1


giáo dục phòng chống ma tuý và việc lạm dụng các chất gây nghiện
ở các TTHTCĐ

2
D?T V?N D?
Ngày nay ma túy không còn là vấn đề riêng của mỗi quốc gia mà nó đã trỡ thành vấn đề của toàn cầu. Ma túy không còn là hiễm họa của mỗi dân tộc mà là hiểm họa chung cho cả loài người, trong đó có dân tộc việt nam.
Trong những năm qua công tác phòng chống ma túy ở nước ta đã được nhà nước, các cấp, các ngành quan tâm thực hiện, bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy vậy, tệ nạn ma túy trong xã hội chưa giảm, tình hình sản xuất, buôn bán, tàng trử sử dụng chất ma túy còn diễn biến phức tạp, đặc biệt là tình trạng sự dụng ma túy trong thanh thiếu niên có chiều hướng gia tăng.
3
Quyết định số 49/2005/QĐ–TTG ngày 10/3/2005 của thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt” kế hoạch tổng thể phòng chống ma túy đến năm 2010” Trong đó mục tiêu” nâng cao nhận thức của mọi người trong xã hội về ma túy, tệ nạn ma túy, và công tác phòng chống ma túy, ngăn chặn, đẩy lùi tệ nạn ma túy đẻ đến năm 2015 cơ bản thanh toán tệ nạn ma túy trong cả nước góp phần phát triển xã hội lành mạnh, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đồng thời tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh phòng chống ma túy trong khu vực và trên thế giới.Với ý nghĩa đó hôm nay sở GD& ĐT Nghệ antoor chức đợt tập huấn GDPCMT & CGN ở TTHTCĐ Nhằm cung cấp cho GV, hướng dẫn viên một số kiến thức chung về ma túy, luật và các văn bản của nhà nước về PCMT để họ phòng, chống và có thể “ Nói không với ma túy”
4
PHẦN I: MỘT SỐ HIỂU BIẾT CHUNG
I/ Thực trạng và nguyên nhân của tệ nạn ma túy
Tình hình nghiện ma túy và tội phạm ma túy
Nguyên nhân nghiện ma túy và lạm dụng các chất gây nghiện
II/ Ma túy, nghiện ma túy và lạm dụng các chất gây nghiện
Ma túy và các chất gây nghiện là gì?
Ma túy có các loại nào?
Thế nào là nghiện ma túy? Lạm dụng các chất gây nghiện
Đối tượng nào có nguy cơ nghiện ma túy
Quá trình nghiện ma túy diễn ra như thế nào ?
5
III/ Tác hại của nghiện ma túy và các chất gây nghiện
1. Ma túy có tác hại như thế nào?
2. Lạm dụng các chất gây nghiện có tác hại gì?
IV/ Cai nghiện ma túy
1. Dựa vào dấu hiệu nào để nhận biết một người đã nghiện ma túy
2. cơ chế cai nghiện như thế nào?
3. Có thể cai nghiện theo các phương pháp nào?
4. Cai nghiện ma túy bao gồm các giai đoạn nào ?
5. Tổ chức cai nghiện ma túy tại gia đình và công đồng như thế nào





6
tệ nạn ma tuý và việc lạm dụng các cgN ở CĐ
Đọc tài liệu tham khảo về tệ nạn ma tuý và việc lạm dụng các CGN...
Kết hợp lời thảo luận, biểu bảng,"cây vấn đề" để trao đổi nhóm về tệ nạn ma tuý và việc lạm dụng CGN ở CĐ:
Nhóm 1: Tệ nạn ma tuý - Thực trạng và hậu quả.
Nhóm 2: Nguyên nhân nghiện ma tuý và giải pháp phòng, chống hiện nay ở ĐP.
Nhóm 3: Việc lạm dụng các CGN - Thực trạng và hậu quả.
Nhóm 4: Nguyên nhân lạm dụng các CGN và giải pháp phòng, chống hiện nay ở ĐP.

