GD & ĐT
Tiết 130, 131.
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
(Phần Văn và Tập làm văn)
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
1. Tam Đảo
- Tam Đảo thuộc thị trấn Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, cách thủ đô Hà Nội khoảng 80 km bao gồm 50 km theo quốc lộ 2 và khoảng 24 km theo đường quốc lộ 2B trong đó có 13 km đường đèo.
- Đến với Tam Đảo, ta có thể đi thăm nhiều danh lam thắng cảnh hấp dẫn như: thác Bạc, Đền Mẫu bà Chúa thượng ngàn, đền Đức Thánh Trần hay đến thăm khu du lịch Lạc Hồng mới đi vào hoạt động, hoặc có thể leo hơn 1000 bậc lên tháp truyền hình Tam Đảo. Đối với những người yêu thích khám phá thiên nhiên các bạn có thể đi tham quan vườn quốc gia Tam Đảo.
Sở dĩ là Tam Đảo là vì nơi đây được hình thành từ 3 ngọn núi cao trên 1000m so với mực nước biển là Thiên Thị, Thạch Bàn và Phù Nghĩa. Nơi đây chính là điểm đến hấp dẫn nhất Vĩnh Phúc, là vùng đất tuyệt đẹp với khung cảnh thơ mộng, mây mù bao phủ quanh năm được ví như “Đà Lạt của miền Bắc” ”, là “Sapa thứ hai” của Việt Nam.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
1. Tam Đảo
Không chỉ sở hữu vẻ hoang sơ hùng vĩ, huyền ảo giữa mây trời, Tam Đảo còn trải trên mình một thảm thực vật rộng lớn, phong phú là lá phổi xanh điều hòa khí hậu cho Thủ đô và các khu vực lân cận.
Từ thời Pháp thuộc, Tam Đảo đã được quy hoạch để được xây dựng thành khu du lịch nghỉ dưỡng với nhiều resort, khách sạn sang trọng. Những ngôi biệt thự cổ nằm rải rác trên các sườn núi tạo nên một cảnh quan vô cùng đặc biệt.
Hòa quyện với vẻ đẹp huyền bí giữa mây trời Tam Đảo, nơi đây còn là điểm du lịch tâm linh gắn với địa danh Đền Bà Chúa Thượng Ngàn. Cách đó không xa là đền thờ Quốc Mẫu Âu Cơ, chùa Vàng tạo thành một cụm tâm linh Phật - Thánh đầy linh thiêng giữa chốn núi rừng đầy mộng mơ, quanh năm sương trắng.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
2. Khu danh thắng Tây Thiên
Nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 65 km về phía Tây Bắc, Khu danh thắng Tây Thiên (thuộc xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc) là một quần thể văn hóa du lịch tổng hợp, đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1991.
Đến với Tây Thiên các bạn có thể tham quan: Thiền Viện Trúc Lâm Tây Thiên, Đại Bảo Tháp Kim Cương Thừa Mandala, Đền Thỏng, Cây đa chín cội, Đền Quốc Mẫu Tây Thiên, Đền cô Chín ...
Tây Thiên từ lâu đã trở thành một khu di tích, danh lam thắng cảnh có giá trị nhiều mặt, nơi đây vừa được coi như một quần thể di tích kiến trúc, vừa có cảnh quan sơn thủy hữu tình, địa thế “long chầu, hổ phục”… đã biến Tây Thiên thành điểm du lịch tâm linh hấp dẫn.

Khu danh thắng Tây Thiên được tọa lạc trong lòng chảo rừng nguyên sinh Tam đảo, tại trung sơn điểm giữa các huyệt mạch quốc gia gồm Đền Hùng của nhà nước Văn Lang thời các vua Hùng dựng nước, Hoa Lư của cố đô nước Đại Việt, núi Tản- Sông Đà, các trụ xứ phật giáo thâm uy như Chùa Hương, Yên Tử; tất cả tạo nên một thế phong thủy vững chãi dựa vào mạch núi thiêng tỏa ra đồng bằng rộng mở và tràn xuống phương Nam, hướng về biển lớn.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Chùa Hà tiên tọa lạc trên một khu đất đẹp, rộng 6,2ha thuộc khu đô thị mới Hà Tiên. Đây là ngôi chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18, được trùng tu, tôn tạo, mở rộng từ năm 2005 đã trở thành một trung tâm Phật học lớn có một quần thể kiến trúc truyền thống đẹp, hài hòa với cảnh quan mà vẫn bảo tồn được nhiều di sản quý, là điểm du lịch văn hóa tâm linh của Phật tử và nhân dân trong cả nước.
