BÀI 37
ĐỘT BIẾN
NHIỄM SẮC THỂ
III. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NST

Cho biết dưới đây là những dạng
đột biến cấu trúc NST nào?
A

A
C
A
B
K
D
A

E

B

D

F G
H
B

F G
B C
H
D E
D C
F G
E
H
L M C
F G
E N P
H
B

a) Bộ nhiễm sắc thể
bình thường

b) Bộ nhiễm sắc thể
bị đột biến

Ở hình 37.1b, bộ nhiễm sắc thể có bất thường về số lượng: bộ nhiễm
sắc thể có 47 chiếc, trong đó nhiễm sắc thể số 18 có 3 chiếc.

Thế nào là đột biến số lượng NST?

Đột biến số lượng NST
là những thay đổi về
số lượng xảy ra ở một
hoặc một số cặp NST
hoặc ở cả bộ NST.

2. Phân loại

Hình 37.3. Bộ NST
bình thường

Hình 37.4. Bộ NST đột
biến

Quan sát và chỉ ra các
bất thường về số lượng
ở từng cặp NST như thế

Hình 37.3. Bộ NST bình
thường (2n = 8)

1

2

Cá thể NST số 4 có 3
a.
chiếc (2n+1)

Lệch bội NST
số 4 (Thể ba
nhiễm)

3

4

Hình 37.3. Bộ NST bình
thường (2n = 8)

1

2

Cá thể NST số 4 có 1
b.
chiếc (2n-1)

Lệch bội NST
số 4 (thể một

3

4

Hình 37.3. Bộ NST bình
thường (2n = 8)

1

2

3

Cá thể NST số 3, 4 có
c.
3 chiếc
(2n+1+1)

Lệch bội NST số
3 và 4 (thể ba

4

Hình 37.3. Bộ NST bình
thường (2n = 8)

Cá thể
d.

1

2

3

NST số 3, 4 có 4
chiếc (2n+2+2)

Lệch bội NST số
3 và 4 (thể bốn

4

Có nhận xét gì về số lượng NST ở từng
cặp?

Số lượng NST ở tất cả các cặp NST
trong tế bào tăng theo bội số lần bộ
đơn bội và lớn hơn 2n.

Thể đa bội khá phổ biến ở thực
vật, nhưng ít phổ biến ở các
loài động vật.

Đột biến
số lượng
NST

Lệch
bội
Đa
bội

3. Tác hại và ý nghĩa

Tác hại và ý nghĩa:
Đột biến số lượng nhiễm sắc thể
gây mất cân bằng toàn bộ hệ gene
của cá thể, do đó có thể ảnh
hưởng đến sức sống, khả năng
sinh sản ở tuỳ loài sinh vật.
Đột biến NST là nguồn nguyên liệu
cho chọn giống và tiến hóa.

Ví dụ, người có bộ NST với 3 NST số 21 gây hội
chứng Down.
Biểu hiện thường có đặc điểm bất thường trên
khuôn mặt (mũi tẹt, mắt chếch lên trên,...), tầm

Albert Francis
Blakeslee
(1874-1954)

Tế bào đa bội có số lượng nhiễm sắc thể tăng
gấp bội dẫn đến kích thước tế bào lớn, cơ
quan sinh dưỡng to, sinh trưởng phát triển
mạnh. Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng
trong chọn giống vì có thể tạo ra những giống
vật nuôi cây trồng có kích thước lớn, năng
suất cao. Ví dụ, hàu tam bội (3n) có tốc độ
phát triển nhanh và kích thước lớn hơn hàu
lưỡng bội (2n). Một số loài thực vật có bộ
nhiễm sắc thể 3n, 5n,... hầu như bất thụ do
mất sự cân bằng trong quá trình phân li
nhiễm sắc thể ở giảm phân tạo giao tử. Do