhiễm điện do cọ xát
STT
1
2
3
4

Nói về sự nhiễm điện do cọ xát
Bất cứ hai vật nào cọ xát với nhau đều nhiễm điện
Hai vật nhiễm điện do cọ xát để gần nhau đều đẩy
nhau hoặc đều hút nhau
Lược nhựa chải tóc khô thì lược bị nhiễm điện dương
Sau khi cọ đũa thủy tinh vào mảnh vải lụa, đũa thủy
tinh mất bớt electron

Đúng

Sai

Đúng

Sai

Đúng

Sai

Đúng

Sai

Đúng

Sai

VẬN DỤNG
Câu 2: Hai vật đều bị nhiễm điện do cọ xát để gần nhau thì
chúng tác dụng với nhau như thế nào?

Trả lời
Hai vật sẽ hút nhau nếu nhiễm
điện trái dấu, đẩy nhau nếu
nhiễm điện cùng dấu

HƯỚNG DẪN
VỀ NHÀ

 Ôn tập và ghi nhớ kiến thức
vừa học.
 Làm các bài tập trong SBT
 Tìm hiểu nội dung Bài 21:
Dòng điện, nguồn điện

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
CHÚ Ý LẮNG NGHE
BÀI GIẢNG