CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI BUỔI HỌC

Vùng
khôn
g
gian
xung
quan
h
nam
châm
có
tính

Bài 19:
TỪ TRƯỜNG

TỪ TRƯỜNG

Từ
Trường

Từ Phổ

Đường Sức
Từ

Từ Trường

Từ Trường
Nhận biết từ trường của
thanh nam châm
Chuẩn bị

Thanh nam châm
đặt trên giá đỡ

Kim nam châm
có thể quay tự do

Từ Trường
Nhận biết từ trường của
thanh
nam châm
Tiến
hành thí
nghiệm

Sau
đó,sát
từvà
từ nhận
dịch chuyển
kimcủa
nam
châm
lại
Quan
xét
hướng
kim
nam
Lúc đầu để kim nam châm ở xa thanh nam
gần
nam ban
châm
châm
sothanh
vớichâm
hướng
đầu

Từ Trường
Nhận biết từ trường của
thanh nam châm

Thí nghiệm trên chứng tỏ vùng không gian bao quanh nam châm
Ta nói vùng không gian bao quanh nam châm có từ trường
có khả năng tác dụng lực từ lên kim châm đặt gần nó

Từ Trường
Nhận biết từ trường của
thanh nam châm

Ngoài nam châm, ta có thể dùng
các vật nào khác để phát hiện từ
trường không?
Ngoài nam châm, ta có thể dùng cảm biến từ
trường để phát hiện từ trường.

Từ Trường
Nhận biết từ trường của dây dẫn
mang dòng điện

Năm 1820, nhà khoa học
người Đan Mạch, Hans
Christian Oersted đã tiến
hành thí nghiệm sau:
Như
dâychâm
dẫn
Khi
có vậy,
dòngvùng
điệnkhông
đi quagian
dây bao
dẫn,quanh
kim nam
Đặt dây dẫn song song với kim nam châm
mang
từđầu
trường
lệchdòng
khỏi điện
vị trí có
ban

Từ Trường
Nhận biết từ trường của dây dẫn
mang dòng điện

Thí nghiệm Oersted cho thấy có
điểm nào giống nhau giữa không
gian quanh nam châm và dòng
điện.

Điểm giống nhau giữa không gian quanh nam
châm và dòng điện trong thí nghiệm Oersted:
không gian quanh nam châm và không gian
quanh dây dẫn mang dòng điện đều có từ
trường.

Từ Trường
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh
dòng điện tồn tại từ trường (trường từ)

Từ trường tác dụng lực từ lên vật liệu từ đặt trong
nó

Tại các phòng chụp cộng hưởng từ (MRI) trong bệnh viện, có các
1.2.
Hoạt
bịnhư
điệngây
tử: chóng
đồng hồ,
điện
thoại,
Sứcđộng
khỏecủa
củacác
conthiết
người
mặt,
buồn
nam châm tạo nên từ trường mạnh, có thể ảnh hưởng đến
thẻ
nôntừ
......

Từ Trường

Vì vậy thường có bảng cảnh báo từ trường
mạnh

Xung quanh vật nào sau đây có
từ trường

Bóng đèn điện đang
sáng

Cuộn dây đồng

Từ Trường

Ta đã biết xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có từ
trường. Bằng mắt thường chúng ta không thể nhìn thấy từ trường.
Vậy làm thế nào để có thể hình dung ra từ trường và nghiên cứu từ
tính của nó một cách dễ dàng, thuận lợi ?

Từ Phổ

Từ Phổ
Thí nghiệm quan sát từ phổ của
một nam châm
Chuẩn bị

Tấm nhựa trong

Mạt sắt

Thanh nam châm

Từ Phổ

Thí nghiệm quan sát từ phổ của
Tiến nam
Hànhchâm
Thí
một
Nghiệm

Đặt tấm nhựa trong lên thanh nam châm
Rắc đều 1 lớp mạt sắt lên tấm nhựa

Gõ nhẹ

Từ Phổ
Thí nghiệm quan sát từ phổ của
một nam châm

Nhận xét về hình dạng sắp xếp mạt sắt ở
xung quanh nam châm.
Các mạt sắt xung quanh
nam châm được sắp xếp
thành những đường cong
kín nối từ cực này sang
cực kia của nam châm.
Càng ra xa nam châm, các đường này càng thưa dần và mở
rộng ra.

Từ Phổ
Hình ảnh các đường mạt sắt sắp xếp xung quanh
nam châm được gọi là từ phổ

Từ phổ cho ta hình ảnh trực quan về từ trường

Đường Sức
Từ

Đường Sức
Từ

Ngoài cách dùng mạt sắt như trên, người ta cũng dùnb các đường sức
từ để cho hình ảnh trực quan về từ trường

Đường Sức
Từ

Cực Nam

Cực Bắc

Em hãy xác định cực Bắc và Nam của kim nam châm trong
Hình 19.4.

Đường Sức
Từ

Nối
các
có
dấu
chấm
với
takim
được
một–với
Chiều
củađiểm
đường
sức
từ
làsao
chiều
theo
hướng
Nam
Di
chuyển
kim
châm
chonhau,
1 đầu
trùng
Đặt
thanh
namnam
châm
lên
tờ
giấy
và
kim
nam
châm
tại
Dùng bút đánh dấu 2 đầu kim nam châm trên tờ
đường
cong
liền
nét.
Đó
là đường
sứcởtừ
từ
của
từ còn
trường
Bắc
của
kim
nam
châm
vị trí trước
đó,
chấm
điểm
tiếp
theo
đầu
kim
lại
1 điểm
bất
kỳ
nào
đó trong
trường
giấy

Đường Sức
Từ
Hãy nhận xét về hình dạng đường sức từ Hình
19.5 và sự sắp xếp các mạt sắt ở từ phổ Hình
19.3.

