PHẦN 2:
CHẤT VÀ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA CHẤT

CHỦ ĐỀ 3:
Các thể của chất

Vì sao???

Đi lại trong không khí

Lội được trong nước

Không thể đi xuyên qua tường

TIẾT 19-20
BÀI 5: SỰ ĐA DẠNG CỦA CHẤT

I. CHẤT Ở XUNG QUANH TA

Mặt trời

Trái Đất

Mặt trăng

1392.700km

12.742km

3474km

Xung quanh chúng ta có rất nhiều các vật thể khác nhau. Có
những vật thể có kích thước rất lớn

Có những vật thể lại có kích thước rất nhỏ mà mắt thường
chúng ta không thể nhìn thấy được

Vi khuẩn E.Coli

Virus Corona

Có nhưng vật thể có sẵn trong tự nhiên
(vật thể tự nhiên) như:

Cây cỏ

Con mèo

Ao, hồ

Bên cạnh đó có những vật thể do con người tạo ra (vật thể
nhân tạo) như:

Sách vở
Quần áo, giày dép

Nhà cửa
Xe máy

Vật thể xung quanh ta rất phong phú và đa dạng

Vậy vật th
ể
là gì?

VẬT THỂ LÀ ĐỐI TƯỢNG VẬT
CHẤT, CÓ HÌNH DẠNG, KÍCH
THƯỚC VÀ TA CÓ THỂ CẢM
NHẬN ĐƯỢC BẰNG GIÁC QUAN

VẬT THỂ
Vật thể tự
nhiên
­ Là những vật thể có sẵn
trong tự nhiên
­ VD: Con người,con gà, đất,
nước, cây xanh,….

Vật thể nhân
tạo
­ Là những vật thể do con
ngưới tạo ra
­ VD: Ngôi nhà, cái bàn, cây
cầu, quyển sách….

Hãy sắp xếp những vật thể trong hình 5.1 SGK theo nhóm: vật thể
tư nhiên, vật thể nhân tạo, vật không sống, vật sống?

Ảnh minh họa

Vật thể tự
nhiên

Vật thể nhân
tạo

Vật sống

Vật không
sống

Ảnh minh họa

Vật thể tự
nhiên

Vật thể nhân
tạo

Vật sống





















Vật không
sống



I. CHẤT Ở XUNG QUANH TA
- Vật thể xung quanh ta rất phong phú và đa dạng, gồm:
+ Vật thể tự nhiên: là những vật có sẵn trong tự
nhiên
VD: Đất, nước, con người, cây cỏ,….
+ Vật thể nhân tạo: là những vật thể do con người
tạo ra VD: Quần áo, sách vở, ngôi nhà,…..

- Mọi vật thể đều do chất tạo nên
Vậy vật th
ể
được tạo
n ên
do đâu?

- Ở đâu có vật thể thì ở đó có chất

Trong hạt gạo có chứa
một số chất như tinh bột,
chất đạm (protein),
glucose, ….

Trong rượu chứa chủ yếu là
chất ethanol và nước

Khoáng chất: N, K, P, Mg….

Cafein

Tinh bột,
đường, lipit,…

Một vật thể có thể do nhiều chất tạo nên

Mặt khác, một số chất có thể có trong
nhiều vật thể khác nhau
+ Nước có trong cơ thể động vật, thực
vật, trong đất,….
+ Protein có trong thịt, cá, trứng, sữa….

- Mọi vật thể đều do chất tạo ra, ở đâu có vật thể ở
đó có chất
+ Một vật thể có thể do nhiều chất tạo nên
+ Một chất có thể có trong nhiều vật thể khác nhau

Luyện tập
Trong các câu sau đây, từ (cụm từ) in nghiêng nào chỉ
vật thể tự nhiên, vật thể nhân tạo, chất?
Dây dẫn điện làm bằng đồng (hoặc
nhôm) được bọc trong chất dẻo (nhựa)

Câu 1

Chiếc ấm
bằng nhôm

Câu 2
Câu 3

Câu 4

được

làm

Giấm ăn (Giấm gạo) có thành
phần chủ yếu là acetic acid
và nước
Thân cây bạch đàn có
nhiều cellulose dùng để
sản xuất giấy

