CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ TIẾNG VIỆT!
Chào các em học sinh lớp 6B! Mong rằng chúng ta sẽ có một giờ học
“Thân thiện-Tích cực”
Người thực hiện: HÀ ĐỨC THỤ
Giáo viên trường phổ thông DTNT Yên lập
KIỂM TRA BÀI CŨ
Các cụm từ: “ông vua nọ”;“viên quan ấy”;
“cánh đồng làng kia”; “nhà nọ”chúng thuộc loại
cụm từ gì? Nêu cấu tạo đầy đủ của cụm danh từ?
A. Cụm danh từ
B. Cụm động từ
C. Cụm tính từ
D. Phó từ
- Cấu tạo đầy đủ cụm danh từ gồm 3 phần:
Phụ trước-Trung tâm-Phụ sau
TIẾT 57:CHỈ TỪ
I. BÀI HỌC
1. Chỉ từ là gì?
*Tìm hiểu ngữ liệu
Ngữ liệu 1:(SGK/137) Các từ in đậm trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho các từ nào?
Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi. Viên quan ấy đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người. Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.
Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia, chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng.
(Em bé thông minh)
Ông vua nọ
Viên quan ấy
Làng kia
Nhà nọ

Bổ sung
ý nghĩa
cho các từ
đứng
trước nó.
Hãy so sánh các cụm từ giữa 2 vế! Vế nào nói rõ hơn?Các từ nọ, kia, ấy, nói rõ về cái gì?
Ông vua nọ
Viên quan ấy
Làng kia
Nhà nọ
Vế 2
Ông vua
Viên quan
Làng
Nhà
Vế 1
Vế 1: không xác định rõ vị
trí của sự vật trong không
gian và thời gian nào .
Vế 2: nói rõ hơn. Các từ nọ,
kia, ấy chỉ vào sự vật,xác
định rõ vị trí của sự vật trong
không gian và thời gian
Câu hỏi thảo luận nhóm
Khi tranh luận về nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1và NL3 có 2 ý kiến đưa ra:
Ý kiến 1 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1 và NL3 đều giống nhau.
Ý kiến 2 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1 và NL3 vừa có điểm giống nhau, vừa có điểm khác nhau.
Em đồng ý với ý kiến nào? Chỉ rõ điểm giống hoặc vừa giống, vừa khác nhau về nghĩa của các từ đó?

ĐÁP ÁN
+ Ý kiến 2 là đúng
*Giống nhau:
- cùng trỏ vào sự vật
- cùng xác định vị trí sự vật (định vị sự vật)
*Khác nhau:
- các từ “ấy”, “nọ” trong ngữ liệu 1: xác định vị trí sự vật trong không gian.
- các từ “ấy”, “nọ” trong ngữ liệu 3: xác định vị trí sự vật trong thời gian.


Vậy, theo em chỉ từ
là gì?
?
Tiết 57: CHỈ TỪ
I. BÀI HỌC
1. Chỉ từ là gì?
*Tìm hiểu ngữ liệu
*Ghi nhớ(sgk/t137)
Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật,
nhằm xác định vị trí của sự vật trong không
gian và thời gian

Tiết 57: CHỈ TỪ
I. BÀI HỌC
1. Chỉ từ là gì?
*Tìm hiểu ngữ liệu
*Ghi nhớ(sgk/t137)
Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm
xác định vị trí của sự vật trong không gian và thời
Gian
2. Hoạt động của chỉ từ
*Tìm hiểu ngữ liệu
a. Các chỉ từ: nọ, kia, ấy, trong các cụm danh từ: ông vua nọ, làng kia, nhà nọ, viên quan ấy, giữ vai trò gì ?
Chỉ từ làm phụ ngữ cho cụm danh từ
b. Ngữ liệu 4,a(sgk/137): Xác định chỉ từ trong câu sau? Chỉ từ giữ chức vụ gì?
Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.
Đó là một điều chắc chắn.
(Hồ Chí Minh)
c. Ngữ liệu 4,b(sgk/137): Xác định chỉ từ trong câu sau? Chỉ từ giữ vai trò gì?
Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và
có tục ngày Tết làm bánh chưng, bánh giầy.
(Bánh chưng, bánh giầy)