3. Chùa Hà Tiên

Chùa Hà Tiên vừa là nơi thờ phật, vừa là phật học đường nơi truyền bá tri thức giáo pháp cho nhiều thế hệ tăng ni, cư sĩ qua hàng trăm năm, và cũng là nơi thờ bà thánh mẫu Năng Thị Tiêu. Đặc biệt nơi đây đã từng lưu dấu của chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến chùa du khách còn được khám phá những đi sản còn lại của chùa Cây hương đá, tấm bia đá hai mặt, hai con voi đá, khu vườn mộ, tháp sư và giếng ngọc.

Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Làng gốm Hương Canh chuyên làm vại, chĩnh, chậu, lọ, tiểu sành từ lâu đời. Gốm Hương canh từ xưa đến nay rất được ưa chuộng bởi gốm Hương Canh có khả năng chống được nước thẩm thấu, ngăn được ánh sáng, và giữ được bền hương vị nguyên chất của những thứ đựng bên trong.
4. Làng gốm Hương Canh
Làng gốm Hương Canh thuộc huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc nằm ngay bên đường quốc lộ số 2.
Ngoài gốm sứ, du khách còn có thể mua làm quà những loại đồ gỗ mỹ nghệ, bức phù điêu cũng như tranh tượng. Những sản phẩm này đều mang đậm cái hồn của làng quê Việt. Bạn cũng có thể tham gia chế tác, tạo dáng gốm thủ công vô cùng thú vị. Đây hứa hẹn sẽ là những trải nghiệm tuyệt vời của bạn khi tới với làng gốm Hương Canh cổ truyền.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Hồ Đại Lải là một hồ nước rộng tới 525 ha ở thị xã Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc, cách thủ đô Hà Nội 45km về phía Bắc. Hồ Đại Lải – viên ngọc quý được thiên nhiên cùng con người tạo ra với đồi núi, các bán đảo, rừng cây và hồ nước xanh biếc, quanh năm soi bóng mây trời. Khí hậu ở Đại Lải quanh năm không có nhiều biến động. Đại Lải như một viên ngọc quý con người tự tạo ra. Giữa chập chùng những đồi núi, rừng cây là hồ nước mênh mông xanh biếc, quanh năm soi bóng mây trời. Bao quanh ven hồ là những khách sạn, nhà nghỉ với kiến trúc nhẹ nhàng thơ mộng, bãi tắm rộng thoai thoải và những dịch vụ vui chơi giải trí.
5. Flamingo Đại Lải
Đến với Đại Lải du khách có thể tham quan đảo Ngọc (đảo Chim) rộng 6ha nằm ngay giữa mặt hồ, đạp xe, đi du thuyền, chèo thuyền kayak, bơi, câu cá hoặc đi thăm hang Dơi, leo núi hay đi dạo trong rừng thông và tham gia vào các hoạt động thể thao khác rất tốt cho sức khỏe. Bơi thuyền ra giữa hồ, bạn sẽ được ngắm nhìn sắc trời và không gian khoáng đạt của lòng hồ, đây là trải nghiệm thực sự thú vị.

Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
6. Tháp Bình Sơn
Tháp Bình Sơn, còn gọi là Tháp chùa Vĩnh Khánh hay Tháp Then, là một ngôi tháp cổ, tương truyền nguyên thủy có 13 tầng tuy hiện nay chỉ còn lại 11 tầng. Tháp được xây dựng từ thời Lý-Trần (Khoảng TKXIV), nằm ở trong khuôn viên chùa Vĩnh Khánh thuộc thôn Bình Sơn, thị trấn Tam Sơn huyện Sông Lô.
Tháp Bình Sơn đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 3/2016.
Tháp hình vuông, nhỏ dần về phía ngọn, cây tháp đã trải ngót nghìn năm tuổi vẫn tươi rói màu đỏ gạch nung, không một gợn rêu phong. Cạnh cửa tầng dưới cùng là 4,45 mét; cạnh cửa tầng thứ 11 là 1,55 mét.
Tháp được xây bằng 13.200 viên gạch nung.  Mặt ngoài của gạch ốp này đều có trang trí hoa văn rất phong phú như hoa chanh, hình lá đề, sư tử vờn cầu, rồng uốn khúc ... 
Tháp Bình Sơn là một công trình nghệ thuật của Việt Nam, do bàn tay và khối óc của nhân dân Việt Nam sáng tạo vào thời Lý – Trần.

Gạch in hoa trên tháp cổ
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Nơi đây một khu du lịch sinh thái phát triển trên nền rừng còn sót lại, là vùng đất lành với rất nhiều chim, cò về làm tổ sinh sống từ những năm 1958 và trở thành điểm du lịch nổi tiếng rất lý thú để du khách tham quan khám phá. Vườn cò tập trung nhiều loài chim, cò quý hiếm sở hữu diện tích rộng lên tới 15 ha, trong đó có đến 7ha là nơi sinh sống của chim, cò.
