Nhiệt liệt Chào mừng
Quý vị đại biểu ,các thầy cô giáo về dự chuyên đề !
hình ảnh người lính
trong các tác phẩm
thơ văn hiện đại
Em hãy đọc thuộc một khổ thơ mà em thích trong bài thơ: “Đồng chí” của tác giả Chính Hữu? Nêu cảm nhận của em về hình ảnh người lính trong khổ thơ đó?
Kiểm tra bài cũ
I. Đôi nét về tình hình lịch sử và văn học Việt Nam từ sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay.
1.Lịch sử
Cách mạng tháng 8/1945 thắng lợi. Nền độc lập kéo dài một năm. Cuối năm 1946, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Nghe theo lời kêu gọi của Bác, cả nước đứng lên chống Pháp với một tinh thần: “Thà hi sinh tất cả chức nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”
7/5/1945, kháng chiến kết thúc thắng lợi, Miền Bắc được giải phóng, Miền Nam bắt đầu kháng chiến chông Mỹ.
Hàng vạn thanh niên miền Bắc lên đường cầm súng chiến đấu. Hàng vạn thanh niên xung phong xẻ núi, phá bom mở đường. Đánh Mỹ trở thành lý tưởng của thời đại. Thôi thúc các thế hệ nối tiếp nhau ra trận.
Ngày 30/4/1975 kháng chiến kết thúc thắng lợi khép lại lịch sử 30 năm kiên cường chiến đấu chống Pháp - Mỹ. Người lính lại trở về cuộc sống đời thường, xây dựng quê hương đất nước.
2. Văn học
- Các sáng tác của các nhà văn, nhà thơ đã bám sát cuộc kháng chiến đầy gian khổ, hào hùng của dân tộc để phản ánh chân thực về cuộc kháng chiến.
Nội dung phản ánh:
+ Lòng yêu nước, khát vọng hoà bình
+ Tinh thần chiến đấu dũng cảm, vượt mọi khó khăn.
+ Tình người cao đẹp.
II. Hình ảnh người lính trong văn học hiện đại từ sau 1945 đến nay.
Đồng chí (Chính Hữu)
Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng)
Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật)
Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê)
Ánh trăng (Nguyễn Duy)
1. Xuất thân:
- Từ những người nông dân vốn quen với cấy cày, ruộng đồng, sống cuộc đời lam lũ ở khắp các miền quê.
“Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá”
(Đồng Chí-Chính Hữu)
Là những học sinh, sinh viên rời ghế nhà trường xung phong đi chiến đấu những chiến sĩ lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, ba nữ thanh niên xung phong trong “Những ngôi sao xa xôi”.
Họ là những người nông dân, học sinh, sinh viên…đều từ nhân dân mà ra vì nhân dân mà chiến đấu.
2. Lý tưởng cao đẹp
- Họ là những người cùng chung một lý tưởng cao đẹp: chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc.
3. Hoàn cảnh sống chiến đấu
Thiên nhiên khắc nghiệp và thực tế ở chiến trường.
“Đêm nay rừng hoang sương muối”
(Đồng Chí-Chính Hữu)

“Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Bụi phun tóc trắng như người già.
Mưa trôi: mưa xối như ngoài trời”
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến Duật)
“Đường bị đánh lở loét, những thân cây bị tước khô cháy, đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần”
(Những ngôi sao xã xôi –Lê Minh Khuê)
Cuộc chiến đấu diễn ra trong mọi hoàn cảnh: trong đêm đông lạnh buốt, hay nắng lửa mưa ngàn, nơi chiến trường ác liệt. Người lính phải gắng vượt lên tất cả để hoàn thành nhiệm vụ.
b. Bệnh tật, bom đạn đe doạ sự sống.
- “Sốt run người vầng chán ướt mồ hôi”
(Đồng Chí – Chính Hữu)

“Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính -Phạm Tiến Duật)
“Chúng tôi chạy trên cao điểm cả ban ngày. Khi có bom nổ thì chạy lên đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ và phá bom”
“Chúng tôi bị bom vùi luôn”
“Thần chết là một tay không thích đùa, hắn ta lẩn trong ruột những quả bom và bom có thể nổ bất cứ lúc nào”
“Máu từ cánh tay nhỏ túa ra”
(Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê)

