Chữ người tử
tù -Nguyễn TuânNgười trình bày : Hiếu Công – Lys 21-24 cnt

I. Tìm hiểu
1. Tác giả
chung
- Nguyễn Tuân ( 1910-1987) , sinh ra tại Hà
Nội trong gia đình nhà nho khi Hán học đã
tàn
- Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn , một nghệ sĩ
suốt đời đi tìm cái đẹp .
- Ông đặc biệt thành công ở hai thể loại :
truyện ngắn và tùy bút
- Phong cách nghệ thuật : tài hoa, uyên bác

TÁC GIẢ NGUYỄN TUÂN
1910 - 1987

I. Tìm hiểu
2. Tập truyện “ Vang bóng một thời”
chung
-Nhân vật chính: những trí thức hán học tài hoa lỗi lạc. Họ là lớp
nho sĩ cuối mùa, tuy buông xuôi bất lực nhưng quyết giữ “Thiện
lương “ và “sự trong sạch của tâm hồn
-Nội dung: kể về các phong tục đẹp, cách ăn chơi thanh lịch
tao nhã có văn hóa: thả thơ, đánh thơ, thưởng trà.
-Chủ đề : Thông qua những vẻ đẹp còn vang bóng, nhà văn kín
đáo bày tỏ thái độ bất hòa sâu sắc trước thực tại cũng như lòng
yêu nước và tinh thần dân tộc .

I. Tìm hiểu
3. Truyện ngắn “ Chữ người tử tù”
chung
-Lúc đầu có tên : Dòng
chữ cuối cùng, in năm
1938 trên tạp chí “Tao
đàn”
-Năm 1940 được đưa vào

tập truyện “Vang bóng một
thời” và đổi tên: Chữ người
tử tù.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Tình huống truyện đặc sắc

Viên quản ngục

Huấn Cao

Xét trên bình diện nghệ thuật
+ Có tài viết chữ đẹp

+ Khát khao ánh sáng của chữ nghĩa

=> Cuộc gặp gỡ của hai tâm hồn nghệ sĩ yêu cái đẹp

II. Đọc hiểu văn bản
1. Tình huống truyện đặc sắc

Viên quản ngục

Huấn Cao

Tử tù

Xét trên bình diện xã hội

Quản ngục

=> Cuộc đụng đầu giữa hai kẻ đối nghịch
*Tình huống truyện đầy
kịch tính , éo le

+ Làm nổi bật tính cách nhân vật
+ Thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm

II. Đọc hiểu văn bản
2.Nhân vật Huấn Cao

- Thân phận : kẻ tử tù , kẻ phản nghịch chống lại triều đình phong kiến
- Những phẩm chất cao đẹp :
* Về tài năng :
+ Người khắp vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen là có tài viết chữ rất
nhanh và rất đẹp. -> Văn hay chữ tốt
+ Tài bẻ khóa và vượt ngục. -> Võ nghệ cao cường
Là một người văn võ toàn tài, một nghệ sĩ tài hoa uyên bác

II. Đọc hiểu văn bản
2.Nhân vật Huấn Cao

- Những phẩm chất cao đẹp :
* Về tính cách:
+Hành động : dám chống lại triều đình phong kiến
+ Khi bước vào ngục : giữ thái độ lạnh lùng , cúi dỗ cái gông
đầy rệp, bất chấp lời dọa nạt của bọn lính
Tư chất anh hùng hiên ngang, bình tĩnh.

II. Đọc hiểu văn bản
2.Nhân vật Huấn Cao

* Về tính cách:
+Ngày ngày thản nhiên nhận rượu thịt và nhận sự biệt đãi
của Quản ngục, xem như “việc thường làm trong cái hứng
sinh bình”
phong thái ung dung, coi thường cái chết, hoàn toàn tự
do về tinh thần.
+ Trả lời viên quản ngục một cách khinh bạc: “Ngươi hỏi ta
muốn gì, ta chỉ muốn ngươi đừng bao giờ đặt chân vào đây
nữa”.
khinh bạc, thách thức, không sợ cường quyền. (uy vũ
bất năng khuất)

II. Đọc hiểu văn bản
2.Nhân vật Huấn Cao

* Về tâm hồn:
“Ta nhất sinh không vì vàng
ngọc hay quyền thế mà ép
mình viết câu đối bao giờ”
Nhân cách chính trực, trọng nghĩa khinh lợi.

II. Đọc hiểu văn bản
2.Nhân vật Huấn Cao

* Về tâm hồn:
-Khi hiểu được tấm lòng của viên Quản ngục: xúc động
“lặng nghĩ một lát rồi mỉm cười” và đồng ý cho chữ vì “cảm
cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài...”, sợ “sẽ phụ mất một tấm
lòng trong thiên hạ.”
-Khuyên nhủ, cảm hóa Quản ngục hướng thiện: “hãy
thoát khỏi cái nghề này đi đã rồi hãy nghĩ đến việc chơi chữ”.
Thiên lương trong sáng cao đẹp.

II. Đọc hiểu văn bản
3.Nhân vật viên quản ngục

*Hoàn cảnh sống và công việc
- Làm chức quan coi ngục, đại diện cho pháp luật triều đình phong kiến
Hoàn cảnh dễ làm cho con người tha hóa
*Tính cách
Tuy chưa gặp Huấn Cao, nhưng đã tỏ ra ngưỡng mộ và
khâm phục một con người nổi tiếng tài hoa và khí phách ở
vùng tỉnh Sơn.

