Tiết 58,59,60 – Đọc văn

CHÍ PHÈO
Nam Cao

Tiết 58 – Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Hoàn cảnh sáng tác:
- Xã hội Việt Nam nữa thực dân nữa phong
kiến.
- Dựa vào những cảnh thật, người thật ở
làng
quê xứ,
Nam
Cao
2. Xuất
đề
tàitrước CMT8
Viết năm 1941, thuộc đề tài người nông dân nghèo
trước Cách mạng
3. Nhan đề
- Tên ban đầu: Cái lò gạch cũ
- Năm 1941: Đôi lứa xứng đôi
- Năm 1946: Chí Phèo

4. Tóm tắt

Tiết 58

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

I. TÌM HIỂU CHUNG
4. Tóm tắt
CHÍ

Chết

Đi tù

(Quá trình tha
Thèm
hóa)

5. Bố cục: 3 phần
- Phần

lương
thiện

CHÍ
PHÈO
Thị Nở

(Quá trình thức
tỉnh)

1 : từ đầu -> triền miên say : Bi kịch tha hóa của
Chí Phèo
- Phần 2 : tiếp theo –> hỏi cô thị đã : Sự thức tỉnh của Chí
Phèo

II.ĐỌC – HIỂU VĂN
BẢN:
Làng Vũ Đại
được tác giả
miêu tả như
thế nào
trong tác
phẩm?

1. Hình ảnh làng Vũ
Đại
- Làng vào loại trung bình ở đồng bằng Bắc

Bộ.
  - Có hơn 2000 dân, xa phủ, xa tỉnh.
Tôn ti, trật
nghiêm
ngặt.tạp, chia thành nhiều
-- Thành
phầntựdân
cư : phức
tầng lớp:
+ Địa chủ kì hào : Bá Kiến, Lí Cường, đội Tảo, bát
Tùng
+ Cùng
tha hóa:
Phèo,
Thọ, Binh
->
Làng,đinh
xã phong
kiếnChí
khép
kín,Năm
tù đọng,
ngột Chức
+ Người
dânổn
laođịnh.Mâu
động nghèo
hiền
lành,
ngạt,
không
thuẩn
giai
cấp an
gayphận.
gắt,
âm thầm mà quyết liệt.

 Hình ảnh chân thực thu nhỏ của xã hội
Việt Nam trước CMT8
6

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Tiết 58

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
Chí Phèo
BẢN
2.1 Sự xuất hiện độc đáo:
xuất hiện
- “Hắn vừa đi vừa chửi”
như thế nào
-> Cách mở truyện bất ngờ, thu hút sự chúđầu
ý của
tác
người
đọc
- Tiếng
chửi vừa quen vừa lạ
phẩm?
+ Quen: hoàn cảnh say rượu vừa đi vừa chửi
Nhận xét
+ Lạ:
tiếng chửi
Chửi tất cả: Trời, đời, làng Vũ Đại, cha đứa
củanào
Chí không
chửi với hắn, đứa chết mẹ nào đẻ ra hắn Phèo? Ý
? . Không có người nghe, không ai chửi lại nghĩa
. Nội dung: không rõ
->Tiếng chửi là phản ứng đau đớn, bất mãn với toàn bộ
cuộc đời, khát khao được giao tiếp nhưng không được ai
công nhận sự tồn tại của Chí
Là chi tiết nghệ thuật giàu tính hiện thực và nhân
đạo; nét đặc trong nghệ thuật truyện ngắn

II. ĐỌC HIỂU VĂN
BẢN
2.2 Quá trình tha hóa của Chí
PhèoTrước khi vào tù
2.2.1.
THẢO LUẬN : NHÓM 2 ( 3 PHÚT)
- Hoàn cảnh xuất thân của Chí Phèo?
- Năm Chí Phèo 20 tuổi những sự kiện gì xảy ra? (Nghề nghiệp, ước mơ, sự kiện)
- Biến cố nào đã xảy ra và làm thay đổi cuộc đời Chí Phèo?
- Vậy trước lúc vào tù Chí là người nông dân như thế nào?