7
I. thực trạng tệ nạn ma tuý
Tình hình nghiện ma tuý
- Số người nghiện ngày càng tăng: năm 2000 có khoảng100 nghìn người, năm 2007 khoảng 170 nghìn người; đa số trẻ tuổi, ở nhiều hoàn cảnh (có 1 số là cán bộ, công nhân viên).
- Tất cả các tỉnh thành trong cả nước đều có người nghiện; 90% số quận huyện, 58% số xã phường có người nghiện (730 xã phường có 20-100 người nghiện). Năm 2006-2007, Sơn La, Quảng Ninh, Quảng Bình, Đồng Nai, Tây Ninh v.v. là các tỉnh có tỉ lệ người nghiện ma tuý cao!
8
Ở tỉnh Nghệ An hiện hiện nay có : 4.185 người nghiện ma túy
Trong đó: có 3. 115 người đang sống ở cộng đồng,1.070 người đang tạm gữ( đang thi hành án ở trại giam và cai nghiện tại các trung tâm
Ởcác huyện : Tính đến ngày 6/11/2008 huyện Đô Lương có: 113 người nghiện ma túy, quế phong có: 502 người nghiện ma túy
Tân kỳ có :25 người nghiện ma túy
Về tình hình HIV và AIDS hiện nay
Số liệu báo cáo tính đến tháng 9/2008 :
Toàn quốc : Số người lây nhiễm HIV: 162.423 người, chuyển sang AIDS : 64.862 người, tử vong: 38.648 người
Nghệ An : bị HIV : 6,033 người , chuyển sang AIDS: 2.675 người , chết : 1.536 người, trong đó người ngoại tỉnh đến tỉnh ta bị HIV : 1.654 người ,AIDS: 498 người
9

2. Tình hình tội phạm ma tuý

Địa bàn hoạt động tội phạm ma tuý ngày càng rộng: từ thành phố lan rộng đến nông thôn, trên nhiều tuyến đường (biển, hàng không, bưu điện); thẩm lậu qua biên giới (Việt-Lào, Việt- Campuchia, Việt- Trung).
Thủ đoạn tàng trữ, buôn bán, vận chuyển ngày càng tinh vi; sử dụng nhiều phương tiện hiện đại để đối phó, chống đối quyết liệt các lực lượng truy quét.
SX nhiều loại ma tuý nguy hiểm (heroin, thuốc phiện, cần sa, ma tuý tổng hợp) ko chỉ thẩm lậu qua biên giới, mà còn được SX tại Việt Nam.
Túm l?i t? n?n ma tỳy ? nu?c ta dó d?n m?c ph?i bỏo d?ng nú dó th?t s? tr? th�nh hi?m h?a de d?a d?n cu?c s?ng bỡnh yờn c?a m?i ngu?i, m?i nh� v� to�n xó h?i
10
Một nhóm buôn bán ma túy bị CA Bắc Ninh bắt giữ
11

3. Tình hình phòng chống ma tuý

- Đảng và Nhà nước ta đã chỉ đạo quyết tâm phòng chống ma tuý: tăng cường tuyên truyền, giáo dục; xoá bỏ trồng cây có chất ma tuý; đẩy mạnh ngăn chặn, thu bắt, truy quét, xét xử nghiêm các tội phạm ma tuý trong nước và quốc tế...
Một số kết quả (từ tháng 11/2003 đến 11/2004):
+ Điều tra, phát hiện 12.000 vụ; bắt 18.260 đối tượng
+ Thu giữ 240 kg heroin và 58,6 kg thuốc phiện, 1021 kg cần sa, 21.540 liều gói ma tuý, 39.400 viên và 0,04 kg ma tuý tổng hợp cùng nhiều tài sản tang vật liên quan.
+ Xét xử 7.458 vụ với 9.434 bị cáo tội phạm ma tuý
12
CA tỉnh Sơn La thường bắt được tội phạm vận chuyển ma túy ở đoạn đường QL 6 - điểm giáp ranh giữa Hòa Bình và Sơn La
13
14
Trùm ma túy Hải "luận" và đường dây ma túy xuyên quốc gia đã bị TAND TP.HCM tuyên phạt 17 án tử hình
15
1/ Thanh thiếu niên bị rủ rê, bị lừa gạt, bị ép buộc,.

2/ Do tò mò, đua đòi, sĩ diện.

3/ Thiếu hiểu biết về ma túy và các CGN, không nhận thức được tác hại lâu dài, nguy hiểm của ma tuý đối với bản thân, gia đình và xã hội.

4/ Thiếu nghị lực, khi gặp khó khăn là thấy bế tắc trong cuộc sống (thi trượt, thất tình, thất nghiệp, bệnh tật...) là tìm đến ma tuý.

5/ Ban đầu để giải trí, để có thành tích thể thao cao, tỉnh táo khi lái xe, học thi...
II. Nguyên nhân nghiện ma tuý và lạm dụng các CGN
16
6/ Do tập quán địa phương chữa bệnh bằng cách sử dụng thuốc phiện..

7/ Tệ nạn mua bán, vận chuyển, sản xuất, sử dụng ma tuý vẫn ngấm ngầm len lỏi vào cuộc sống cộng đồng mà người dân không dám tố giác.

