Chào mừng
các em
đến với tiết học
hôm nay
Bài: CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
- Nguyễn Tuân
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- 1910 – 1987, quê Hà Nội. Học thành chung, làm báo, viết văn.
- Trước Cách mạng tháng Tám, là nhà văn lãng mạn. Sau Cách mạng, tham gia kháng chiến.
- Ông nổi bật với phong cách nghệ thuật tài hoa – tài tử, sở trường về thể tuỳ bút.
MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN TUÂN
2. Truyện ngắn “Chữ người tử tù”
Truyện “Chữ người tử tù” lúc đầu có tên là “Dòng chữ cuối cùng”, khi in trong tập truyện“Vang bóng một thời” mới được đổi tên thành “Chữ người tử tù”
- Huấn Cao văn võ toàn tài, nổi tiếng viết chữ đẹp, phạm tội chống triều đình, bị xử án chém, bị giải về nhà giam của Quản ngục chờ ngày xử chém.
- Quản ngục vốn quý trọng người tài và có sở nguyện chơi chữ, ước có được bức chữ của ông Huấn nên đã sai viên thơ lại biệt đãi rượu thịt hàng ngày cho Huấn Cao.
- Huấn Cao thản nhiên nhận rượu thịt nhưng khinh bỉ bọn quan tù – tiểu nhân thị oai, thẳng thừng đuổi Quản ngục ra khỏi buồng giam.
- Một chiều, trước ngày xử chém, Huấn Cao nghe viên thơ lại kể nỗi lòng của Quản ngục, ông cảm động và quyết định cho chữ Quản ngục.
- Đêm đó, trong buồng giam dơ nhớp, với bó đuốc sáng rực, Huấn Cao “cổ mang gông, chân vướng xiềng” đứng hiên ngang cho chữ, hai ngục quan khúm núm đứng bên. Viết xong bức chữ, Huấn Cao khuyên Quản ngục hãy về quê mà ở để giữ tròn thiên lương.
- Quản ngục cảm động, nghẹn ngào nói: “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh”.
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1. Tình huống truyện
HUẤN CAO
VIÊN QUẢN NGỤC
Người cầm đầu cuộc khởi nghĩa, một tên tử tù.
Người đại diện cho trật tự xã hội, có quyền lực.
Trên bình diện xã hội
Đối lập nhau

Có tài viết chữ đẹp, khí phách, khinh bỉ những kẻ
ở chốn nhơ bẩn.

Say mê và trân trọng chữ Huấn Cao, muốn xin chữ Huấn Cao.
Trên bình diện NT
Tri âm, tri kỉ

Tình huống truyện độc đáo, làm nổi bật tính cách của hai nhân vật, đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề của tác phẩm.
2. Nhân vật Huấn Cao
a. Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa trong lĩnh vực thư pháp
Thể hiện qua lời nói, thái độ trầm trồ, ngưỡng mộ của thầy trò viên quản ngục: “Hay là … đó không?”, “ thế ra …tài cả”.
Thể hiện qua sự khát khao của viên quản ngục: “Chữ ông Huấn Cao …vuông lắm” “Có được … trên đời”
Thể hiện trực tiếp qua lời Huấn Cao: “ Chữ thì quý thực. Ta nhất sinh… ta thôi ”.

Ca ngợi tài hoa của Huấn Cao, tác giả thể hiện quan niệm tư tưởng và nghệ thuật của mình: Kính trọng, ngưỡng mộ bậc tài hoa, trân trọng nghệ thuật thư pháp cổ truyền của cha ông.
b. Huấn Cao là một trang anh hùng, có khí phách hiên ngang, bất khuất.
Coi thường cái chết, bình tĩnh, ung dung sống nốt những ngày cuối của cuộc đời oanh liệt, khinh bỉ bọn tiểu nhân đắc chí.
Thản nhiên nhận rượu thịt của quản ngục và khinh bạc, mắng đuổi quản ngục
Không vì quyền lực, tiền bạc mà ép mình cho chữ, viết chữ. Cả đời, ông chỉ viết cho ba người bạn thân.
Đây là khí phách của một nhà nho tiết tháo “ uy vũ bất năng khuất”















c. Huấn Cao là người có tâm hồn trong sáng, cao đẹp.
Khi chưa hiểu tấm lòng viên quản ngục. Huấn Cao tỏ thái độ khinh bỉ xem thường
Khi nhận rõ tấm lòng và sở thích của viên quản ngục. Huấn Cao sẵn lòng cho chữ, và cho rằng “Thiếu chút nữa, .. thiên hạ”