Tiết

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
BẢN
2.2 Quá trình tha hóa của Chí
PhèoTrước khi vào tù
2.2.1.
* Hoàn cảnh xuất thân :

“Một anh đi thả ống
lươn, một buổi sáng
+ Bị bỏ rơi, không rõ cha mẹ. tinh sương đã thấy
+ Không nhà, không cửa.
hắn trần truồng và
+ Được người ta nhặt về từ xám ngắt trong cái
chiếc lò gạch cũ, người làng váy đụp để bên một lò
chuyền tay nhau nuôi lớn.
gạch bỏ không…”

-> Chí Phèo là một con người bất hạnh, đáng
thương.

Tiết

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

2.2 Quá trình tha hóa của Chí
PhèoTrước khi vào tù
2.2.1.
* Bản chất :
+ Sống bằng sức lao động của chính mình: làm thuê,
mướn...
+ Hiền lành, chất phác: “hiền như cục đất”
+ Bị vợ ba bá Kiến sai làm việc xấu xa, Chí Phèo cảm thấy rất xấu
hổ, nhục nhã
Một con người đầy tự trọng, ý thức về nhân phẩm:“thấy
nhục chứ yêu đương gì”
+ Ước mơ giản dị “một ngôi nhà…chồng cày thuê…vợ
dệt vải”
ChíPhèo
Phèo
một
hiềnbản
lành,
cólương
=> Chí
có là
một
tâmcon
hồnngười
trong sáng,
chất
thiện. quyền sống một cuộc sống đời thường,

bình dị như những người lao động khác

Tiết 59

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
BẢN
2. 2 Quá trình tha hóa của Chí
Phèo
2.2.2
Sau khi ra tù
* Những thay đổi
- Hình dạng:
+ Đầu : trọc lốc
+ Răng : trắng hớn
+ Mặt : đen, cơng cơng
+ Mắt : gườm gườm
+ Ngực : phanh, chạm trổ...
=> Bị thay đổi về nhân hình, mang dáng dấp của
một kẻ lưu manh

Tiết 50

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
2.
2 Quá trình tha hóa của Chí
BẢN
PhèoSau khi ra
2.2.2.
tù cách:
-Tính
+ Hành động:
. Uống rượu, chửi bới, rạch mặt, ăn vạ,...
. Đòi nợ, ức hiếp, phá phách, đâm chém, mưu hại,… tay
sai đắc lực của Bá Kiến
→ Hung hãn, ngang ngược
+ Trạng thái:
say triền miên, ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say,
đập đầu, rạch mặt, chửi bới trong lúc say
→ Trở thành con quỷ dữ, bị gạt ra khỏi xã hội loài người
=> Bị tha hóa về nhân tính, đơn độc, lạc loài, hung dữ

Tiết 59

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
BẢN
2.2 Quá trình tha hóa của Chí
PhèoSau khi ra
2.2.2.
tù
* Nguyên
nhân
- Trực tiếp: Sự ghen tuông của BáNhiều
Kiến ý kiến
- Gián tiếp: Nhà tù thực dân
cho
=> Chế độ nhà tù thực dân phong
kiếnsự
đãtha
biến
một con
rằng
hóa
người lương thiện trở thành mộtcủa
thằng
manh, con
Chílưu
Phèo
quỷ dữ
là hiện tượng
mang tính chất
quy
Emđen tối, của
Chí Phèo là sản phẩm của chế
độ luật.
nhà tù
hiểucho
nhận
địnhlao động
sự áp bức tàn khốc ; điển hình
người
nhưtha
thếhóa, bị tàn
lương thiện bị đẩy vào con này
đường
nào?
phá về nhân hình, bị huỷ diệt
nhân tính

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

II. ĐỌC HIỂU VĂN
BẢN
2.3. Quá trình phản tỉnh của Chí
Phèo Sự thức tỉnh từ cuộc tình với thị Nở
2.3.1.

• Khi tỉnh dậy
-Trạng thái: tỉnh rượu, miệng đắng, bủn
rủn chân tay, mơ hồ buồn
-Nhận thức:
+Về cuộc sống: nghe những âm thanh
của cuộc sống: tiếng chim hót, tiếng
người đi chợ…lần đầu tiên Chí cảm
nhận được

Tiết 60

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

+Về bản thân: nhìn lại cuộc đời trong quá
khứ, hiện tại và tương lai.Nhớ lại những
ước mơ giản dị, ý thức về hiện tại buồn vì
đã nữa dốc bên kia cuộc đời.Nghĩ về
tương lai sợ sự cô độc
=> Sự thay đổi về cảm giác và tư tưởng làm sống dậy ý thức
làm người, cũng là lúc Chí nhận ra tình trạng bi đát của đời
mình