Mỗi khi chiều về, từng đàn cò trắng cả ngàn con bay rợp kín cả vùng trời, í ới gọi nhau tìm về tổ tạo lên một âm thanh vô cùng sinh động.
7. Vườn cò Hải Lựu
Khu du lịch sinh thái vườn cò Hải Lựu còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị về khoa học trong hệ sinh thái rừng. Đến với danh thắng cảnh này du khách không chỉ được hít thở một bầu không khí trong lành, mà còn được tận mắt quan sát tập tính sinh hoạt của những loài cò quý hiếm, mang đến cho bạn có cảm giác như được hòa mình cùng thiên nhiên và quên đi cái mệt mỏi trong công việc hàng ngày.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Núi sáng ở địa phận 2 xã Đồng Quế và Lãng Công huyện Sông Lô, núi cao 633m. Khu núi Sáng tiếp liền với di chỉ khảo cổ học thời tiền sử với trận chiến Thu - Đông ở ghềnh Khoang Bộ.
8. Núi Sáng - Thác Bay
Trong núi có rừng nguyên sinh, nhiều loại cây quý, hoa cỏ lạ.Trên núi Sáng có một cảnh đẹp vừa hùng vĩ vừa ngoạn mục đó là Thác Bay.
Để tận hưởng thú đi chơi thác Bay du khách phải tới được hết ngọn thác, cho nên không thể đi theo lối mòn trên núi mà phải lội ngược theo dòng suối. Bước đi nước chảy cuốn chân, sau khi vượt qua 2 thác nhỏ sẽ đến ngọn thác thứ 3 sừng sững lưng trời, thét gào vang động cả vùng. Thác cao chừng 30m, dòng nước dội từ trên cao đến lưng trừng bị thế đá ưỡn ra làm cho nước vồng lên rồi mới dội xuống. Khi dội xuống, nước cuốn một luồng không khí theo đến tận chân thác.
Dưới chân thác có hồ nước nhỏ trong veo, mát lạnh. Phía trên thác thứ 3 là một thác nhỏ cũng có 3 bậc như một thềm tam cấp xây bằng nước, ở bậc cuối cao chừng chục mét nước dội thẳng đứng tạo thành một bức mành mành trắng xoá. Các cụ bô lão trong vùng kể lại: “Thác Bay là tên mới đặt, xưa gọi là thác Trống đánh quân reo vì tương truyền ông Nguỵ Đò Chiêm chiêu tập quân sỹ chống giặc phương Bắc”. Từ ấy ngược lên sẽ tới Bách Bung, rối hang Đề Thám”.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
9. Hai cây gạo Thần Nông xã Cao Phong
Hai cây Gạo hơn 300 năm tuổi, đường kính thân hơn 4 mét bên bờ sông Lô, thôn Phan Dư, xã Cao Phong, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc được Hội BVTN&MT Việt Nam (VACNE) trao Bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam đúng vào ngày Tết Độc Lập (2/9/2016).
Đây là địa danh thứ 5 của tỉnh Vĩnh Phúc có cây cổ thụ được vinh danh Cây Di sản Việt Nam và là cây thứ 2.909 của nước ta được nhận danh hiệu cao quý này.
Cây gạo lớn thân nghiêng về phía Bắc khoảng 10 độ, đường kính thân cây 3,5m, chu vi tán lá 14,2m. Chiều cao cả hai cây gạo trên 45m, khoảng cách giữa hai cây là 9m5. Hai cây gạo đại cổ thụ hùng vĩ với thân cành xù xì dấu vết thời gian đã trường tồn cùng làng quê Cao Phong trên 3 thế kỷ, từ 322 năm đến 349 năm hoặc hơn thế.
-Hai cây gạo Thần Nông Cao Phong gồm một cây nhỏ và một cây lớn.
Cây gạo nhỏ thân trực, đường kính thân gốc 2,2m, chu vi tán lá 12,2m.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
Chuyện xưa kể rằng: Xã Cao Phong (tục gọi là kẻ Mai) huyện Sông Lô ngày xưa là vùng đất có 99 quả gò. Chỉ vì thiếu một quả gò để tròn 100 quả nên chim phượng hoàng chúa đã dẫn đàn bay về Nghĩa Lĩnh (Đền Hùng ngày nay), và vua Hùng không chọn Cao Phong làm nơi định đô nước ta nữa. Tuy vậy, truyền thuyết xưa vẫn lưu dấu trong lòng người nơi đây làm thành một sự tích, một ký ức đẹp đời nối đời truyền kể như một niềm tự hào. Bên cạnh đó, sừng sững trường tồn cùng năm tháng bể dâu đến tận ngày nay, trên vùng đất Kẻ Mai Cao Phong này, còn là hai cây gạo cổ thụ tuổi đã mấy trăm năm mà tán vẫn rợp cả khoảng đất, thân vươn cao chót vót, sừng sững tọa lạc giữa cánh đồng ven bãi bên sông Lô.
