1
TÁC PHẨM CHÍNH:
- CĂN GÁC XÉP
- TÊN CẢNH SÁT VÀ GÃ LANG THANG
- QUÀ TẶNG CỦA CÁC ĐẠO SĨ
- CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
…….
I. TÌM HIỂU CHUNG :
1. TÁC GIẢ :
Em hãy nêu vài nét về tác giả O Hen – ri ?
Tiết 28, 29 Văn bản
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
O HEN-RI
- Tinh thần nhân đạo cao cả được thể hiện một cách cảm động là điểm nổi bật trong các tp của ông.
- O. Hen- ri (1862- 1910) là nhà văn Mĩ chuyên viết truyện ngắn.
2. Tác phẩm:
a. Vị trí đoạn trích:
Đoạn trích là phần cuối truyện ngắn cùng tên của O.Hen-ri.
b. Bố cục
P1: Từ đầu…. “lật úp giả làm tảng đá”
 Giới thiệu nhân vật và tình huống truyện
 Diễn biến tâm lý của Giôn-xi. Sự hồi sinh của Giôn-xi
P2: Tiếp theo…. “chăm nom - thế thôi”
P3: Còn lại
Cái chết của cụ Bơ - men
c. Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
Thể loại: Truyện ngắn
Văn bản được viết theo phương thức biểu đạt nào?
Văn bản viết theo thể loại gì ?
TÓM TẮT TRUYỆN :
- Giôn xi, Xiu và cụ Bơ-men là những hoạ sỹ nghèo, trọ trong cùng một khu phố tồi tàn phía Tây công viên Oa-sinh-tơn.
- Giôn-xi ốm nặng và tin rằng nếu chiếc lá cuối cùng của cây thường xuân bên cửa sổ rụng, thì lúc đó cô sẽ chết.
Xiu nói điều này với cụ Bơ – men và hai người rất lo lắng.
- Qua một buổi sáng và một đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá vẫn không rụng. Điều đó khiến Giôn-xi thoát khỏi ý nghĩ về cái chết.
- Xiu đã cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng trên tường là do cụ Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió và cụ đã mất vào sáng hôm sau do bị viêm phổi.
7
Là một họa sĩ già 60 tuổi, sống độc thân.
Kiếm sống bằng cách ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sĩ trẻ.
Ước mơ vẽ được một bức tranh kiệt tác.
- Đối lập giữa ngoại hình và tính cách
- Ước mơ cao đẹp
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Nội dung :
a. Nhân vật cụ Bơ-men
+ Gia cảnh
Trong văn bản gia cảnh cụ Bơ – men được giới thiệu như thế nào?
8
- “Sợ sệt nhìn cây thường xuân…không nói năng gì”
- Âm thầm vẽ chiếc lá trong đêm mưa gió bão tuyết
=> Tình thương vô bờ bến của con người giàu lòng nhân ái, cao thượng
+ Tấm lòng của cụ đối với Giôn-xi :
Tấm lòng của cụ Bơ – men đối với Giôn –xi như thế nào? Thể hiện qua những chi tiết nào?
9
+ Chiếc lá cuối cùng là kiệt tác :
10
Kiêt tác nghệ thuật phải là một tác phẩm nghệ thuật - ở đây là bức tranh thuộc lĩnh vực hội hoạ - có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, đem lại niềm vui và khoái cảm thẩm mĩ cho người xem, người nghe, người đọc.
11
Tại sao tác giả bỏ qua chi tiết cụ Bơ-men vẽ chiếc lá mà phải đợi đến dòng cuối cùng mới cho bạn đọc biết qua lời kể của Xiu ?
Tạo bất ngờ cho Giôn-xi và cả Xiu, đồng thời mang lại cảm giác hồi hộp cho Xiu và người đọc khi Xiu kéo mành lên thì sẽ đầy hứng thú, bất ngờ khi chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó
12
Em có đồng ý với ý kiến của Xiu: Chiếc lá “chính là tác phẩm kiệt xuất của cụ Bơ-men đấy” không? Vì sao ?
Đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men vì:
Nó sống động như thật, đánh lừa các cặp mắt nhà nghề của các cô hoạ sĩ.
Được vẽ bằng tấm lòng thương yêu, đức hi sinh thầm lặng và cao quý của người hoạ sĩ.
Chiếc lá có tác dụng nhiệm màu: cứu sống Giôn-xi, khôi phục ở cô ước mơ sáng tác.
13
Hình ảnh chiếc lá: Ở gần cuống lá còn giữ một màu xanh sẫm, nhưng rìa lá hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm đeo bám vào cành.
=>kể, tả đan xen, kết hợp từ ngữ miêu tả màu sắc.
- Chiếc lá cuối cùng ấy chính là kiệt tác của cụ Bơ-men, là tác phẩm nghệ thuật bất tử.
Em hãy tìm chi tiết nói về hình ảnh chiếc lá “kiệt tác” của cụ Bơ – men.
Tác giả đã dùng nghệ thuật gì để nói về chiếc lá do cụ Bơ – men vẽ?
Cụ Bơ- men xứng đáng là người nghệ sĩ chân chính, sáng tạo nghệ thuật vì cuộc đời, vì cuộc sống của con người. Thật đáng trân trọng và cảm phục !
14
…khi vẽ chiếc lá cụ Bơ-men hoàn toàn không nghĩ là mình đang làm một kiệt tác. Chính vì vậy mà thông qua hình tượng này đã cho ta thấy quy luật nghiệt ngã của nghệ thuật: kiệt tác là hiếm hoi, là ngoài ý muốn của con người. Kiệt tác chỉ có giá trị khi nó hướng tới con người, phục vụ con người… Lòng vị tha, ý nghĩa của nghệ thuật là động lực giúp người hoạ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị .
15
b.Nhân vật Xiu
Các chi tiết:
sợ sệt nhìn cây thường xuân
… cúi khuôn mặt hốc hác
làm theo một cách chán nản
 hết lòng thương yêu chăm sóc, ân cần kiên nhẫn động viên, quan tâm bạn hơn chính bản thân mình.
Tình bạn tốt đáng trân trọng học tập.
Tấm lòng của Xiu đối với Giôn –xi được khắc họa qua những chi tiết nào?
Qua những chi tiết đó em có cảm nhận gì về nhân vật Xiu?
16
Theo em Xiu được biết sự thật vào lúc nào?
Khi chưa biết được ý định của cụ Bơ-men, Xiu vô cùng sợ hãi và làm theo lời Giôn-Xi một cách chán nản... Đối với Xiu tâm trạng căng thẳng chỉ diễn ra ở lần kéo mành đầu tiên. Trải qua một ngày một đêm chắc cô đã biết đó là lá vẽ (mưa, tuyết, gió vẫn dai dẵng). Có điều chưa chắc chắn tác giả là cụ Bơ-Men
Nếu Xiu biết trước ý định của cụ Bơ-Men, tác phẩm sẽ kém hay ở chỗ nào?
Xiu sẽ không bị bất ngờ, người đọc không được thưởng thức một đoạn văn thể hiện tâm trạng lo lắng đượm tình người của Xiu
17
c. Diễn biến tâm trạng của Giôn-Xi
18
- Bị sưng phổi, mệt mỏi, “Chiếc lá cuối cùng sẽ rụng, cùng lúc đó thì em sẽ chết…”
“Em là một con bé hư…”
“Muốn chết là một tội…”
“Em hi vọng sẽ vẽ được vịnh Na-plơ…”
 Từ tuyệt vọng, thản nhiên đón nhận cái chết đến hội sinh, hi vọng về tương lai tốt đẹp là nhờ chiếc lá.
+ Lúc đầu:
+ Sau đó:
Kể, miêu tả tâm trạng, diễn biến tâm lí đặc sắc, đảo ngược tình huống.
Trước khi thấy chiếc lá cuối cùng tâm trạng của Giôn –xi như thế nào?
Sau khi thấy chiếc lá cuối cùng tâm trạng của Giôn –xi có gì thay đổi? Thể hiện qua những chi tiết nào?
Theo em Giôn –xi hồi sinh là do đâu?
Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì khi thể hiện sự thay đổi tâm trạng của Giôn -xi
- Lần thứ nhất kéo mành: mở to cặp mắt thẫn thờ nhìn tấm mành màu xanh. : trên cây còn một chiếc lá thường xuân.