8/ Gia đình thiếu quan tâm, quản lý, giáo dục con cái.

9/ Người bệnh sử dụng thuốc có chứa ma tuý không theo chỉ định của thầy thuốc.
10/ Các nguyên nhân khác.
17
Một số hiểu biết chung về Ma tuý và cgn
1. Tìm hiểu một số loại ma tuý và CGN
2. Thế nào là nghiện ma tuý và lạm dụng các CGN
3. Quá trình nghiện ma tuý và cơ chế cai nghiện
4. Tổ chức cai nghiện ma tuý tại gia đình và cộng đồng
18
II/ MA TÚY, NGHIỆN MA TÚY VÀ LẠM DỤNG CÁC CHẤT GÂY NGHIỆN.
1/ Ma túy và các chất gây nghiện là gì?
a/ Ma túy là gì?
Ma túy là các chất hóa học có nguồn gốc tự nhiên hoặc do con người tổng hợp ra. Khi thâm nhập vào cơ thể người sẽ làm thay đổi tâm trạng, ý thức, trí tuệ, cảm giác, thái độ của con người. Nếu một người sử dụng nhiều lần một chất ma túy sẽ dẫn đến nghiện làm cho người sử dụng bị lệ thuộc vào các chất đó gây nên những tổn thương cho cá nhân và cộng đồng.
Hiện nay C«ng ­íc QT kiÓm so¸t ma tuý cña LHQ ®· x¸c ®ịnh cã kho¶ng 247 chÊt ma tuý cÇn kiÓm so¸t.
19

? VN, Nghị định 67/2001/NĐ-CP, ngày 1/10/2001 quy định có 249 chất ma tuý và tiền chất, được chia thành 4 danh mục: Danh mục 1 gồm 47 chất là những chất ma tuý rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng; Danh mục II gồm 112 chất là những chất ma tuý độc hại, được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, NCKH, điều tra tội phạm; Danh mục III gồm 68 chất là các chất độc dược, được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, NCKH, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị; Danh mục IV gồm 22 chất là các hoá chất không thể thiếu trong quá trình điều chế, sản xuất ma tuý.
20
Chất gây nghiện (CGN) là gì?
CGN là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.
Một số loại như cà phê, bia, rượu, thuốc lá v.v. là CGN. Tuy ko phải ma tuý, nhưng người sử dụng các CGN rất dễ nghiện ma tuý, nếu lạm dụng CGN rất có hại cho sức khoẻ, nhất là đối với trẻ em. Do đó, cũng cần phải giáo dục không lạm dụng các CGN.
21
2. Ma túy có các loại nào?
Hiện có nhiều cách phân loại ma túy
* Theo nguồn gốc có thể chia thành 4 nhóm
-Nhóm ma túy được chiết xuất từ cây thuốc phiện( cây anh túc). Sản phẩm của nó là nhựa thuốc phiện, mooc phin, heroin
-Nhóm ma túy được chiết xuất từ cây cooca. Sản phẩm của nó là côcain
-Nhóm ma túy được chiết xuất từ cây cần sa( cây gai dầu, lanh mèo) sản phẩm của nó là nhựa, dầu, lá, thân cây cần sa
- Nhóm ma túy được chiết suất từ các tiền chất và hóa chất cơ bản tham gia vào quá trình sản xuất và điều chế chất ma túy