II. Đọc hiểu văn bản
3.Nhân vật viên quản ngục

- Trong đêm trước khi nhận tù:
+ Nghĩ ngợi băn khoăn, ngồi bóp thái dương, bộ mặt tư lự
-> day dứt vì đã chọn nhầm nghề
+ Sau đó: đường nhăn nheo của bộ mặt tư lự đã biến mất
hẳn -> có sự lựa chọn đúng đắn cho riêng mình
Tính cách nhân hậu, biết giá người và biết trọng người
ngayhồn
thẳng.
->Tâm
đẹp: “một tấm lòng trong thiên hạ”, “cái

thuần khiết giữa một đống cặn bã”, “một thanh âm trong
trẻo xen vào giữa một bản nhạc mà nhạc luật hỗn loạn, xô
bồ”.

3.Nhân vật viên quản ngục
- Khi đón tù:
+ Bảo lính ngục quét dọn lại buồng giam.
+ Nhìn sáu tử tù với cặp mắt hiền lành, tỏ lòng kiêng nể
tuy cố giữ kín đáo.
+ Dâng rượu thịt, biệt đãi Huấn Cao với thái độ cung kính,
lễ
phép.
+ Tái
nhợt đi, hốt hoảng, ân hận vì chưa xin được chữ khi
nhận tin ngày mai Huấn Cao nhận án chém.

Bất chấp pháp luật, không sợ cường quyền, trọng
người có tài và khí phách như Huấn Cao

3.Nhân vật viên quản ngục
- Khi Huấn Cao cho chữ :
+ Sở nguyện: có được chữ ông Huấn mà treo là có một
vật báu trên đời.
+ Thái độ: vội khúm núm
Cung kính, vái lạy người tù, rỉ nước mắt nghẹn ngào khi
nghe lời khuyên của Huấn Cao: “kẻ mê muội này xin bái
lĩnh.”
Người yêu mến, say mê cái đẹp, cúi lạy trước cái đẹp
và cái thiên lương trong sáng.

4.Cảnh cho chữ
Hoàn cảnh cho chữ
- Thời gian: đêm khuya
+ Không gian
Buồng giam chật
hẹp, tăm tối, ẩm
ướt, hôi hám, đầy
mạng nhện, đầy
phân gián phân
chuột

><

Ánh sáng đỏ rực
của bó đuốc, màu
trắng tinh của tấm
lụa, mùi thơm của
lọ mực và tấm lụa
bạch

Cái đẹp được sáng tạo giữa chốn hôi hám, dơ bẩn;

4.Cảnh cho chữ
- Trật tự, kỉ cương trong nhà tù bị đảo ngược hoàn toàn
Tù nhân

Cai ngục

Người ban phát
cái đẹp

Người đón
nhận cái đẹp

Cảnh tượng xưa nay chưa từng có

4.Cảnh cho chữ
Ý nghĩa cảnh cho chữ và lời khuyên của Huấn Cao:
- Cái đẹp có thể sinh ra từ trong bóng tối, từ nơi dơ bẩn,
tàn ác nhất nhưng không thể cùng tồn tại với cái xấu, cái
ác
-> Khảng định sự chiến thắng của ánh sang đối với bóng
tối , của cái tài, cái đẹp và thiên lương trong sang đối với
cái ác, cái xấu
- Cái đẹp có thể cứu rỗi linh hồn con người
-> Lời khuyên chân thành sẽ cảm hóa con người, hướng
con người về với cái thiện

5.Tổng Kết
* Giá trị nội dung
- Khắc họa thành công nhân vật Huấn Cao , người nghệ sĩ tài hoa
tài tử có thiên lương trong sáng và tiêu biểu cho kiểu người chỉ
còn vang bóng trong những tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Tuân
trước cách mạng.
- Qua đó, ta cũng thấy được quan niệm thẩm mĩ của nhà văn
Nguyễn Tuân. Đó là việc lựa chọn những con người để đưa vào
tác phẩm của mình, phải là những con người tài hoa, tài tử, khí
phách hiên ngang mang vẻ đẹp vang bóng thời xưa trong thời kì
trước cách mạng và là con người lao động bình dị, thuần thục,
nhuần nhuyễn với công việc của mình thời kì sau cách mạng.

5.Tổng Kết
* Giá trị nghệ thuật
- Cách xây dựng tình huống truyện độc đáo với màu sắc, không
khí cổ xưa tạo ra những đặc sắc cho câu chuyện
- Thủ pháp đối lập được đẩy lên đến đỉnh cao: giữa kẻ tử tù với
viên quản ngục, đặc biệt là trong cảnh cho chữ cuối truyện, khi vị
trí của các nhân vật trong tác phẩm hoàn toàn bị đảo lộn để nâng
cao vị thế của Huấn Cao - đại diện cho thiên lương trong sáng,
trong chốn ngục tù tăm tối, bẩn thỉu, tà ác.
- Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ góc cạnh, giàu tính tạo tình để
dựng nên những hành động, lời nói, khung cảnh mang đậm nét cổ
xưa, cũng là để tạo cơ hội cho nhân vật Huấn Cao bộc lộ hết khí
khái, bản chất của mình