Theo quan niệm của Nguyễn Tuân cái tài hoa phải đi đôi với cái tâm trong sáng, cái đẹp và cái thiện không tách rời nhau. Đây là quan điểm nghệ thuật tiến bộ.
3. Nhân vật viên quản ngục
Không phải là người sáng tạo ra cái đẹp nhưng là người say mê và quí trọng cái tài, cái đẹp.
Khi nhận tử tù Huấn Cao: tâm trạng ngục quan mừng lo lẫn lộn:
Quý trọng người ngay, cảm phục tài năng và nhân cách của Huấn Cao. Kính trọng, đối xử rất tốt với Huấn Cao
Mừng: Có dịp tiếp cận với người nổi tiếng viết chữ đẹp, có dịp để xin chữ.
Lo: Vì sợ không xin được chữ, muốn biệt đãi Huấn Cao nhưng sợ bị tố giác, lo vì Huấn Cao sắp bị án chém .
Quản ngục là người có nhân cách, có thiên lương, thật lòng yêu cái đẹp, cái tài hoa nhưng lại chọn nhằm nghề.
4.Cảnh cho chữ
a.Cảnh cho chữ
Thời gian: đêm khuya, trước ngày Huấn Cao bị án chém.
Không gian: nhà tù chật hẹp, ẩm ướt, tối tăm, bẩn thỉu.

Hoàn cảnh của người cho chữ: cổ đeo gông,chân vướng xiềng.

Phong thái của người cho chữ:
ung dung, đường bệ.
Thái độ của người nhận chữ: khúm núm, run sợ, thành kính, lĩnh nhận.

Cảnh cho chữ là một cảnh tượng xưa nay chưa từng có vì:
Việc cho chữ vốn là một việc thanh cao, một sáng tạo nghệ thuật lại diễn ra trong nhà ngục bẩn thỉu, tối tăm, chật hẹp.

Người cho chữ cổ mang gông, chân vướng xiềng, với một hình ảnh uy nghi đối lập với hình ảnh khúm núm của quản ngục và co ro của thầy thơ lại.
Trật tự nhà tù bị đảo lộn hoàn toàn: tù nhân trở thành người ban phát cái đẹp, răn dạy ngục quan, còn ngục quan thì khúm núm vái lạy tù nhân.

Ý nghĩa: Đây là sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, cái đẹp đối với cái xấu xa, cái thiện đối với cái ác  tôn vinh cái đẹp, cái thiện.
Cảnh cho chữ :
Khẳng định sự chiến thắng :
Ánh sáng đối với bóng tối;
Cái thiện đối với cái ác;
Cái đẹp đối với cái xấu xa, nhơ bẩn;
Cái cao cả trước cái thấp hèn;
Tinh thần bất khuất hiên ngang trước thái độ cam chịu nô lệ;
Cũng chính là sự chiến thắng của tính cách trước hoàn cảnh.
Thể hiện chói ngời rực rỡ nhất vẻ đẹp lồng lộng của nhân vật Huấn Cao

TRANH
MINH HỌA
CẢNH CHO CHỮ
b. LỜI KHUYÊN CỦA HUẤN CAO

“Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi. Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng .... Tôi bảo thực đấy, thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.”
* Lời khuyên của Huấn Cao dành cho Ngục Quan
* Ý nghĩa của lời khuyên :

III. Tổng kết
1.Nội dung: Truyện ca ngợi con người tài hoa. Qua đó, thể hiện quan niệm: Cái đẹp luôn bất diệt và trân trọng truyền thống văn hoá của dân tộc.
2.Đặc sắc nghệ thuật: Tình huống truyện độc đáo; tính cách nhân vật sinh động; dựng cảnh cổ kính, trang nghiêm với thủ pháp đối lập, tượng trưng; ngôn ngữ tạo hình.
LUYỆN TẬP
Nhân vật Huấn Cao được xây dựng bằng bút pháp nghệ thuật nào?

Tả thực
Miêu tả chiều sâu tâm lí
Tả thực kết hợp lãng mạn
D. Lãng mạn
D
2.Việc Quản ngục bất chấp qui định, biệt đãi riêng đối với Huấn Cao nhằm mục đích:

Việc làm cao hứng nhất thời
Muốn giữ chút thiên lương còn lại
Xin chữ của Huấn Cao
Trân trọng và tôn thờ Huấn Cao, muốn xin chữ của Huấn Cao
D
3. Thủ pháp đối lập trong xây dựng nhân vật Huấn Cao và Quản ngục có tác dụng:

Nổi bật vẻ đẹp của Huấn Cao
Nổi bật vẻ đẹp của Huấn Cao và tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” của Quản ngục
Nổi bật vẻ đẹp của Quản ngục
Nổi bật tình huống truyện
B
Câu 4. Truyện ngắn “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân được trích từ tập truyện nào?
B. Một chuyến đi
C. Chiếc lư đồng mắt cua
D. Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi
A. Vang bóng một thời
A. Vang bóng một thời
Câu 5. Huấn Cao là kết tinh nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Nhân vật này được xây dựng từ nguyên mẫu nào sau đây?
A. Phan Bá Vành
B. Cao Bá Quát
D. Đề Thám
C. Phan Đình Phùng
B. Cao Bá Quát
Câu 6.Trong truyện ngắn “Chữ người tử tù”, nét tài hoa- nghệ sĩ của Huấn Cao được thể hiện ở khía cạnh nào?
A. Thú vui đánh cờ
B. Thú vui nghe hát
D. Nghệ thuật đánh đàn
C. Nghệ thuật viết thư pháp
C. Nghệ thuật viết thư pháp