Bài 18: CHU KÌ TẾ BÀO
VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
I. CHU KÌ TẾ BÀO
Chu kì tế bào là gì?
Chu kì tế bào là khoảng thời gian giữa 2 lần phân bào
Một chu kì tế bào gồm mấy giai đoạn?
Đó là những giai đoạn nào?
Chu kì tế bào gồm kì trung gian và quá trình nguyên phân.
I. CHU KÌ TẾ BÀO
So sánh thời gian diễn ra kì trung gian và thời gian diễn ra quá trình nguyên phân
Kì trung gian được chia thành mấy pha? Vai trò của mỗi pha là gì?
VD: Tế bào người nuôi cấy trong ống nghiệm có chu kì tế bào 24h trong đó kì trung gian chiếm 23h.
Cho ví dụ chứng minh kì trung gian chiếm phần lớn chu kì tế bào.
Kì trung gian chiếm phần lớn chu kì phân bào, gồm 3 pha:
Pha G1 : tổng hợp các chất cần cho sự sinh trưởng.
Pha S: nhân đôi ADN và NST, các NST được nhân đôi nhưng vẫn còn dính nhau ở tâm động tạo nên NST kép gồm 2 cromatic.
Pha G2 : tổng hợp tất cả những gì còn lại cần cho quá trình phân bào.
Nếu hệ thống này bị hư hỏng thì cơ thể có bị ảnh hưởng gì không? Cho ví dụ.
Khi nào tế bào trong cơ thể phân chia?
I. CHU KÌ TẾ BÀO
Việc điều hòa chu kì tế bào có ý nghĩa gì?
Chu kì tế bào được điều khiển bằng một hệ thống điều hòa rất tinh vi và chặt chẽ.
Tế bào phân chia khi nhận được tín hiệu bên ngoài hoặc bên trong tế bào.
Nếu hệ thống này bị hư hỏng hoặc trục trặc thì cơ thể sẽ lâm bệnh.
TẾ BÀO UNG THƯ VÚ
TẾ BÀO UNG THƯ DA
TẾ BÀO UNG THƯ NÃO
II. QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Phân chia nhân
Quá trình nguyên phân được chia thành mấy giai đoạn?
Kì đầu:
Nêu những biến đổi diễn ra trong kì đầu?
Thoi phân bào dần xuất hiện.
NST kép dần co xoắn.
Màng nhân dần tiêu biến.
II. QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Phân chia nhân
Kì giữa:
Các NST co xoắn cực đại và tập trung thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo.
Thoi phân bào được đính vào 2 phía của NST tại tâm động.
Nst có kích thước và hình dạng đặc trưng cho loài.
II. QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Phân chia nhân
Kì sau:
Mỗi NST kép tách nhau ra ở tâm động, hình thành 2 NST đơn và di chuyển trên thoi phân bào về 2 cực của tế bào
Kì cuối:
NST dãn xoắn dần.
Màng nhân, nhân con xuất hiện.
Thoi phân bào biến mất.
II. QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Phân chia tế bào chất:
Cuối kì sau tế bào chất bắt đầu phân chia thành 2 tế bào con.
Quá trình phân chia tế bào chất bắt đầu diễn ra vào kì nào?
Quan sát và so sánh sự phân chia tế bào chất ở tế bào động vật và tế bào thực vật
TB động vật
TB thực vật
* Ở tế bào động vật: Sự hình thành eo thắt ở vùng xích đạo của TB mẹ, bắt đầu co thắt từ ngoài (màng sinh chất) vào trong đến khi tách thành 2 TB con
* Ở tế bào thực vật: Sự hình thành vách ngăn ở giữa TB mẹ, từ trong ra ngoài (vách TB), đến khi tạo thành 2 TB con.
Nguyên nhân của sự xuất hiện vách ngăn trong quá trình phân chia TBC ở TBTV được giải thích như thế nào ?
Vì:
TBTV có thành xenlulôzơ, làm cho Tb không vận động được.
* Kết quả quá trình nguyên phân:
- Từ một tế bào “mẹ” (2n), nguyên phân 1 lần  2 TB con (2n).
- Nếu a TB mẹ, nguyên phân n lần  a.2n Tb con.
II. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Là cơ chế sinh sản ở những sinh vật đơn bào.
II. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Giúp cơ thể đa bào sinh trưởng và phát triển.
II. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Giúp cơ thể tái sinh những mô và cơ quan bị tổn thương.
II. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
Giúp tạo thành cơ thể mới bằng hình thức sinh sản sinh dưỡng.
III. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
- Ở cơ thể đa bào, loài sinh sản hữu tính
+ Truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng qua các thế hệ tế bào
+ Làm tăng số lượng tế bào, giúp cơ thể trưởng thành và phát triển
- Sinh vật nhân thực đơn bào, loài sinh sản sinh dưỡng, loài sinh sản vô tính thì nguyên phân là cơ chế sinh sản: Truyền đạt và ổn định bộ NST đặc trưng qua các thế hệ loài
- Giúp cơ thể tái sinh lại những mô hoặc cơ quan bị tổn thương
1. Ý nghĩa sinh học
Nuôi cấy mô
(Cây ngô)
Nuôi cấy mô thưc vật trong ống nghiệm
Cừu Doli
III. Ý NGHĨA CỦA QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN
1. Ý nghĩa sinh học.
2. Ý nghĩa thực tiễn.
Nguyên phân là cơ sở khoa học của các biện pháp: giâm, chiết cành.
- Ứng dụng nuôi cấy mô đạt hiệu quả.