Hình
19.5

Hình
19.3.

Đường Sức
Từ

Hình dạng đường sức từ Hình 19.5 giống với sự
sắp xếp các mạt sắt ở từ phổ Hình 19.3.
Chúng đều là những đường cong khép kín nối từ cực
này sang cực kia của nam châm.
Càng ra xa nam châm, các đường này càng thưa
dần và mở rộng ra.

Đường Sức
Từ
Có thể nhận biết từ trường mạnh yếu qua các
đường sức từ không?
Có thể nhận biết từ
trường mạnh yếu dựa
vào độ mau, thưa của
các đường sức từ: chỗ
đường sức từ càng mau
thì từ trường càng
mạnh, chỗ đường sức từ
càng thưa thì từ trường
càng yếu. 

Đường Sức
Từ

Các đường sức từ cho phép mô tả từ trường

Hướng của đường sức từ tại một vị trí nhất định
được quy ước là hướng nam – bắc của kim la bàn đặt gần nó

Đường Sức
Từ
Từ hình ảnh của các đường sức từ (Hình
19.5), hãy nêu một phương pháp xác định
chiều của đường sức từ nếu biết tên các cực
của nam châm.

Hình
19.5

Đường Sức
Từ

Khi biết tên các cực của nam châm, chúng ta có
thể xác định chiều của đường sức từ bằng cách áp
dụng quy ước: bên ngoài nam châm, các đường
sức từ có chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam
của nam châm.

Cho hai thanh nam châm đặt gần nhau. Hãy
chỉ rõ tên các cực của kim nam châm và hai
thanh nam châm.

N

S

S

N

N

S

LUYỆN
TẬP

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 1: Từ phổ là hình ảnh cụ thể về:
A. các đường sức điện.
B. các đường sức từ.
C. cường độ điện trường.
D. cảm ứng từ.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 2: Độ mau, thưa của các đường sức từ trên cùng một
hình vẽ cho ta biết điều gì về từ trường?
A. Chỗ đường sức từ càng mau thì từ trường càng yếu, chỗ
càng thưa thì từ trường càng mạnh.
B. Chỗ đường sức từ càng mau thì từ trường càng mạnh, chỗ
càng thưa thì từ trường càng yếu
C. Chỗ đường sức từ càng thưa thì dòng điện đặt ở đó có
cường độ càng lớn.
D. Chỗ đường sức từ càng mau thì dây dẫn đặt ở đó càng bị
nóng lên nhiều.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 3: Chọn phát biểu đúng
A. Có thể thu được từ phổ bằng rắc mạt sắt lên tấm nhựa trong đặt
trong từ trường.
B. Từ phổ là hình ảnh cụ thể về các đường sức điện.
C. Nơi nào mạt sắt dày thì từ trường yếu.
D. Nơi nào mạt sắt thưa thì từ trường mạnh.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 4: Đường sức từ là những đường cong được vẽ theo
quy ước sao cho
A. Có chiều từ cực Nam tới cực Bắc bên ngoài thanh nam
châm.
B. Có độ mau thưa tùy ý.
C. Bắt đầu từ cực này và kết thúc ở cực kia của nam châm.
D. Có chiều từ cực Bắc tới cực Nam bên ngoài thanh nam
châm.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 5: Chiều của đường sức từ cho ta biết điều gì về từ trường tại
điểm đó?
A. Chiều chuyển động của thanh nam châm đặt ở điểm đó.
B. Hướng của lực từ tác dụng lên cực Bắc của một kim nam châm đặt tại
điểm đó.
C. Hướng của lực từ tác dụng lên vụn sắt đặt tại điểm đó.
D. Hướng của dòng điện trong dây dẫn đặt tại điểm đó.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 6: Chiều của đường sức từ của nam châm được vẽ
như sau:
Tên các cực từ của nam châm là
A. A là cực Bắc, B là cực Nam
B. A là cực Nam, B là cực Bắc.
C. A và B là cực Bắc.
D. A và B là cực Nam.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 7: Lực từ tác dụng lên kim nam châm trong hình
sau đặt ở điểm nào là mạnh nhất?
A. Điểm 1
B. Điểm 2
C. Điểm 3
D. Điểm 4

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 8: Hình ảnh định hướng của kim nam châm đặt tại các
điểm xung quanh thanh nam châm như hình sau:
Cực Bắc của nam châm là
A. Ở 2
B. Ở 1
C. Nam châm thử định hướng sai.
D. Không xác định được.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 9: Nhìn vào đường sức từ của nam châm hình chữ U
sau:
Hãy cho biết các cực của nam châm và tại những vị trí nào
của nam châm có từ trường đều?
A. Cực Bắc tại B, cực Nam tại A và từ trường đều ở hai cực.
B. Cực Bắc tại A, cực Nam tại B và từ trường đều ở hai cực.
C. Cực Bắc tại A, cực Nam tại B và từ trường đều ở giữa hai
nhánh nam châm.
D. Cực Bắc tại B, cực Nam tại A và từ trường đều ở giữa hai
nhánh nam châm.

Trả
Trả lời
lời câu
câu hỏi
hỏi
Câu 10: Trên hình vẽ, đường sức từ nào vẽ sai?
A. Đường 1
B. Đường 2
C. Đường 3
D. Đường 4

Câu 11. Dựa vào hình ảnh từ phổ của
nam châm chữ U, hãy vẽ các đường sức từ
của nó.

Câu 12. Hãy xác định tên các từ cực của
nam châm.

Câu 13. Dưới đây là hình ảnh từ phổ của hai nam châm đặt
gần nhau, hãy vẽ một số đường sức từ và chỉ rõ chiều của
chúng.

THANKS!!!