Theo các tài liệu cổ còn lưu giữ lại được thì cách nay hơn 320 năm, khi dân làng Phan Dư xã Cao Phong khởi dựng đình (năm 1698) cũng đồng thời trồng được hai cây gạo quý này. Trải bao năm tháng, hai cây gạo vẫn trường tồn, được dân làng tôn kính gọi là hai “cây gạo Thần Nông”.
Lại nói về làng Phan Dư. Đây là ngôi làng nằm ở vùng đất bán sơn địa với hai đàng rõ rệt. Đàng trong với các gò, đồi cao (trung tâm xã Cao Phong ngày nay) đông đúc dân làng quần cư. Đàng ngoài là những cánh đồng, bãi trải dài ven sông. Trên các cánh đồng, bãi ấy, lại có nhiều ngòi nước chảy ra sông Lô. Hai cây gạo Thần Nông được trồng ở đàng ngoài.
Với bao thế hệ người Kẻ Mai, hai cây gạo Thần Nông là bóng mát trời ban. Gốc gao là nơi nghỉ chân quen thuộc của bao người làng khi đi làm đồng, của trẻ mục đồng khi chăn trâu, cắt cỏ... Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, cây gạo là chòi canh, nơi quan sát tình hình của dân quân, du kích trong vùng, để làm nên 132 trận đánh lớn, nhỏ đuổi quân xâm lược. Trong đó, có trận vườn Hồng, cầu Mạ, bắt sống một tên quan hai Pháp và tên Việt gian phản động Lê Bình.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
Hằng năm, cứ tháng Ba về, hai cây gạo thắp rực một khoảng trời bằng ngàn chùm hoa đỏ khiến bao người thầm trương trộm nhớ. Bên gốc gạo, từng có bao cuộc tiễn đưa những chàng trai quê hương lên đường ra mặt trận, đuổi giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi non sông.
Bởi cây thiêng nên bên gốc cây, dân làng thường thành kính khói hương, dâng lễ, cúng lạy thổ thần, thủy thần, cúng xin thần trùng độ trì phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, bội thu, nhân khang vật thịnh, phát triển trường tồn. Hằng năm, nơi gốc gạo còn là chốn cử hành 5 lễ trọng, gồm: cúng lễ xuống đồng; cúng lễ làm nhà mới; cúng khấn cầu an, diệt trừ sâu bọ, tặc thủy không còn… Bởi thế, hai cây gạo ngày càng xanh tươi, uy nghi tọa lạc giữa cánh đồng. Thân gốc dù già nua nhưng cứ mỗi độ xuân về lại tách vỏ bật chồi thay áo mới. Cành nhánh xù xì thô nháp nhưng mãi vươn tỏa bóng mát, truyền niềm sinh khí mới, cùng ý thức kính trọng, tôn quý thiên nhiên, ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên cho cho con người và vùng đất này. Hơn ba thế kỷ đã trôi qua trên cành cây tán lá, nhưng bất chấp thời gian dằng dặc, thiên tai địch họa có lúc rập rình, hai cây gạo vẫn:
Uy nghi sừng sững giữa đồng
Tháng Ba thắp lửa bên dòng Lô giang
Hai cây gạo Thần Nông cổ kính, xanh tươi, hai đại cổ thụ linh thiêng mãi là một biểu tượng cho sự trường tồn, phúc lộc và phát triển của xã Cao Phong anh hùng.
Vì vậy mà ngày 29 tháng 6 năm 2016, hai cây gạo Thần Nông xã Cao Phong đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam ra quyết định số 244/QĐ-HMT công nhận là “cây di sản Việt Nam”. Nhân dân và các thế hệ con cháu xã Cao Phong, Nhân dân huyện Sông Lô càng thêm tự hào, tôn quý, càng nâng cao trách nhiệm bảo vệ và gìn giữ cây thiêng - báu vật di sản mà tiền nhân để lại./.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Hồ Thanh Lanh nằm dưới chân núi Tam Đảo, thuộc xã Trung Mỹ, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, nơi bình yên giữa núi rừng, những giọt nước trong veo, xanh biếc. Chính nơi sơn thủy hữu tình danh lam thắng cảnh ở Vĩnh Phúc này, xưa kia hiểm trở, lãnh tụ nghĩa quân Quận Hẻo Nguyễn Danh Phương đã chọn đóng đại đồn hùng cứ mười năm chống tại triều đình Lê – Trịnh. Ngày nay, quần tụ bên hồ còn nhiều di tích như : Đấu đong quân, Vực tắm voi, Bãi bằng thí cháo, Đầu quần ngựa, Kho đúc tiền…lưu giữ những giá trị lịch sử vĩ đại của dân tộc.
