CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
(NGUYỄN TUÂN)

“Ngoøi buùt coù uy löïc hôn löôõi göôm”
( Bulwer Lytton )

Thuû töôùng Phaïm Vaên Ñoàng ñaõ töøng noùi: “Chöõ vieát cuõng laø moät söï bieåu hieän cuûa neát ngöôøi”
NỘI DUNG BÀI HỌC
I/ TÌM HI?U CHUNG
T�c gi?.
Cu?c d?i.
Phong c�ch s�ng t�c
Nh?ng t�c ph?m chính
2. T�c ph?m.
Xu?t x?.
Tĩm t?t
B? c?c.
II/ D?C Hi?U VAN B?N
1. Tình hu?ng truy?n.
2. Vi�n qu?n ng?c
3 . Nh�n v?t Hu?n Cao
4. C?nh cho ch?
III/ T?NG K?T
I. Tìm hieåu chung
1. Taùc giaû: Nguyễn Tuân (1910- 1987)
a) Cuộc đời.
- Quê quán: Hà Nội
Xuất thân: Gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn.
Học đến cuối bậc thành chung (THCS)  Viết văn, làm báo.
CMT8 thành công, ông tự nguyện dùng ngòi bút phục vụ kháng chiến.
Là một nghệ sĩ tài hoa, uyên bác, có cá tính độc đáo; sáng tác ở nhiều thể loại. Song, đặc biệt thành công ở thể loại tùy bút.
Năm 1996, Nguyễn Tuân được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
b) Phong cách sáng tác. sgk
c) Những tác phẩm chính. sgk
MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN TUÂN
2. Taùc phaåm
Xuất xứ: In trong tập “Vang bóng một thời” (1940), là “một văn phẩm đạt gần tới sự hoàn thiện, toàn mĩ”. (Vũ Ngọc Phan)
- Nhan đề: Lúc đầu có tên “Dòng chữ cuối cùng”  “Chữ người tử tù”
b) Tóm tắt.

I. Tìm hieåu chung
cuộc gặp gỡ giữa 2 con người đặc biệt, trong hoàn cảnh đặc biệt.
Huấn Cao -> viết chữ đẹp -> chống lại triều đình -> bị xử án chém -> giải về nhà giam của Quản ngục chờ ngày xử chém.
Quản ngục -> có sở nguyện chơi chữ, ước có được bức chữ của ông Huấn nên đã sai viên thơ lại biệt đãi rượu thịt hàng ngày cho Huấn Cao
-> nhưng khinh bỉ bọn quan tù .
Một chiều, trước ngày xử chém, Huấn Cao nghe viên thơ lại kể nỗi lòng của Quản ngục, ông cảm động và quyết định cho chữ Quản ngục.
Đêm đó, trong buồng giam dơ nhớp, với bó đuốc sáng rực, Huấn Cao “cổ mang gông, chân vướng xiềng” đứng hiên ngang cho chữ, hai ngục quan khúm núm đứng bên. Viết xong bức chữ, Huấn Cao khuyên Quản ngục hãy về quê mà ở để giữ tròn thiên lương.
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
(Nguyễn Tuân)
c. Bố cục.
- Đoạn 1 (từ đầu đến “…ta dò ý hắn lần nữa xem sao”): Tâm trạng viên quản ngục khi biết Huấn Cao cùng năm người tử tù sẽ đến nhà lao do mình cai quản.
- Đoạn 2 (tiếp theo đến “… ta phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”): Diễn biến tâm trạng, hành động của quản ngục và Huấn Cao trong thời gian những người tử tù ở đề lao.
- Đoạn 3 (còn lại): Huấn Cao cho chữ và lời khuyên quản ngục.

CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ
(Nguyễn Tuân)
Chữ Hán và nghệ thuật thư pháp:
- Chữ Hán (chữ Nho): là chữ tượng hình, viết bằng bút lông mực tàu.
- Nghệ thuật thư pháp: là nghệ thuật viết chữ đẹp, mang tính hội họa. Chữ Hán có 4 kiểu viết:
+ Chân: Chân phương
+ Thảo: Viết thoáng
+ Triện: Theo hình vuông
+ Lệ: Uốn lượn hoa mĩ
- Chơi chữ là truyền thống của dân tộc ta, qua đó thể hiện tài năng, tâm hồn, phẩm hạnh, ước mơ, khát vọng của người viết chữ và người chơi chữ.
Tiểu triện
Lệ Thư
Chân thư
Thảo thư
Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp
CHỮ CHÂN PHƯƠNG
CHỮ CÁCH ĐIỆU
CHỮ MÔ PHỎNG
CHỮ TẠO HÌNH
Phiến trát thứ hai có nội dung gì? VQN có thái độ như thế nào? Tại sao VQN lại có thái độ đó?
1. Tình huống truyện.
- Cuộc gặp gỡ khác thường của hai con người khác thường:
- Trên bình diện xã hội:
+ Huấn Cao: Tử tù – đại nghịch, chống lại triều đình.
+ Viên quản ngục: đại diện cho trật tự xã hội.
Đối lập nhau.
- Trên bình diện nghệ thuật: Họ là tri kỉ.
→ Cuộc hội ngộ diễn ra giữa chốn ngục tù căng thẳng, kịch tính, có ý nghĩa đối đầu.
II. Ñoïc - hieåu vaên baûn
Truyện “Chữ người tử tù” là cuộc gặp gỡ của hai con người khác thường là ai?
Theo em, cuộc gặp gỡ là 1 tình huống của câu truyện có gì đặc biệt?