Ngạc nhiên và nói: Em cứ tưởng là nhất định trong đêm qua nó rụng và … em sẽ chết. Cái cô đơn nhất…chuyến đi xa bí ẩn
- Lần thứ hai kéo mành: chiếc lá thường xuân vẫn còn
- Em thật là con bé hư hỏng
- Muốn chết là một tội

Muốn

ăn cháo
uống sữa
ít rượu vang đỏ
soi gương
- Hy vọng được vẽ vịnh Na - plơ
19
20
- Từ tuyệt vọng, thản nhiên đón nhận cái chết đến hội sinh nhờ chiếc lá
 Bằng nghị lực, bằng tinh yêu cuộc sống, bằng sự đấu tranh và chiến thắng bệnh tật người ta có thể chữa lành bệnh cho mình.
21
Tại sao khi nghe Xiu kể chuyện về cái chết của cụ
Bơ-Men, tác giả không để cho Giôn-Xi nói gì?
Để truyện có dư âm, người đọc nhiều suy nghĩ dự đoán (cùng bâng khuâng tiếc nhớ cảm phục một lão nghệ sĩ chân chính) để sự cảm động thật sâu xa thấm thía, thấm vào tâm hồn Giôn-Xi và người đọc
Hai tình huống




Giôn-xi bị bệnh sưng phổi
ốm nặng, tuyệt vọng,
muốn chết




nhờ chiếc lá trên tường





Tìm lại hi vọng
nghị lực sống
trở lại yêu đời








Cụ Bơ-men đang
khỏe mạnh





vẽ chiếc lá để cứu Giôn-xi





bị sưng phổi
qua đời





Nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần
23
2. Nghệ thuật văn bản :
- Cốt truyện dàn dựng chu đáo, tình tiết sắp xếp khéo léo, hấp dẫn
- Nghệ thuật đảo ngược tình huống truyện hai lần đã tạo ra hứng thú với người đọc
3. Ý nghĩa văn bản :
Chiếc lá cuối cùng là câu chuyện cảm động về tình yêu thương giữa những người họa sĩ nghèo. Qua đó, tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích sáng tạo của nghệ thuật.
24
25
III. TỔNG KẾT : ( Ghi nhớ SGK /90 )

Truyện Chiếc lá cuối cùng của O Hen – ri được xây dựng theo kiểu có nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ khéo léo, kết cấu đảo ngược tình huống hai lần, gây hứng thú và làm cho chúng ta rung cảm trước tình yêu thương cao cả giữa những con người nghèo khổ.
26
CỦNG CỐ
Sức mạnh của tình yêu cuộc sống chiến thắng bệnh tật
Sức mạnh và giá trị nhân sinh,nhân bản của nghệ thuật
Truyện có mấy nhân vật? Ai là nhân vật chính ? (Xiu? Giôn-xi? Bơ-men?)
Họ là những con người như thế nào?
 Nghèo khổ, bệnh tật, có tài, có tâm và say mê nghệ thuật
Hoàn cảnh số phận của họ gợi cho em suy nghĩ gì?
 một mảng hiện thực của nước Mỹ : bên cạnh cuộc sống giàu sang vẫn có những con người nghèo khổ
Cách cư xử của họ đã nói lên điều gì?
Tình yêu thương giữa những con người cùng cảnh ngộ
Qua đó em có thể phát biểu chủ đề tư tưởng của truyện?
- kết cấu chặt chẽ, đảo ngược tình huống hai lần
-miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc
Em có nhận xét gì về giá trị nghệ thuật của truyên?
DẶN DÒ :
- Nắm được cốt truyện.
- Nhớ một số chi tiết hay trong tác phẩm. Nắm nội dung ghi nhớ và ý nghĩa văn bản.
Chuẩn bị bài : ÔN TẬP TRUYỆN KÝ VIỆT NAM