KHỞI ĐỘNG

Nhìn vào hình lá cờ, trang phục,
truyền thống đoán tên quốc gia
1

THÁI LAN

ĐƯỢC MỆNH
DANH LÀ XỨ
VẠN ĐẢO

IN-DO-NE-XI-A

Angkor wat

CAM-PU-CHIA

MA-LAI-XI-A

Tháp đôi cao nhất thế giới: Petronas
Twin Towers

CHƯƠNG 2
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN
GIỮA THẾ KỈ XIX

TIẾT 5,6 -BÀI 4
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN
GIỮA THẾ KỈ XIX

BÀI 4
ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ XVI
ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

BÀI 4: ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN GIỮA
THẾ KỈ XIX (2 TIẾT)
1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á
của thực dân phương Tây

Thảo
luận cặp
đôi

Xem video. Liệt kê các lý do
dẫn đến quá trình xâm nhập
của tư bản phương Tây vào
các nước Đông Nam Á

BÀI 4: ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN GIỮA
THẾ KỈ XIX (t1)
1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương
Tây

Sự kiện nào mở đầu quá trình
xâm nhập của tư bản phương
Tây vào các nước Đông Nam Á?

Năm 1511, Bồ Đào Nha đánh chiếm vương quốc Ma-lác-ca, làm chủ cửa ngõ đi từ Ấn Độ Dương
vào vùng biển Đông. Sự kiện này đã mở đầu quá trình xâm chiếm, áp đặt sự thống trị, biến các
nước Đông Nam Á thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

TƯ BẢN PHƯƠNG TÂY XÂM LƯỢC ĐÔNG NAM Á

Nối cột

và

sao cho hợp lí:

1. Hà Lan

a. Miến Điện, Mã Lai

2. Pháp

b. Đông-ti-mo

3. Anh

c. In-nô-nê-xi-a

4. Tây Ban Nha

d.Việt Nam, Lào, Căm-pu-chia

5. Bồ Đào Nha

e. Phi-lip-pin

A -Thuộc
địa Anh

Miến
Điện
(A)

Lào
(P)

Phi-lip-pin
(T)

P- Thuộc
địa Pháp
T- Thuộc
địa Tây Ban
Nha
H- Thuộc
địa Hà
Lan
B- Thuộc
địa Bồ Đào
Nha

VIỆT NAM
(P)

Campuchia
(P)

MÃ LAI
(A)

MÃ LAI (A)
XIN GA PO (A)

In-đô-nê-xi-a (H)

In-đônê-xi-a
(H

)

Đông-Ti-mo
(B)

Quốc gia nào không trở thành thuộc địa của các nước
phương Tây?

Thái Lan là quốc gia Đông Nam Á duy nhất không bị chiếm làm thuộc địa
của các nước châu Âu

BÀI 4: ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN GIỮA
THẾ KỈ XIX (t1)
1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây

- Đông Nam Á : Có vị trí địa lí quan trọng. Giàu tài nguyên thiên nhiên.
Chế độ phong kiến suy yếu.
- Bằng nhiều thủ đoạn khác nhau, thực dân phương Tây đã từng bước
chiếm gần hết các quốc gia trong khu vực.

BÀI 4: ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN GIỮA
THẾ KỈ XIX (t1)
1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây
2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây

Hoàn thành bảng sau về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã
hội của các nước Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân
phương Tây

NỘI DUNG
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
Văn hóa

NỘI DUNG
Chính trị

Kinh tế
Xã hội
Văn hóa

- Chính quyền và tầng lớp trên ở các nước đã đầu hàng, phụ thuộc
hoặc làm tay sai cho thực dân.
- Bộ máy ở trung ương và cấp tỉnh đều do các quan chức thực dân
điều hành.

SƠ ĐỒ BỘ MÁY THỐNG TRỊ CỦA PHÁP Ở ĐÔNG DƯƠNG
TOÀN QUYỀN ĐÔNG DƯƠNG

Bắc Kì

Trung Kì

Nam Kì

Lào

Cam-pu-chia

Bộ máy chính quyền cấp Kỳ (Pháp)
Bộ máy chính quyền cấp Tỉnh, Huyện (Pháp + Bản xứ)
Bộ máy chính quyền cấp Xã, Thôn (Bản xứ)

Bắc Kỳ là xứ nữa bảo hộ, do một
viên Thống sứ (Bắc Kỳ)

Trung Kỳ theo chế độ bảo hộ, do
một viên khâm sứ (Trung Kỳ) cai
trị. 

Nam Kỳ theo chế độ thuộc địa,
đứng đầu là một viên Thống đốc
người Pháp

NỘI DUNG
Chính trị

- Chính quyền và tầng lớp trên ở các nước đã đầu hàng, phụ thuộc hoặc làm
tay sai cho thực dân.
- Bộ máy ở trung ương và cấp tỉnh đều do các quan chức thực dân điều hành.

Kinh tế

Xã hội
Văn hóa

- Thực dân phương Tây đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người dân bản
xứ.
- Mở rộng hệ thống đường giao thông, cướp đoạt ruộng đất để lập
đồn điền.