Người say mê cái đẹp
- Kẻ say mê chơi chữ đến kỳ lạ.
- Kiên trì nhẫn nhại, công phu, quyết xin chữ cho bằng được -> Chữ người tử tù.
- Suốt đời chỉ có một ao ước: Có được chữ Huấn Cao mà treo trong nhà ...
- Có sở thích cao quí đến coi thường cả tính mạng sống của mình.
Sở nguyện cao quý cho thấy quản ngục là con người biết quý trọng nâng niu cái đẹp
2. Nhaân vaät Vieân quaûn nguïc
Viên quản ngục đang phải thực thi nhiệm vụ gì?
Thái độ của VQN khi tiếp nhận 6 tử tù có gì khác thường?
Phiến trát thứ nhất có nội dung gì? Khi đó viên quản ngục đã biết gì về Huấn Cao? Viên quản ngục đã có những biểu hiện và thái độ như thế nào?
Trong khoảng thời gian nửa tháng, VQN đã đối xử với HC và các bạn của ông như thế nào?vì sao lại thế?
Thái độ của HC trước hành động của VQN ntn?
2. Nhaân vaät Vieân quaûn nguïc
b. Nhân cách trong sáng.
- Sống giữa tàn nhẫn, lừa lọc >< tính cách dịu dàng, lòng yêu cái đẹp, biết trọng người ngay.
- Luôn day dứt vì đã “chọn nhầm nghề”.
Tâm hồn đẹp: “một tấm lòng trong thiên hạ”, “cái thuần khiết giữa một đống cặn bã”, “một thanh âm … xô bồ”-> Vẫn giữ được thiên lương.
=> Tuy không sáng tạo ra nghệ thuật nhưng biết trân trọng, say mê cái tài, cái đẹp.
VQN đã suy nghĩ như thế nào về nghề mà hắn đang làm?
VQN làm công việc ở nhà giam, trông coi tội phạm, theo em nơi đó như thế nào?
Sống trong hoàn cảnh phức tạp như thế, VQN có giũ được nhân cách của mình không?
c. Tấm lòng “biệt nhỡn liên tài”
- Bảo ngục tốt quét dọn lại buồng giam khi hay tin Huấn Cao bị giải đến.
- Nhận tù bằng cặp mắt hiền lành, lòng kiêng nể tuy cố giữ kín đáo.
- Dâng rượu thịt, biệt đãi Huấn Cao.
- Cung kính, vái lạy, nghe lời khuyên của Huấn Cao: “kẻ mê muội … bái lĩnh”.
Bất chấp pháp luật, không sợ cường quyền.
Thái độ và hành động của Quản ngục cho thấy đây là con người có tấm lòng biêt nhỡn liên tài, có thiên lương.
2. Nhaân vaät Vieân quaûn nguïc
Vì sao VQN lại có thái độ kính trọng với tử tù HC
Tìm những dẫn chứng để thấy VQN biệt đãi HC?
3. Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao
Huấn Cao là một nghệ sĩ tài hoa.
- Kẻ cầm đầu cuộc đại nghịch chống triều đình bị bắt giam với án tử hình đang chờ ngày ra pháp trường.
Qua lời thầy trò quản ngục, Huấn Cao có tài viết chữ rất đẹp
+“cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp”,“tài viết chữ tốt”.
+“Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”, “có được chữ ông Huấn…báu vật trên đời”.
Chữ của ông Huấn Cao trở thành một tác phẩm nghệ thuật
Huấn Cao là một bậc hiền tài, nghệ sĩ trong nghệ thuật thư pháp cổ truyền.
Sự kính trọng, ngưỡng mộ của tác giả.
Vì sao Huấn Cao bị giải đến nhà giam nơi đây?
Qua lời thầy trò quản ngục, Huấn Cao có tài viết chữ đẹp như thế nào?