10. Hồ Thanh Lanh
Đến du lịch Hồ Thanh Lanh du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp thơ mộng của hồ, ngắm núi non hùng vĩ mà còn được thăm lại những dấu ấn lịch sử vang dội một thời của dân tộc.
Hồ Thanh Lanh yên bình và tao nhã. Nước hồ trong veo, soi rõ những bóng núi xanh, thấp thoáng những vờn mây trắng.Cảnh hồ đan xen bãi cỏ dài, những sườn núi thấp nhấp nhô, có thể thỏa mãn mọi yêu cầu của du khách và các bạn trẻ ưa khám phá hoặc nghỉ dưỡng, thư giãn, vui chơi, săn ảnh...
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Thác Ba Ao hay còn có tên gọi khác là thác Tiên Ba Hồ đổ từ núi Mỏ Quạ thuộc dãy Tam Đảo, nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 70 km, tại xã Trung Mỹ - huyện Bình Xuyên. Một địa điểm vui chơi trong ngày khá lí tưởng, trở về với thiên nhiên hoang sơ, trong lành. Thác Ba Ao là nơi con người tách biệt khỏi thế giới ồn ào,  Không khí trong lành mát mẻ, nước suối từ thác đổ xuống ở độ cao 50m. 
11. Thác Ba Ao

Dòng nước nơi đây mát lạnh, không quá lớn nhưng cũng đủ khiến bạn xua tan hết mệt mỏi nơi thị thành. Nằm dưới chân dãy núi Tam Đảo mộng mơ, Ba Ao tựa như viên ngọc thô chưa được mài giũa, hội tụ đủ các yếu tố thác, suối, hồ nước, rừng cây, bãi cỏ để chiều lòng mọi du khách thích khám phá thiên nhiên.

Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
A. Chuẩn bị ở nhà:
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Là một đầm tự nhiên xanh mênh mông đã được hình thành từ ngàn năm trước, vốn là 1 phần của dòng sông Cánh. Đầm Vạc có diện tích lên tới gần 500ha và có đến 23 nhánh chính tỏa ra, từ trên cao nhìn xuống như một chú bạch tuộc khổng lồ.
Đầm có diện tích lớn, lại nhiều cây cối, nước trong xanh nhiều tôm cá nên là nơi trú ngụ của vô số loài thủy cầm như cò, le le, bồ nông, mòng, két… và nhất là vạc, nên có thể đó là nguyên cớ người dân gọi luôn tên đầm là Đầm Vạc.
12. Khu du lịch Đầm Vạc
Khu du lịch Đầm Vạc vừa có sự kết hợp hài hòa giữa các công trình kiến trúc hiện đại và quang cảnh thiên nhiên thơ mộng, lại có dịch vụ tốt, chi phí thấp, gần thủ đô nên rất thích hợp cho những chuyến đi nghỉ ngắn ngày thể nghỉ ngơi, thư giãn, về với thiên nhiên, tạm rời xa chốn đô thị ồn ào đông đúc.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
13. Hồ Xạ Hương
Cũng giống như hồ Đại Lải, hồ Xạ Hương là một hồ nước nhân tạo được tạo ra từ năm 1984 với diện tích 80 hecta, là nơi cung cấp nước sạch cho toàn khu vực. Tuy là hồ nước nhân tạo nhưng cảnh sắc của hồ thực sự khiến cho mọi người đều choáng ngợp. Cảnh sắc thiên nhiên thay đổi qua các mùa càng góp phần tô điểm vẻ đẹp trữ tình, nên thơ và lãng mạn của hồ. Ngắm nhìn hồ Xạ Hương từ trên cao, bạn hẳn sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp trữ tình, mộng mơ của hồ nước trong xanh này. Khi ấy, hồ Xạ Hương tựa như một tấm gương thần kỳ khổng lồ soi bóng cảnh vật lung linh đang hiện hữu xung quanh - đẹp đến mê hồn.
Đến đây, du khách sẽ không khỏi ngẩn ngơ và sững sờ trước vẻ đẹp nao lòng của Hồ Xạ Hương, của núi rừng xung quanh. Không chỉ được thưởng ngoạn phong cảnh hữu tình, nên thơ mà đến đây bạn còn có thể lênh đênh giữa dòng nước miên man trên những chiếc thuyền khám phá những ngóc ngách, cho bản thân một cơ hội để được trải nghiệm cảm giác thú vị từ những điều giản đơn, bình dị và mộc mạc nhất trong cuộc sống.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Triệu Xá thời Nguyễn là địa danh một xã thuộc Tổng Sơn Bình - huyện Lập Thạch, phủ Vĩnh Tường, nay là thôn Triệu Xá - xã Triệu Đề. Triệu Xá có nhiều điểm tụ cư, xưa gọi là làng Kim, sau là làng Ngái, làng Bèo.