Cuộc sống chiến đấu ở chiến trường đầy gian khổ, thiếu thốn. Những cơn sốt rét rừng hành hạ, ốm đau thiếu thuốc men, bom đạn rình rập đe doạ sự sống, chiến tranh ác liệt, người lính phải đối mặt với hiểm nguy.
c. Trang bị thô sơ, thiếu thốn.
“Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Chân không giày”
(Đồng Chí-Chính Hữu)
“Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy”
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Phạm Tiến Duật)
“Chúng tôi ở một trong cái hang dưới chân cao điểm”
(Những ngôi sao xa xôi-Lê Minh Khuê)
Trong những năm tháng kháng chiến, người lính phải vượt qua muôn vàn khó khăn, thiếu thốn về trang bị, cái ăn cái mặc, vũ khí đánh giặc.
Tóm lại: Bằng những hình ảnh chân thực, sống động, những nét vẽ không màu. Thơ ca đã gieo vào lòng người đọc những xúc động lắng sâu về hoàn cảnh sống, chiến đấu vô cùng gian khổ, thiếu thốn, hy sinh, thử thách, của những người lính cách mạng-những anh bộ đội cụ Hồ. Đất nước gian lao, cuộc đời người lính cách mạng cũng đầy khó khăn thử thách. Người lính có vượt lên chiến thắng mọi hoàn cảnh mới chiến thắng được kẻ thù. Thơ ca đã ghi lại những hình ảnh về những năm tháng không thể quên của lịch sử dân tộc.
3. Vẻ đẹp phẩm chất.
Giàu lòng yêu nước
- “Quê hương anh nước mặn đồng chua
Tự phương trời chẳng hẹn cũng quen nhau
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay”
(Đồng Chí-Chính Hữu)
- Ông Sáu đi tham gia kháng chiến 8 năm trời xa nhà, ông háo hức được gặp con nhưng chưa bao giờ ông bỏ nhiệm vụ để về gặp con. Trong 3 ngày ở nhà, con không nhận và khi con níu kéo ông ở lại nhưng ông đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết, ông lại tiếp tục lên đường, gác lại tình riêng để hoàn thành nhiệm vụ chung. Ở nơi chiến trường ông chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.
(Chiếc lược ngà-Nguyễn Quang Sáng)
“Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến Duật)
Những nữ thanh niên xung phong là những học sinh, sinh viên gác lại bao ước mơ ở giảng đường đại học để lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Những người lính ra đi từ mọi miền quê của đất nước, họ gác lại những tình cảm ước mơ riêng, băng qua bom đạn, vượt qua mọi khó khăn, để tiến về phía trước. Quyết tâm ra đi chiến đấu để bảo vệ độc lập. Tất cả đều bắt nguồn từ lòng yêu nước sâu sắc.
b. Dũng cảm, kiên cường
“Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới”
(Đồng Chí-Chính Hữu)
“Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim”
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Phạm Tiến Duật)
“Phương Định bình tĩnh dũng cảm, khi phá bom. Chị Thao gan dạ khi làm nhiệm vụ. Nho bị thương nhưng vẫn bình thản…”.
Những người lính dũng cảm, kiên cường trong chiến đấu. Mọi khó khăn gian khổ, bom đạn của kẻ thù lùi lại phía sau bởi ở họ có một lòng yêu nước sâu sắc, một lý tưởng cao đẹp “Đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”. Với tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”.
c. Tình đồng chí gắn bó
“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới”.
(Đồng Chí-Chính Hữu)
“Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy”.
(Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Phạm Tiến Duật)
- Ông Ba đã mang cây lược ngà suốt 10 năm trời-kỉ vật của người đồng chí để lại trước lúc hi sinh.
Rồi tìm và trao tận tay cho Thu. Ông Ba đã nhận làm cha của bé Thu qua lời nói khi chia tay “Thôi ba đi nghe con”
Với ba nữ thanh niên xung phong: Họ yêu thương, chia sẻ mọi n