SỐ LIỆU ĐẤT BỊ PHÁP CHIẾM

ha

1600000
1400000
1200000
1000000
800000
600000
400000
200000
0

1890
Cả nước
(10.900 ha)

1900
Cả nước
(301.000 ha)

1910
Nam Kì
(1.528.000 ha)

Năm
1912
Bắc Kì
(470.000 ha)

Các đồn điền Suzannah ở Dầu Giây, Xuân Lộc, Đồng Nai

Khai thác than thời Pháp thuộc

29

Thành phố Batavia (In-đô-nê-xi-a) năm 1754 Khai thác thiếc ở thung lũng Kinta (Malaysia)

Tuyến đường sắt xuyên Việt
được xây dựng từ 1902

NỘI DUNG
Chính trị

Kinh tế

Xã hội

Văn hóa

- Ở các quốc gia, triều đình phong kiến đã đầu hàng, phụ thuộc vào chính
quyền thực dân.
- Về bộ máy hành chính, quan chức thực dân cai trị trực tiếp ở trung ương và
cử người bản xứ cai quản ở địa phương.
- Chính quyền thực hiện chính sách cướp đoạt ruộng đất.
- Các ngành công nghiệp chế biến, sản xuất hang tiêu dùng được chính quyền
thực dân chú trọng đầu tư. GTVT được đẩy mạnh.

- Xã hội có nhiều sự phân hoá sâu sắc. Các giai cấp cũ vẫn tồn tại,
bắt đầu xuất hiện các giai cấp mới.

GIAI CẤP ĐỊA CHỦ PHONG KIẾN

33

Nông dân Việt Nam trong thời kì Pháp thuộc

“…Nửa đêm thuế thúc trống dồn
Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.
Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ
Anh chạy vào đất đỏ làm phu
Bán thân đổi mấy đồng xu
Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng.
Con đói lả ôm lưng mẹ khóc
Mẹ đỡ con đấu thóc cầm hơi
Kiếp người cơm vãi, cơm rơi
Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi…”.
(Trích từ bài thơ: “Ba mươi năm đời ta có
Đảng” - Tố Hữu)

Nông dân Việt Nam trong thời kì
Pháp thuộc

Phụ nữ H'Mông trên một cánh đồng thuốc
phiện.

Công nhân khai thác than.

36

Tầng lớp tư sản

NỘI DUNG
Chính trị

Kinh tế
Xã hội
Văn hóa

- Ở các quốc gia, triều đình phong kiến đã đầu hàng, phụ thuộc vào chính
quyền thực dân.
- Về bộ máy hành chính, quan chức thực dân cai trị trực tiếp ở trung ương và
cử người bản xứ cai quản ở địa phương.
- Chính quyền thực hiện chính sách cướp đoạt ruộng đất.
- Các ngành công nghiệp chế biến, sản xuất hang tiêu dùng được chính quyền
thực dân chú trọng đầu tư. GTVT được đẩy mạnh.
- Xã hội có nhiều thay đổi. Các giai cấp cũ vẫn tồn tại, bắt đầu xuất hiện các
giai cấp mới.

- Văn hóa phương Tây làm xói mòn những giá trị văn hoá truyền
thống.
- Thực hiện chính sách nô dịch nhằm đồng hoá và ngu dân để dễ
bề cai trị.

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống
thực dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.
Tại sao Đông Nam Á trở
thành đối tượng xâm lược
của tư bản phương Tây?

Lược đồ các quốc gia phong kiến Đông
Nam Á thế kỉ XIII-XV

Khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược
của các nước tư bản phương Tây vì:
- Sau cách mạng công nghiệp, nền kinh tế tư bản phát triển
mạnh, các nước tư bản cần thị trường và thuộc địa, vì vậy
đẩy mạnh xâm lược, tranh giành thuộc địa.
- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, giàu tài
nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng, chế độ phong kiến
đang suy yếu, trở thành đối tượng xâm lược của thực dân
Âu – Mĩ

Tên nước

Thực dân
xâm lược

Phong trào tiêu biểu

Kết quả

- Khởi nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô (1675). Thất bại
- Khởi nghĩa Su-ra-pa-tít (1683–
1719).
- Khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-nô (1825 –
1830).

In-đô-nê-xi-a

Hà Lan

Phi-líp-pin

Thực dân
Tây Ban Nha

- Sự chống trả của thổ dân đảo Máctan (1521)
- Khởi nghĩa của Nô va – lét (1823)

Miến Điện

Thực dân Anh
(1824 – 2826)

- Sự kháng cự của quân Miến Điện
do tướng Ban-đu-la chỉ huy

Thất bại

Thất bại

Lapu-Lapu là vua của Cebu
tại
Visayas.
Người
Philippines xem ông là người
anh hùng dân tộc đầu tiên
của Philippines vì ông là
người dân tộc bản địa đầu
tiên chống lại thực dân Tây
Ban Nha thông qua chiến
thắng của ông đối với nhà
thám
hiểm
Ferdinand
Magellan.
Hình 4.4. Tượng La-pu-la-pu (Phi-líp-pin)

Ở Việt Nam: Sau khi thực dân Pháp đánh chiếm Nam Kỳ
(1859 – 1867), làn sóng đấu tranh chống Pháp diễn ra
quyết liệt, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Trương
Định (1862 – 1864), Nguyễn Trung Trực (1861, 1867),...

Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt cháy chiếc tàu chiến
étpêrăng (Hy Vọng) của pháp trên sông Vàm Cỏ Đông
ngày 10/12/1861

Câu nói của Nguyễn Trung Trực:
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam
Thì mới hết người Nam đánh Tây”.

Bình Tây Đại Nguyên Soái
Trương Định

Trương Định nhận phong soái

Căn cứ của nghĩa quân Trương Định ở Gò Công

Pháp chuẩn bị lực lương tấn công nghĩa quân
Trương Định ở Gò Công

Tại sao các phong trào này đều thất bại ?

- Lực lượng của các nước thực dân phương Tây còn mạnh.
- Chính quyền phong kiến ở các nước đầu hàng, làm tay sai.
- Các cuộc đấu tranh của nhân dân còn diễn ra lẻ tẻ, chưa có
tổ chức và lãnh đạo chặt chẽ.

LUYỆN TẬP
50