Chỉ từ - làm chủ ngữ
Chỉ từ định vị sự vật về thời gian, làm trạng ngữ
Tiết 57: CHỈ TỪ
I. BÀI HỌC
1. Chỉ từ là gì?
*Tìm hiểu ngữ liệu
*Ghi nhớ1(sgk/t137)
Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm
xác định vị trí của sự vật trong không gian và thời
Gian
2. Hoạt động của chỉ từ
*Tìm hiểu ngữ liệu
*Ghi nhớ 2(sgk/138)
Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm danh từ.
Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu

Trong cụm danh từ
và trong câu
chỉ từ
đảm nhiệm vai trò và chức vụ gì?
?
II. Luyện tập:
Bài tập 1 (a,b, và c)/sgk/138:Tìm chỉ từ trong những câu sau.Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.
a)Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi. Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần kể lại. Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên Vương.
(Bánh chưng, bánh giầy)
b) Đấy vàng, đây cũng đồng đen
Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ.
(Ca dao)
c) Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương.
(Con Rồng, cháu Tiên)
Hoạt động nhóm
Điền chỉ từ, nêu ý nghĩa và chức vụ ngữ pháp của nó vào bảng sau:
1đ
1đ
1đ
1đ
1đ
1đ
1,25đ
1,5đ
1,25đ
Đáp án
Bài tập 2: (sgk/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.
a) Giặc tan vỡ. Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn). Đến chân núi Sóc, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.
( Thánh Gióng)
b)Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.
( Thánh Gióng)

Đáp án

- Chân núi Sóc = đó, đấy -> Định vị về không gian.
- Bị lửa thiêu cháy = ấy, đó, đấy -> Định vị không gian
*Nhận xét:
- Thay như vậy làm cho câu văn trở nên ngắn gọn hơn, dễ hiểu và tránh được lỗi lặp từ.
Bài tập 3: (sgk/139):
Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét về tác dụng của chỉ từ?
Năm ấy, đến lượt Lý Thông nộp mình. Mẹ con hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay. Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:
- Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.
(Thạch Sanh)
Đáp án

* Chỉ từ “ấy”, “đó”, “nay”: Không thể thay thế bằng bất kỳ từ hoặc cụm từ nào khác.
Vì : Văn bản Thạch Sanh thuộc thể loại truyện cổ tích(đó là một trong những thể loại của truyện cổ dân gian). Truyện cổ dân gian: thời gian không cụ thể cho nên ta không thể xác định rõ được thời gian năm ấy là năm nào, hôm đó là hôm nào, đêm nay là đêm nào…như truyện hiện đại được.
*Nhận xét tác dụng của chỉ từ:
- Chỉ từ có vai trò quan trọng trong câu. Vì chúng có thể chỉ ra sự vật, những thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay dòng thời gian vô tận.
Bài tập 4: Bài tập củng cố
Chọn ý đúng trong các ý A, B, C, D của các câu sau:
Câu 1: Chỉ từ là:
A. Những từ dùng để gọi tên sự vật
B. Những từ chỉ hoạt động, trạng thái, tính chất
C. Những từ trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của
sự vật trong không gian hoặc thời gian
D. Cả ba đáp án trên
Câu 2: Chỉ từ thường giữ chức vụ gì trong câu:
A. Làm phụ ngữ trong cụm danh từ
B. Làm chủ ngữ trong câu
C. Làm trạng ngữ trong câu
D. Cả ba đáp án trên
C
D
Bài tập 5: Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu với chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng chỉ từ.
Mùa hè năm nay, lớp tôi tổ chức đi thăm quan công viên nước Hồ Tây. Đó là một kỷ niệm tuyệt vời. Vì ai đã từng đến thăm công viên ấy dù chỉ một lần thì khó có thể quên được.
Tiết 57: CHỈ TỪ
I. BÀI HỌC
1. Chỉ từ là gì?
Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật,
nhằm xác định vị trí của sự vật trong không
gian và thời gian
2. Hoạt động của chỉ từ
Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm danh từ.
Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc
trạng ngữ trong câu
II. LUYỆN TẬP
Bài tập 1/sgk/Trang 138.
Bài tập 2/sgk/Tg 138.
Bài tập 3/sgk/Tg139.

Hướng dẫn về nhà

1. Học thuộc ghi nhớ
2. Làm bài tập 1(d); Làm lại bài tập 5
3. Lập dàn ý đề số 5 trong bài “Kể chuyện tưởng tượng” để chuẩn bị cho tiết “Luyện tập kể chuyện tưởng tượng”
GIỜ HỌC ĐÃ KẾT THÚC !
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC THẦY GIÁO, CÔ GIÁO!
cẢM ƠN CÁC EM ĐÃ TÍCH CỰC THAM GIA HỌC TẬP