HƯỚNG DẪN HỌC SINH ÔN TẬP MÔN
GIÁO DỤC CÔNG DÂN 12
CHỦ ĐỀ 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT

NỘI DUNG CHỦ ĐỀ 1
1

Pháp luật và các đặc trưng của pháp luật

2

Bản chất và mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức

3

Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội

4

Khái niệm và các hình thức thực hiện pháp luật

5

Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

hệ thống quy tắc xử sự
chung
Pháp luật là

do Nhà nước ban hành
bảo đảm thực hiện bằng
quyền lực nhà nước

Pháp luật và
các
đặc trưng
của
pháp luật

Tính quy phạm
phổ biến
Các đặc trưng
của pháp luật

Tính quyền lực,
bắt buộc chung
Tính xác định chặt chẽ
về mặt hình thức

Bản chất giai cấp

Bản chất
và
mối
quan hệ
của
pháp luật
với đạo đức

Bản chất của
pháp luật

Mối quan hệ giữa
pháp luật với đạo đức

Bản chất xã hội
Pháp luật là
phương tiện đặc thù
để thể hiện và bảo vệ
các giá trị đạo đức
Pháp luật và đạo đức
đều hướng tới giá trị:
công bằng, bình đẳng,
tự do, lẽ phải

Pháp luật là phương tiện để nhà nước
quản lí xã hội
Vai trò
của
pháp
luật

Pháp luật là phương tiện để công dân
thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp
pháp của mình

Khái niệm và các hình thức thực hiện pháp luật
Thực hiện pháp luật

- Là quá trình hoạt động có mục đích.
- Làm cho các quy định của pháp
luật đi vào cuộc sống, trở thành
những hành vi hợp pháp của các cá
nhân, tổ chức.

Các hình thức thực hiện pháp luật
Hình thức
Sử dụng PL
Thi hành PL

Nội dung
Cá nhân, tổ chức sử dụng đúng các quyền và lợi ích
hợp pháp của mình.

Được làm

Cá nhân, tổ chức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình.

Phải làm

Tuân thủ PL Cá nhân, tổ chức không làm những điều pháp luật cấm.

Áp dụng PL

Cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền căn cứ
vào pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh,
chấm dứt, thay đổi việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của
cá nhân, tổ chức.

Bản chất

Không được
làm
Hoạt động theo
trình tự thủ tục
do PL quy định.

Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí
Vi phạm pháp luật
(gồm 3 dấu hiệu)

Là hành vi
trái pháp luật

Do người có năng lực
trách nhiệm pháp lí
thực hiện

Người vi phạm
pháp luật
phải có lỗi

Khái niệm vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có
lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại
các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

Khái niệm
trách nhiệm
pháp lí

Là nghĩa vụ mà các cá
nhân, tổ chức phải gánh
chịu hậu quả bất lợi từ
hành vi vi phạm
pháp luật của mình

Ý nghĩa của
trách nhiệm
pháp lí

Mục đích trừng phạt

Trách
nhiệm
pháp lí

Mục đích giáo dục, răn đe

Các loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí
Hình sự

- Là hành vi gây
nguy hiểm.
Khái niệm
- Bị coi là tội
phạm.
Độ tuổi
chịu trách
nhiệm
pháp
lý
Trách
nhiệm
pháp lí

- Từ đủ 14 đến
dưới 16 tuổi.
- Đủ 16 tuổi trở
lên.
Tử hình, phạt tù,
trục xuất, phạt
tiền....

Hành chính
- Xâm phạm
các quy tắc
quản lí của
Nhà nước.

Dân sự

Kỉ luật

- Xâm phạm
- Xâm phạm
quan hệ tài sản
quan hệ lao
và quan hệ nhân
động, công
thân.
vụ.
- Chưa thành niên - Từ đủ 15
- Từ đủ 14
đến dưới 15 tuổi.
tuổi trở lên.
đến dưới 16
- Từ đủ 15 đến
tuổi.
dưới 18 tuổi.
- Đủ 16 tuổi
- Đủ 18 tuổi trở
trở lên.
lên.
việc,
Phạt tiền, tịch Bồi thường thiệt Đuổi
thu
phương hại về vật chất, chuyển công tác,
hạ lương, khiển
tiện, tang vật.... tinh thần...
trách....

Câu 1: Để quản lí xã hội một cách hiệu quả nhất, nhà
nước đã sử dụng phương tiện nào?
A. Chính sách.

B. Pháp luật.

C. Chủ trương.

D. Kế hoạch.

Câu 2: Ranh giới để phân biệt pháp luật với các loại quy
phạm xã hội khác thể hiện ở đặc trưng nào dưới đây?
A. Tính bắt buộc chung.
C. Tính quyền lực.