Tiết 60

– Đọc văn→

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

*Khi nhận bát cháo hành của Thị Nở
-Cảm xúc: ngạc nhiên, xúc động, hối hận
“mắt hình như ươn ướt”
-Suy nghĩ: muốn làm hòa, thèm lương thiện
-Hành động: tỏ tình, cười thật hiền
→ Bản chất lương thiện đang trỗi dậy, thắp
lên niềm hi vọng

=>Tâm lí tự nhiên, hợp lí; niềm tin vào bản chất
tốt đẹp của con người- tấm lòng nhân đạo cao cả
của nhà văn

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
2.3. Qúa trình phản tỉnh của Chí
PhèoKhi Thị Nở từ chối
2.3.2.
-Suy nghĩ, cảm xúc: nghĩ ngợi, ngẩn người, cảm thấy
hơi cháo hành
-Hành động: gọi lại, đuổi theo, ôm mặt khóc rưng rức

→ Chí rơi vào bi kịch đau đớn, bị cự tuyệt quyền làm người
-Chí Phèo tìm đến Bá Kiến:
+Lời nói: “Tao muốn làm người lương thiện”
“Ai cho tao lương thiện”
+Hành động: giết Bá Kiến và tự sát
→Khát vọng hướng thiện và sự phẩn uất, bế tắc lên đến
đỉnh điểm

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

- Ý nghĩa cái chết của Chí Phèo
-> Niềm khao khát được sống lương thiện lớn hơn cả
mạng sống, bản cáo trạng đanh thép đối với xã hội
thực dân phong kiến đương thời

=> Chí Phèo là điển hình cho người nông
dân tha hóa đã thức tỉnh , hồi sinh- tư
tưởng nhân đạo mới của Nam Cao

Tiết 60

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật:
- Xây dựng thành công nhân vật điển hình
- Nghệ thuật miêu tả nội tâm
- Kết cấu mới mẻ, linh hoạt
- Cốt truyện hấp dẫn, kịch tính
- Giọng điệu biến hóa, ngôn ngữ điêu luyện
2. Nội dung:
- Phản ánh và tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy người
nông dân lương thiện vào con đường tha hóa
- Phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của con người ngay cả
khi tưởng như họ đã biến thành quỷ dữ

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

IV. CỦNG CỐ
CÂU HỎI 1: Tại sao Chí Phèo giết Bá Kiến rồi tự
sát?
A. Chí đâm chết bá Kiến rồi tự sát là vì say rượu, không
làm chủ được bản thân.
B. Chí đâm chết bá Kiến rồi tự sát là vì mối thù hận
trong lòng bùng cháy.
C. Chí không nhất thiết phải kết liễu cuộc đời, hắn có
thể bỏ trốn.
D. Chí Phèo buộc phải chết vì hắn đã cùng đường, bế
tắc, không có lối thoát.

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

CÂU HỎI 2: Sơ đồ nào thể hiện diễn biến tâm lí của
Chí Phèo?
A.

Tỉnh rượu, tỉnh ngộ → Thất vọng, đau đớn
→ Ngạc nhiên, hi vong → Bế tắc, đường cùng

B.

Tỉnh rượu, tỉnh ngộ → Bế tắc, đường cùng
→ Ngạc nhiên, hi vong→ Thất vọng, đau đớn

C.

Tỉnh rượu, tỉnh ngộ → Ngạc nhiên, hi vong
→ Thất vọng, đau đớn→ Bế tắc, đường cùng

D.

Tỉnh rượu, tỉnh ngộ → Ngạc nhiên, hi vong
→ Bế tắc, đường cùng → Thất vọng, đau đớn

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

CÂU HỎI 3: Trong tác phẩm “Chí Phèo”, nhà văn
Nam Cao sử dung kiểu kết cấu nào?
A. Kết cấu theo trình tự thời gian
B. Kết cấu theo trình tự không gian
C. Kết cấu tâm lí

Tiết 51

– Đọc văn

CHÍ PHÈO

(NAM CAO)

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1

Tìm đọc trọn vẹn “Chí Phèo”

2

Phân tích nhân vật Bá Kiến,

3

Soạn bài Thực hành về lựa chọn trật tự
các bộ phận trong câu