TỪ (CỤM TỪ)
Dây dẫn điện
Đồng, nhôm
Chất dẻo (nhựa)
Chiếc ấm
Giấm ăn
Acetic acid
Nước
Cây bạch đàn
Cellulose
Giấy

VẬT THỂ TỰ
NHIÊN

VẬT THỂ NHÂN
TẠO

VẬT SỐNG

VẬT KHÔNG
SỐNG

CHẤT

TỪ (CỤM TỪ)

VẬT THỂ TỰ
NHIÊN

Dây dẫn điện
Đồng, nhôm

VẬT THỂ NHÂN
TẠO

VẬT SỐNG

VẬT KHÔNG
SỐNG











Chất dẻo (nhựa)
Chiếc ấm
Giấm ăn
Acetic acid
Nước
Cây bạch đàn
Cellulose
Giấy












CHẤT





Hãy kể tên một số chất có trong:
Nước biển: Muối, nước
Bắp ngô: Tinh bột, chất đạm(protein),glucose, nước
Bình chứa oxygen: Sắt, Oxy

Hãy kể tên các vật thể chứa một trong những chất sau:
Sắt: Xe đap, con tàu, chìa khóa, dao, cuốc, sẻng,…
Tinh bột: Gạo, khoai, ngô, sắn….
Đường: Sữa, quả nho, cây mía, củ cải,…

II. BA THỂ CỦA CHẤT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÚNG

Chất có thể tồn tại ở 3 thể khác nhau: Thể rắn, thể lỏng
và thể khí

Trong các
trường hợp này
nước tồn tại ở
thể nào?

Nước đá

Nước lỏng

Hơi nước

Thể rắn

Thể lỏng

Thể khí

­ Người ta có thể phân loại
chất dựa vào thể của nó.
­ Ở điều kiện nhiệt độ phòng:
+ Chất ở thể rắn được gọi là
chất rắn
+ Chất ở thể lỏng được gọi
là chất lỏng
+ Chất ở thể khí được gọi là
chất khí

Thủy ngân

Cacbonic

Hydrogen

Than đá

Phấn

Cát

Rượu

Dầu ăn

Hãy sắp xếp các chất trên
vào 3 nhóm: Chất rắn, chất
lỏng và chất khí
oxygen

Muối

SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM CỦA CHẤT RẮN, CHẤT LỎNG VÀ CHẤT KHÍ

CHẤT RẮN
VÍ DỤ

KHỐI LƯỢNG

HÌNH DẠNG

THỂ TÍCH

CHẤT LỎNG

CHẤT KHÍ

CHẤT RẮN

Cát

CHẤT LỎNG

Than đá

Thủy ngân

CHẤT KHÍ

Dầu ăn

oxygen

Hydrogen
Phấn

Rượu
Muối
Giấm

Cacbonic

SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM CỦA CHẤT RẮN, CHẤT LỎNG VÀ CHẤT KHÍ

CHẤT RẮN
VÍ DỤ

KHỐI LƯỢNG

HÌNH DẠNG

THỂ TÍCH

CHẤT LỎNG

CHẤT KHÍ

SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM CỦA CHẤT RẮN, CHẤT LỎNG VÀ CHẤT KHÍ

CHẤT RẮN

CHẤT LỎNG
Thủy ngân, dầu ăn,
rượu, giấm

VÍ DỤ

Cát, than đá, phấn,
muối

KHỐI LƯỢNG

Có khối lượng
xác định

Có khối lượng
xác định

HÌNH DẠNG

Có hình dạng xác
định

Không có hình dạng xác
định. Có hình dạng của
vật chứa nó

THỂ TÍCH

Có thể tích xác
định

Có thể tích xác
định

CHẤT KHÍ
Hydrogen, oxygen,
cacbon dioxit

Có khối lượng
xác định

Không có hình dạng xác
định.

Không có thể tích xác
định. Có thể lan tỏa
theo mọi hướng

CHẤT RẮN
- Chất rắn có khối lượng, hình dạng
xác định
- Có thể cầm, nắm, sờ chúng dễ
dàng và có thể cắt chúng thành
các mảnh nhỏ
- Chất rắn rất khó nén
- VD: Dùng tay cầm vào 2 đầu của
viên phấn và ấn 2 đầu của viên
phấn lại => rất khó nén

Hãy kể tên một số chất
rắn được dùng làm vật
liệu trong xây dựng nhà
cửa, cầu, đường?