B. Tính quy phạm phổ biến.
D. Tính dân tộc.

Câu 3: Cá nhân, tổ chức không làm những điều mà pháp luật
cấm là hình thức thực hiện pháp luật nào dưới đây?
A. Tuân thủ pháp luật.

B. Sử dụng pháp luật

C. Thi hành pháp luật.

D. Áp dụng pháp luật.

Câu 4: Người vi phạm pháp luật gây thiệt hại về tài sản của người
khác thì phải chịu trách nhiệm pháp lí nào dưới đây?
A. Hình sự.

B. Dân sự.

C. Kỉ luật.

D. Hành chính.

Câu 5: Quy định mọi công dân khi tham gia giao thông bằng xe
mô tô, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm xuất phát từ thực
tiễn tai nạn giao thông ngày càng nhiều và nghiêm trọng là
thể hiện bản chất nào của pháp luật?
B. Xã hội.
A. Giai cấp.
C. Chính trị.

D. Dân tộc

* Vì:
Bản chất xã hội của pháp luật biểu hiện ở:
- Bắt nguồn từ thực tiễn xã hội.
- Do các thành viên của xã hội thực hiện.
- Vì sự phát triển của xã hội.

Câu 6: Hành vi nào sau đây vi phạm pháp luật hình sự?
A. Cãi nhau gây mất trật tự công cộng.
B. Đi xe máy vào đường ngược chiều.
C. Đánh người gây thương tích nặng.
D. Bán hàng lấn chiếm lòng, lề đường.
* Vì:
- Đánh người gây thương tích nặng là hành vi có tính chất
nguy hiểm.

Câu 7: Cơ sở sản xuất kinh doanh áp dụng các biện pháp bảo vệ
môi trường là hình thức thực hiện pháp luật nào dưới đây?
A. Tuân thủ pháp luật.

B. Sử dụng pháp luật.

C. Thi hành pháp luật.

D. Áp dụng pháp luật.

* Vì:
Luật bảo vệ tài nguyên, môi trường quy định:
Các cơ sở sản xuất kinh doanh phải đáp ứng các yêu cầu về bảo
vệ môi trường -> Quy định việc phải làm -> Thi hành pháp luật.

Câu 8: Một trong những dấu hiệu cơ bản để xác định hành vi vi
phạm pháp luật là người vi phạm
A. phải có năng lực trách nhiệm pháp lí.
B. phải khai báo tạm trú, tạm vắng.
C. cần bảo mật lí lịch cá nhân.
D. cần chủ động đăng kí nhân khẩu.

Câu 9: Chị K là cán bộ sở X bị tòa án tuyên phạt buộc thôi việc và
chấp hành hình phạt tù về tội vi phạm quy định đầu tư
công trình xây dựng, gây thiệt hại ngân sách nhà nước 3 tỉ
đồng. Chị K đã phải chịu trách nhiệm pháp lí nào sau đây?
A. Hành chính và kỉ luật.

B. Hành chính và dân sự.

C. Hình sự và hành chính

D. Hình sự và kỉ luật

* Vì:
- Phạt tù: Chịu trách nhiệm hình sự.
- Buộc thôi việc: Chịu trách nhiệm kỉ luật.

Câu 10: Anh A mâu thuẫn với anh B trên mạng xã hội nên anh A
đánh anh B gây thương tích (17%). Anh A phải chịu trách
nhiệm pháp lí nào dưới đây?
A. Hình sự

B. Dân sự.

C. Kỷ luật

D. Hành chính

* Vì:
Điều 104 Bộ luật Hình sự quy định: “Người nào cố ý gây thương
tích cho người khác mà tỉ lệ thương tật từ 11 đến 30%... thì bị
phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba
tháng đến hai năm”

Câu 11: Chủ tịch UBND xã T cấp giấy chứng nhận kết hôn cho anh
B và chị C. Vậy, chủ tịch UBND xã T thực hiện pháp luật
theo hình thức nào dưới đây?
A. Tuân thủ pháp luật.

B. Sử dụng pháp luật.

C. Thi hành pháp luật.

D. Áp dụng pháp luật.

* Vì:
- Chủ tịch UBND xã là công chức nhà nước có thẩm quyền.
- Cấp giấy chứng nhận kết hôn cho anh B và chị C là đã phát
sinh quyền và nghĩa vụ vợ chồng của anh B và chị C.