14. Làng nghề mây tre đan Triệu Xá - Triệu Đề
Các mặt hàng mây tre đan chủ yếu là những vật dụng trong gia đình như: thúng, mủng, nia, rổ, rá… Các công cụ lao động nông nghiệp ở ngoài đồng ruộng có gầu tát nước như gầu dai, gầu sòng. Sản phẩm Triệu Xá có mặt ở thị trường gần khắp miền Tây bắc Bắc bộ, ngược lên các bản rừng sâu, vùng xa, các tỉnh như Yên Bái, Lào Cai, Sơn La…
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
Đền ở thôn Đa Cai, xã Sơn Đông, đền thờ Trần Nguyên Hãn Tả Tướng Quốc, phò Lê Lợi diệt giặc Minh giải phóng đất nước thế kỷ XV. Đền được xây dựng trên một thế đất bằng phẳng, rộng cao, tương truyền chính là nơi đặt Phủ đệ cũ của Trần Nguyên Hãn. Đền được kiến trúc theo kiểu chữ “Đinh”, xung quanh có tường bao bọc tạo thành khuôn viên chữ “điền” vuông vắn. Liên quan tới di tích tương truyền còn có 2 vật cổ: Thanh Gươm và phiến đá mài gươm.
15. Đền thờ tả Tướng quốc Trần Nguyên Hãn.
Chuyện kể rằng: thời kỳ giặc Minh thống trị nước ta, Trần Nguyên Hãn mới bước vào tuổi thanh xuân, trong một lần đi cày ở nương Gò Rạch, Trần Nguyên Hãn cày lên một thanh sắt dài như gươm, đêm đêm ông đem gươm ra mài ở một hòn đá lớn bên bờ ao Son, vì vậy hòn đá đó có tên là đá mài gươm, hòn đá có một vết lõm trông tựa như vết chém tương truyền đó là vết chém thử gươm của Trần Nguyên Hãn.
Thanh gươm được Trần Nguyên Hãn mang bên người, tình cờ Trần Nguyên Hãn được một ông chủ bè ở cửa sông Phú Hậu tặng một thanh gỗ hình chuôi gươm vớt ở dưới lònh sông, khi cắm lưỡi gươm vào thì vừa khít, thanh gươm từ đó công hiệu.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
15. Đền thờ tả Tướng quốc Trần Nguyên Hãn.
Thanh gươm huyền thoại ấy đã gắn liền với những chiến tích lẫy lừng của vị công thần khai quốc thứ nhất triều Lê.
Tương truyền, về sau Tôn Thất Thuyết đã mượn thanh gươm ấy đem đi Cần Vương chống Pháp, còn phiến đá sau một thời gian dài bị phù sa sông Lô lấp, ngày 12/1/1998 nhân dân thôn Đa Cai tìm thấy ở độ sâu 2m nghiêng về phía ao sen, chiều dài khoảng 2,49m, chiều rộng khoảng 1,6m, bề dày khoảng 0,4m và nặng khoảng 2 tấn.
Phiến đá cổ tích này được chính quyền và nhân dân xã Sơn Đông trục vớt lên, chuyển về đặt trong khuôn viên đền thờ Tả Tướng Quốc để mọi người cùng chiêm ngưỡng dấu tích còn lại của người anh hùng thủa trước.
 
II . Giới thiệu ca dao, tục ngữ, thành ngữ Vĩnh Phúc:
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
B. Hoạt động trên lớp:
I. Một số danh lam thắng cảnh của
tỉnh Vĩnh Phúc
1. Chủ đề về thiên nhiên:
Vĩnh Phúc là vùng bán sơn địa với 3 loại địa hình chính: địa hình miền núi, địa hình vùng đồi và địa hình đồng bằng.
Cảnh quan thiên nhiên này đã được nhắc đến trong một số câu như:
Nhất cao là núi Ba Vì
Thứ ba Tam Đảo, thứ nhì Độc Tôn
Huyện Sông Lô có ngọn núi Ngọc ở  thôn Yên Thạch, trên có một khối đả lớn dựng đứng. Đó là những câu phản ánh địa hình miền núi.
Sông Lô một dải trong ngần
Thảnh thơi ta rũ bụi trần cũng nên
Sông Lô chảy bên trái huyện Sông Lô, là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ.