CHẤT LỎNG
- Có khối lượng và thể tích xác
định
- Không có hình dạng xác định.
Có hình dạng của vật chứa nó
- Dễ chảy
- Khó nén

Dựa vào đặc điểm nào của
chất lỏng mà ta có thể bơm
được xăng vào các bình chứa
có hình dạng khác nhau?

Vì xăng là chất lỏng, không có hình
dạng xác định mà nó mang hình dạng
của vật chứa nó

CHẤT KHÍ
- Chất khí có khối lượng xác định
- Không có hình dạng và thể tích
xác định
- Có thể lan tỏa theo mọi hướng và
chiếm toàn bộ thể tích bất kì vật
nào chứa nó
- Dễ nén

Vì sao phải giữ chất khí trong
bình kín?

- Không có hình dạng và thể tích xác định
- Có thể lan tỏa theo mọi hướng và chiếm toàn
bộ thể tích bất kì vật nào chứa nó
=> Cần giữ chất khí trong bình kín

Chất lỏng và chất rắn rất khó bị nén

Chai chứa
đầy khí

Khi tác dụng lực
vào chai, các
“hạt” khí di
chuyển lại gần
nhau

Chai chứa
đầy nước

Khi tác dụng lực
vào chai, các “hạt”
nước không còn
khoảng trống để di
chuyển => nước
khó bị nén.

CHẤT KHÍ
CHẤT RẮN

CHẤT LỎNG

- Mọi chất đều được tạo nên từ các hạt vô cùng nhỏ
- Sự sắp xếp của các hạt này trong chất rắn, chất lỏng và chất khí là
khác nhau nên chúng có đặc điểm khác nhau

Hãy kể tên một số chất
rắn, chất lỏng và chất
khí mà em biết?

II. BA THỂ CỦA CHẤT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÚNG
- Ba thể cơ bản của chất là chất rắn, chất lỏng và chất khí
- Chất rắn, chất lỏng và chất khí có các đặc điểm khác nhau:
+ Chất rắn: Có hình dạng và thể tích xác định, rất khó nén
+ Chất lỏng: Dễ chảy, có thể tích xác định nhưng không có hình
dạng xác định, khó nén.
+ Chất khí: Dễ lan tỏa, không có hình dạng và thể tích xác định,
dễ nén

 Củng cố

Các thể của chất và
đặc điểm của chúng

mà các “hạt” cấu tạo nên chất rắn được sắp xếp chặt chẽ do đó chúng ta không thể đi xuyên qua được.

Tại sao có thể
đi được trong
không khí, lội
được qua sông
nhưng không
đi được qua
tường?

Vì bức tường là chất rắn, mà các hạt chất rắn được sắp xếp rất chặt chẽ do đó chúng
ta không thể đi xuyên qua được

BTVN: Hoàn thành bảng theo gợi ý
CHẤT

THỂ
(ở nhiệt độ
phòng)

ĐẶC ĐIỂM NHẬN BIẾT
(về thể)
Có hình dạng và thể
tích xác định

VÍ DỤ VẬT THỂ CHỨA
CHẤT ĐÓ

SẮT

Rắn

NITƠ

Khí

ĐỒNG

Rắn

ETHANOL

Lỏng

Không có hình dạng xác định, có hình dạng
của vật chứa nó. Có thể tích xác định

Rượu uống, cồn y tế

OXY

Khí

Không có hình dạng và thể xác định. Có
thể lan tỏa theo mọi hướng

Không khí, bình chứa oxy

NƯỚC

Lỏng

Không có hình dạng xác định, có hình dạng
của vật chứa nó. Có thể tích xác định

Sông, biển,…

CÁT

Rắn

Không có hình dạng và thể xác định. Có
thể lan tỏa theo mọi hướng
Có hình dạng và thể
tích xác định

Có hình dạng và thể
tích xác định

Chiếc đinh sắt
Không khí, bình chứa
nito
Dây điện làm bằng đồng

Khối bê tông, ngôi
nhà