b. Huấn Cao là một người có khí phách hiên ngang.
- Hành động:
Chống lại triều đình  lí tưởng sống đẹp.
Dỗ gông trừ rệp  ý thức phản kháng.
Tư chất anh hùng, bình tĩnh, coi thường cái chết.
- Thái độ:
Ung dung: “thản nhiên nhận rượu thịt … sinh bình”  bản lĩnh của một nhân cách lớn.
Mắng đuổi quản ngục: “Ta chỉ muốn … đặt chân vào đây”  khinh bạc, thách thức.
3. Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao
Qua lời viên quản ngục: “có tài bẻ khóa và vượt ngục”, “chọc trời quấy nước”  tài năng, khí phách hiên ngang.
Không vì quyền lực hay tiền bạc mà ép mình cho chữ.
Dù chí lớn không thành nhưng tư thế của Huấn Cao bao giờ cũng hiên ngang bất khuất.
3. Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao
c. Huấn Cao là người có nhân cách cao đẹp, có thiên lương trong sáng
- Ý thức được giá trị của tác phẩm mình, không dùng nó để mua bán, đổi chác, mà chỉ để tặng tri âm, tri kỉ.
+ Trọng nghĩa khinh tài  nhà nho chân chính. (Suốt đời chỉ viết hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân)
+ Yêu mến cái thiện, cảm động trước thiên lương trong sạch của quản ngục.
+ Biết sợ việc thiếu chút nữa “phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”  nhân cách cao cả.
Cái tài và cái tâm, cái đẹp và cái thiện không thể tách rời  quan điểm nghệ thuật tiến bộ.
Huấn Cao chỉ trân trọng và chỉ khuất phục trước cái đẹp.
II. Ñoïc - hieåu vaên baûn
a. Hoàn cảnh cho chữ
- Thời gian: đêm khuya.
- Không gian:
+ Buồng giam chật hẹp, tăm tối >< ánh sáng của bó đuốc.
+ Mùi hôi của không khí ẩm ướt, “tường đầy mạng nhện… phân gián” >< mùi thơm của lọ mực, bức lụa trắng.
 Cái đẹp được sáng tạo giữa chốn hôi hám, nhơ bẩn; thiên lương tỏa sáng nơi bóng tối và cái ác ngự trị.
4. Caûnh cho chöõ

b. Con người
- Người cho chữ: tử tù.
+ Một người tù… mảnh ván  ung dung, bình tĩnh.
+ Khuyên bảo, răn dạy cai ngục về lẽ sống.
- Người nhận chữ: quản ngục
+ Viên quản ngục … chậu mực  khúm núm.
+ Vái lạy tù nhân -> cúi đầu trước cái đẹp, cái thiên lương.
=> Trật tự, kỉ cương nhà tù bị đảo lộn: tù nhân trở thành người ban phát cái đẹp, răn dạy ngục quan, ngục quan thì khúm núm, vái lạy tù nhân.
 Cảnh tượng xưa nay chưa từng có.
4. Caûnh cho chöõ
c. Ý nghĩa lời khuyên của Huấn Cao
“Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi … mất cả đời lương thiện đi”.
- Cái đẹp có thể sinh ra từ trong bóng tối, từ nơi dơ bẩn, tàn ác nhất nhưng cái đẹp không thể cùng tồn tại với cái xấu, cái ác.
 Sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái tài, cái đẹp đối với cái ác, cái xấu.
- Cái đẹp có thể cứu rỗi linh hồn con người.
 Lời khuyên chân thành, có tác dụng cảm hoá con người.
4. Caûnh cho chöõ
1. Nghệ thuật
- Tạo dựng tình huống truyện độc đáo, đặc sắc.
- Sử dụng thành công thủ pháp đối lập, tương phản.
- Xây dựng thành công nhân vật Huấn Cao – con người hội tụ nhiều vẻ đẹp.
- Ngôn ngữ góc cạnh, giàu hình ảnh, có tính tạo hình, vừa cổ kính, vừa hiện đại.
III. Toång keát
2. Ý nghĩa văn bản
“Chữ người tử tù” khẳng định và tôn vinh sự chiến thắng của ánh sáng, cái đẹp, cái thiện và nhân cách cao cả của con người đồng thời bộc lộ lòng yêu nước thầm kín của nhà văn.
III. Toång keát
Dòng nào nêu đúng và rõ nhất về nghệ thuật của truyện ngắn Chữ người tử tù?
A. Tình huống truyện độc đáo, đậm không khí cổ xưa, thủ pháp đối lập, tương phản được sử dụng nhiều.
B. Tình huống truyện độc đáo, đậm không khí cổ xưa, thủ pháp đối lập, tương phản được sử dụng nhiều, ngôn ngữ giàu chất tạo hình.
C. Đậm không khí cổ xưa, thủ pháp đối lập, tương phản được sử dụng nhiều, ngôn ngữ giàu chất tạo hình.
D. Tình huống truyện độc đáo, đậm không khí cổ xưa, thủ pháp đối lập, tương phản được sử dụng nhiều, ngôn ngữ giàu chất hội họa.
Ý nào không đúng khi nói về dụng ý xây dựng cảnh cho chữ của Nguyễn Tuân?
A. Khẳng định khát vọng sáng tạo mạnh mẽ của người nghệ sĩ chân chính, không một thế lực nào ngăn cản được.
B. Khẳng định sự cảm hóa mạnh mẽ của tài hoa, nhân cách đối với người lầm đường.
C. Khẳng định sự chiến thắng vinh quang của cái đẹp.
D. Hoàn thiện nhân vật Huấn Cao về tài năng và nhân cách - Đây là một con người phi thường.
THE END