2.Về con người
Các thôn Lang Điền, Đông Viên (xã Bình Dương), Vân Ổ (xã Vân Xuân), Bằng Đắng, Đình Hương (xã Cao Đại), Phù Lập (xã Tam Phúc) đều ở huyện Vĩnh Tường, Đồng Tâm (xã Yên Đồng, huyện Yên Lạc). Con người ở  đây đều là trai tài, gái đảm.
Ngọt ngào Cam Giá
Đánh đá Kẻ Đê
Lề mề Thủ Độ
Trai tơ Tuân Lộ, gái tơ Thanh Bào
Hoặc:
Ngũ Kiên lắm đất trồng khoai
Có lắm gái đẹp cho giai phải lòng
Cam Giá, Kẻ Đê, Thủ Độ (xã An Tường), Tuân Lộ (xã Tuân Chính), Thanh Bào (xã Thượng Trưng), xã Ngũ Kiên đều thuộc Vĩnh Tường.
Con gái Kẻ Điền
Như tiên trời giáng
Con trai kẻ Quảng
Như hoẵng lạc rừng.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
*Về sản xuất nông nghiệp
Người nông dân Vĩnh Phúc “trông trời, trông đất, trông mây”, trông cây cối, côn trùng để đoán thời tiết mà cày cấy đúng thời vụ.
Tam Đảo đội mũ, nước lũ sẽ về
Vào mùa mưa, thấy mây đen dày đặc đỉnh núi Tam Đảo biết là nước lũ sẽ đổ về, một luồng qua thôn Xạ Hương (xã Minh Quang) và thôn Thanh Lanh (xã Trung Mỹ) theo sông Cầu Bòn tràn về sông Hương Canh (Bình Xuyên), một luồng theo sông Sơn Tang (sông Phan) đổ vào đầm Vạc Vĩnh Yên), có thể làm ngập úng cả vùng lòng chảo nam Bình Xuyên - bắc Yên Lạc.
Mưa đồng Bay vừa trông vừa chạy
Mưa Tam Đảo bảo nhau đi cày
Người làng Bàn Giản (Lập Thạch) ở về phía tây Tam Đảo thấy mưa Tam Đảo cứ ung dung đi cày vì không mưa tới; nhưng thấy cơn mưa đồng Bay (xã Đồng Ích) phía tây nam Bàn Giản thì sẽ mưa ngay.
Động mây Độc Tôn, vác nồi rang thóc
Động gió núi Sóc, đổ thóc ra phơi
Vùng Kim Anh, Đa Phúc thấy mây đen đỉnh núi Độc Tôn là sẽ có mưa, thấy gió núi Sóc (còn gọi là núi Vệ Linh) là trời sẽ nắng.
Từ cuối tháng ba âm lịch cho đến ngày “tắm Phật” (Phật đản) mà không có mưa thì không có nước ngả ruộng làm mùa, sẽ trễ thời vụ.
Làm ruộng thì trông tua rua
Chớ trông hoa quả mà thua bạn điền
Mộc Tứ Xã, ngõa Hương Canh
Tứ Xã là xã Thanh Lãng (có 4 thôn: Xuân Lãng, Yên Lan, Hợp Lễ, Minh Lương) có nghề mộc. Hương Canh (thị trấn Hương Canh) có nghề thợ xây.
II . Giới thiệu ca dao, tục ngữ, thành ngữ Vĩnh Phúc:
3. Chủ đề lao động sản xuất
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
*Về nghề thủ công
Vĩnh Phúc xưa có nhiều làng làm nhiều nghề thủ công nghiệp khác nhau, Có những làng nghề nổi danh, được ghi lại trong tục ngữ, ca dao.
Ngói lò Cánh, bánh quan Đanh
Hương Canh có loại ngói "tây", ngói "Hưng Ký" lợp nhà đẹp và bền. Bánh quán Đanh là bánh đúc làng Đinh Xá.
Sành Móng Cái, vại Hương Canh
Hương Canh còn có khu Lò Cang, sản xuất các thứ cang chĩnh nổi tiếng từ thời Lê.