22
Căn cứ vào tác động lên hệ thần kinh: Có thể chia thành 3 nhóm
- Các chất ma túy gây ức chế thần kinh: các thuốc giảm đau thuộc nhóm opiát gồm thuốc phiện, moocphin heroin,codein,dolargan,methadon và các loại khác: seduxen,babitu
- Các chất kích thích thần kinh: coocain, amphetamin, methan phetamin
-Các chất gây ảo giác: Cần sa, mecalin,psicôsilin
23
Một số hình ảnh
về Ma tuý và
các chất gây nghiện
24
Cây thuốc phiện
25
Hoa và quả thuốc phiện
26
Lấy nhựa thuốc phiện
27
Thuốc phiện (dạng túi)
28
Thuốc phiện (dạng bánh)
29
Moocphin (dạng bánh)
30
Heroin (dạng bột, túi 350gam)
31
Heroin màu nâu
32
Heroin và moocphin
33
Bụi cây, lá và hoa Coca
34
Cocain (dạng bột)
35
Cocain (bao bì đóng dấu Sno - tuyết)
36
Cocain (tinh thể màu trắng)
37
Cây cần sa
38
Lá cần sa khô
39
Lá cần sa ép thành thỏi
40
Túi cần sa
41
Nhựa cần sa (Hashish)
42
Dầu cần sa (Hashish oil)
43
Cây ma hoàng
44
MDMA
45
Methamphetamin (dạng viên)
46
Methamphetamin (dạng lỏng)
47
Methamphetamin (dạng bột)
48
M = Methamphetamin�; A = Amphetamin�; E = Ephedrrine�; F = Fenproporex
49
Các chất gây nghiện
50
Các chất gây nghiện
51
Lạm dụng CGN, nghiện ma tuý
- "Lạm dụng CGN" là hiện tượng sử dụng thuốc có chất ma tuý hoặc các CGN khác, ko phải để trị liệu, tự ý kéo dài thời gian sử dụng hoặc sử dụng quá liều chỉ định.
Lạm dụng CGN sẽ dẫn đến nghiện. Người "nghiện" luôn muốn tăng liều dùng, lệ thuộc vào CGN.
+ Khi thiếu ma tuý (đói thuốc) sẽ uể oải, ngáp dài, chảy nước mắt, hạ huyết áp, co giật, đau đớn vật vã... ko làm chủ được lý trí, dễ phạm tội.
+ Khi dùng quá lượng CGN sẽ bị say (say rượu, bia...) cũng sẽ thiếu tỉnh táo, ko làm chủ được lời nói và các hành vi của mình (nôn mửa, chửi bới, đập phá, dễ gây tai nạn ...)
52
Nghiện ma túy là:
Người nghiện luôn luôn cần tăng dần liều dùng
Người nghiện lệ thuộc hoàn toàn vào ma túy
Nếu thiếu ma túy ( Hiện tượng đói thuốc) người nghiện sẽ có trạng thái : uể oải , ngáp dài , chảy nước mắt , hạ huyết áp, lên cơn co giật , đau đớn vật vả. Lúc này người nghiện mất hết lý trí họ có thể làm bất cứ điều gì ( kể cả tội ác) để có ma túy dùng
Lạm dụng các CGN và nghiện ma túy có mối qua hệ hữu cơ , tất yếu vì lạm dụng các CGN lâu dài sẽ dễ dàng dẫn đến nghiện ma túy. Người nghiện nếu thiếu ma túy sẽ xuất hiện hội chứng đói thuốc ( hay hội chứng cai nghiện ) Khi đó người nghiện lại phải dùng ma túy nhiều hơn hoặc liên tục hơn ( Tăng dần liều dùng )