Câu 12: Nghi ngờ chị S lấy trộm máy tính của mình nên anh C cùng anh A đã
dùng hung khí đánh làm chị S bị chấn thương nặng. Nhận được tin báo, trưởng
công an phường là ông Q triệu tập anh A và anh C về trụ sở công an phường để
lấy lời khai, nhưng sau đó do nhận được từ anh A và C 20 triệu đồng nên ông Q
đã không lập biên bản A và C. Phát hiện ra điều này, ông V là bố của chị S đã
làm đơn tố cáo ông Q. Những ai sau đây không vi phạm pháp luật hình sự?
A. Ông V và ông Q

B. Chị S, ông V và ông Q

C. Anh C, anh A và ông Q

D. Chị S và ông V

* Vì:
- Anh C và A đánh chị S chấn thương nặng, hối lộ cho trưởng công an phường 20
triệu đồng; ông Q nhận hối lộ 20 triệu đồng: Vi phạm hình sự.
- Chị S là người bị hại + Ông V phát hiện sai phạm, làm đơn tố cáo: Không vi phạm
pháp luật.

Câu 13: Tại cuộc họp tổ dân phố X, vì bà P tố cáo việc ông S nhập khẩu trái phép
tôm càng đỏ nên ông S đã đánh bà P bị ngất xỉu. Thấy vậy, chủ tọa là ông C đã tạm
dừng cuộc họp và đề nghị anh B là y tá đồng thời là người duy nhất có xe ô tô, đưa
bà P đi cấp cứu. Nhưng do có mâu thuẫn cá nhân từ trước, anh B đã từ chối đề
nghị của ông C, buộc ông phải gọi xe cứu thương đưa bà P đến bệnh viện. Những
ai sau đây đã sử dụng pháp luật?
A. Bà P và ông C.

B. Anh B, bà P và ông C

C. Ông S, ông C và bà P.

D. Ông S và anh B.

* Vì:
- Bà P tố cáo hành vi vi phạm pháp luật: Sử dụng quyền tố cáo của công dân.
- Ông C tạm dừng cuộc họp để điều người đưa bà P đi cấp cứu: Sử dụng quyền
của người chủ tọa một cuộc họp.

Câu 14: Ông B là giám đốc, chị S là trưởng phòng tài vụ, anh A là nhân viên cùng công tác tại
sở X. Phát hiện ông B cùng chị S vi phạm quy định về kế toán gây thiệt hại của ngân sách nhà
nước 5 tỉ đồng, anh A đã làm đơn tố cáo nhưng lại bị lãnh đạo cơ quan chức năng là ông D vô
tình làm lộ thông tin khiến ông B biết anh là người tố cáo. Vì vậy, ông B liên tục gây khó khăn
cho anh A trong công việc. Bức xúc, anh A đã ném chất thải vào nhà riêng của ông B. Những
ai sau đây đồng thời phải chịu trách nhiệm hình sự và kỉ luật?
A. Ông B, chị S và anh A.

B. Ông B và ông D.

C. Ông B, chị S và ông D.

D. Ông B và chị S.

* Vì:
- Ông B và chị S là cán bộ, tham nhũng 5 tỉ: Vi phạm hình sự + Kỉ luật.
- Ông D: Làm lộ thông tin anh B là người tố cáo: Vi phạm kỉ luật.
- Anh B: Ném chất thải vào nhà riêng của ông D: Vi phạm hành chính.

Câu 15: Phát hiện cán bộ xã X là ông S đã làm giả giấy tờ chiếm đoạt 500 triệu đồng
tiền quỹ xây nhà tình nghĩa của xã, ông D làm đơn tố cáo đúng sự thật những gì ông
phát hiện để gửi cơ quan chức năng. Lãnh đạo cơ quan chức năng là anh V đã phân
công anh N đến xã X xác minh thông tin đơn tố cáo này. Muốn giúp chồng thoát tội,
vợ ông S là bà B đưa 50 triệu đồng nhằm hối lộ anh N nhưng bị anh N từ chối. Sau đó,
anh N kết luận nội dung đơn tố cáo của ông D là đúng sự thật. Những ai sau đây đã thi
hành pháp luật?
A. Ông D, anh V và bà B.

B. ông D, anh N và anh V.

C. Anh V, anh N và bà B.

D. Ông D, ông S và anh V.

* Vì:
- Ông S làm giả giấy tờ chiếm đoạt 500 triệu, bà B hối lộ 50 triệu đồng: Không tuân thủ
pháp luật.
- Anh V và N: Xác minh thông tin khi nhận được đơn tố cáo: Làm việc pháp luật quy định
phải làm.
- Ông D khi phát hiện sai phạm đã làm đơn tố cáo đúng sự thật: Vừa là sử dụng quyền của
công dân vừa là thực hiện nghĩa vụ.