 Lửa Tràng vải ó khốn khó cũng mua
*Về thương nghiệp
Nón em mua ở  chợ Giang
Hôm nay đi chợ gặp chàng cùng vui
Nón em che gió che trời
Che sao Bắc Đẩu, che người tri âm
Chợ Giang là chợ xã Thổ Tang (Vĩnh Tường). Chợ Giang xưa cũng là chợ trâu. Phiên chính vào ngày rằm hàng tháng; phiên chợ ngày 15 tháng Tám là đông nhất. Ca dao vùng này có câu:
Dù ai buôn đâu bán đâu
Mười lăm tháng Tám phường trâu sẽ về
Tay cầm chiếc nón Dịch Đồng
Hỏi chàng có biết má hồng em đâu
Nắng mưa chiếc nón đội đầu
Xá nào chàng giữ cho nhau bận lòng
Dịch Đồng thuộc xã Đồng Cương (Yên Lạc)
Lá hồ chợ São gánh ra
Móc ở chợ Lối bán ra vở ngoài
Khua nón thì ở chợ Luông
Cái nón đôi luồng nó ở chợ Dưng
Một chiếc nón thúng quai thao quan hệ mật thiết với 4 làng: lá hồ để làm nón mua ở  chợ Sao (Tràng São, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ); móc để khâu nón mua ở  chợ Lối (xã Xuân Lôi, Lập Thạch); khua nón mua ở  chợ Luồng (xã Vân Phú, Phù Ninh); làm xong được bán nhiều ở chợ Dưng (xã Tứ Trưng). Chợ Dưng còn được nhắc đến trong các câu:
Bỏ con bỏ cháu, không ai bỏ mồng 6 chợ Dưng
 Đầu đình có giếng phong quang
Có cây cổ thụ có hàng nghỉ ngơi
Chợ Dưng mồng sáu tiệc vui
Khắp nơi náo nức về chơi hội làng
Đừng về đường ấy mà xa
Đi về Đinh Xá với ta cho gần
Đinh Xá có quán nghỉ chân
Có sông tắm mát lại gần chợ phiên
Chắc khi xưa, chợ Dưng phải đông vui sầm uất lắm mới kéo được nhiều người đến buôn bán và nhắc đến như vậy.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
II . Giới thiệu ca dao, tục ngữ, thành ngữ Vĩnh Phúc:
*Về đình, chùa
Đinh Xá có đình có chùa
Yên Thư tế lễ rước vua về thờ
Làng Đinh Xá (Yên Lạc) thờ Quý Minh đại vương. Làng Yên Thư (xã Yên Phương, cùng huyện) lập làng sau, lại có 3 họ của Đinh Xá xẻ sang lập đình và xin bài vị thành hoàng Đinh Xá về thờ.
Đình thất phần, miếu tam xã
Đình xã Tứ Trưng (Vĩnh Tường) khi dựng chia làm 7 phần cho các làng gánh vác công việc chung, miếu cũng do 3 làng Văn Trưng, Lăng Trưng, Thế Trưng đóng góp xây dựng.
Người xấu như ma
Uống nước chùa Hà cũng đẹp như tiên
Người đẹp như tiên
Tắm nước đồng Chiền cũng xấu như ma
Chùa Hà Tiên thuộc xã Định Trung, thành phố Vĩnh Yên là một di tích lịch sử đã được xếp hạng bảo vệ.
4.Chủ đề phong tục – lễ hội
Hỡi ai qua bến đò Then
Dừng chân mà ngắm tháp nghiêng bên đường
 Tháp Bình Sơn ở  xã Tam Sơn huyện Sông Lô còn gọi là tháp Then vì ở gần bến phà Then là một công trình kiến trúc nghệ thuật có từ thế kỉ XIII. Phong cảnh Sông Lô ghi lại trong bài ca dao;
Đồn rằng Tiên Lữ vui thay
Bên đông có miếu, bên tây có chùa
Giữa làng có đình thờ vua
Xung quanh nước chảy, đò đưa sớm chiều
*Về lễ hội
Dù ai đi đâu về đâu
Nhớ về Bàn Giản cướp cầu hội xuân
Song, đa số lễ hội được tổ chức vào mùa xuân. Xã Bàn Giản (Lập Thạch) có hội cướp cầu tổ chức vào ngày 7 tháng Giêng.
Rau gác Hạc bơi
Hạc gác Me bơi
Me gác Đức Bác bơi
Đức Bác gác Dạng bơi
Rau là thôn Cựu ấp, xã Liên Châu (Yên Lạc), Hạc là Bạch Hạc, Đức Bác và Dạng tức xã Tứ Yên (Sông Lô). Các làng trên đều tổ chức đua chải trong hội làng; lần lượt làng này giữ chèo thì làng khác hạ chải.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)
 
Giới thiệu về hoa quả và sản vật nổi tiếng.
Hát, vẽ, làm thơ về Cao Phong.
+ Có thể vẽ về Tháp Bình Sơn: Quan sát tranh, ảnh để vẽ.
+ Hoặc có thể vẽ một cảnh đẹp khác mà em thích về quê hương mình.
VD. Thác Bay, Hai cây gạo thần nông, …
III.Tổ chức một cuộc thi về địa phương:
- Tiếp tục sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, những đặc sản, danh lam thắng cảnh của quê hương Vĩnh Phúc.
Chuẩn bị bài : Hoạt động ngữ văn - Đọc diễn cảm văn nghị luận. (tt).
Viết một bài văn giới thiệu về quê hương em.
Ôn tập cuối học kì.
Tiết 130,131. CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (Phần Văn và Tập làm văn)