53
Mối quan hệ đó được biểu diễn
bằng sơ đồ sau
Lạm dụng
các CGN
Nghiện
ma túy
Hội chứng
đói thuốc
Không có ma túy để dùng
Sử dụng nhiều hơn
và thường xuyên hơn
54

4. Đối tượng nào có nguy cơ bị nghiện ma túy

Bất cứ ai đều có thể bị nghiện ma túy . Không chỉ những người có trình độ văn hóa thấp , những người có tâm tư , hoàn cảnh éo le , những người thất nghiệp , nghèo, mà cả những người có trình độ văn hóa cao , những người giầu , những gia đình gia giáo , nề nếp, những cán bộ công nhân viên chức . Tuy nhiên những đối tượng có nguy cơ cao là :
Người sống ở nơi có liên quan phức tạp đến ma túy : Một số nơi đồng bào dân tộc có tập quán lâu đời trồng cây thuốc phiện và dùng thuốc phiện . Những địa bàn có tuyến giao thông thuận tiện , nơi dể lén lút buôn bán , vận chuyển, tàng trử các chất ma túy , nơi phong trào bảo vệ trật tự trị an kém ,xóm lều.... Nơi có nhiều tệ nạn cờ bạc, mại dâm, nghiện hút
55
Những người không có việc làm , thất học , bế tắc trong cuộc sống , bi quan, chán nãn về tương lai , tiền đồ , những người có hoàn cảnh éo le trong cuộc sống : Bố mẹ ly hôn , gia đình tan vỡ
Những người có cuộc sống buông thả , tự do ích kỷ , thỏa mãm nhu cầu cá nhân , thích tò mò, tìm cảm giác lạ
Những người không có bản lĩnh , không có kinh nghiệm , kỷ năng sống cả tin , dễ bị kích động , dễ bị lôi kéo
Những người sống trong môi trường phức tạp :
Lao động tại bãi khai thác vàng , khoáng sản, đi lao động vùng biên , lao động tự do tại thành phố, thị trấn, người không có nơi ở nhất định
Những người có nguồn kinh tế dồi dào nhưng bất ổn về đạo đức , được nuông chiều , không có sự quản lý , giáo dục của gia đình tìm đến những nơi có nhiều cạm bẫy : Vũ trường , quán ba , quán karaokê, đi chơi đêm
56
Quá trình nghiện ma tuý di?n ra nhu th? n�o
- Ma tuý xâm nhập vào cơ thể con người theo 3 con đường:
- Đường hô hấp: hút (thuốc phiện, cần sa, tài mà); hít (heroin, cocain...);
Đường tiêu hoá: nhai (lá cần sa hoặc lá coca...); nuốt (uống thuốc phiện, ma tuý tổng hợp hoặc các CGN khác);
Đường tuần hoàn: tiêm, chích thuốc dưới da, bắp thịt hoặc tĩnh mạch
57
Quá trình nghiện ma tuýdi?n ra nhu th? n�o
5 giai đoạn:
1/ Muốn dùng ma tuý: khi dùng thấy dễ chịu, thú vị, khoái cảm... khi ko dùng thấy nhạt nhẽo, thèm muốn...
2/ Thèm khát dùng ma tuý: ko chịu nổi khi ko dùng, cố gắng bằng mọi cách để được dùng.
3/ Tăng dần liều lượng ma tuý ...
4/ Muốn từ bỏ ma tuý, muốn cai nghiện vì thấy nó quá nhiều cái hại...
5/ Tái nghiện... vì nhiều lý do. Khả năng cai nghiện giảm dần sau mỗi lần tái nghiện
58
III. tác hại của ma tuý và cGN
Tác hại của ma tuý
ảnh hưởng sức khoẻ của người nghiện
- Hỏng niêm mạc mũi (khi hút hít), nhiễm trùng da hoặc máu do dùng kim bẩn để tiêm chích.
- Phổi suy yếu, dễ nhiễm trùng đường hô hấp.
- Hay bị táo bón. Sức khoẻ nhanh chóng suy yếu: xanh xao, tiều tuỵ, gầy ốm, da xám xịt, tóc xơ xác, kèm theo các bệnh ghẻ lở, hắc lào...
- Dễ mắc các bệnh lây truyền qua máu, nguy hiểm nhất là HIV/AIDS, viêm gan B, C... do thường sử dụng chung kim tiêm. Đôi khi bị sốc, do dùng thuốc quá liều.

59
2. ảnh hưởng tới nhân cách và đạo đức
- Suy giảm nhân cách: luôn thấy cuộc đời bế tắc, âu sầu, bi quan về sức khoẻ, sống gấp gáp, không mục đích.
- Sống giả dối (ngọt ngào để giấu diếm sự nghiện ngập) tranh thủ sự quan tâm của người thân hoặc trộm cắp tài sản chung của gia đình đem bán (rẻ) để thoả mãn cơn nghiện...
- Suy thoái đạo đức: lang thang, bụi đời, cướp giật, mãi dâm, giết người .
60
3. ảnh hưởng đến kinh tế và hạnh phúc gia đình
- Kinh tế gia đình khánh kiệt;
- Nảy sinh sự nghi ngờ trong gia đình (vì mất mát tài sản), xung đột gay gắt do mâu thuẫn về lối sống...
- Nhiều cặp vợ chồng ly hôn, hạnh phúc gia đình bị tan vỡ;
- Có trường hợp cả gia đình (chồng/vợ, con) nhiễm HIV/AIDS, viêm gan B, C...
do người nghiện lây truyền.
61
4. ảnh hưởng xấu tới trật tự, an ninh XH
- Hao tổn nhiều công sức, tiền của và cả xương máu cho việc phòng chống ma tuý...
- Mất đi một lực lượng lao động XH (con nghiện vốn là những thanh niên có nhiều sức khoẻ)...
- Trật tự an toàn xã hội bị đe doạ do xuất hiện nhiều tệ nạn như buôn lậu, cờ bạc, mại dâm, trộm cắp, cướp giật; nhiều tai nạn giao thông do con nghiện gây ra.
- Một trong những nguyên nhân lan truyền HIV/AIDS...

62
tác hại của việc hút thuốc lá, thuốc lào
ảnh hưởng sức khoẻ người hút thuốc
- Tăng huyết áp, nhịp tim tăng, nhịp đập không đều;
- Tim phải làm việc nhiều hơn để lấy ôxy, dễ gây nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch, tắc mạch máu...
- Viêm mũi, viêm họng, viêm phổi, tức ngực, thở ngắn khò khè, hen phế quản, lao phổi.
63
2. ảnh hưởng sức khoẻ những người ở gần người hút thuốc
- ảnh hưởng đến mắt, họng và đường hô hấp.
- Nếu nặng, có thể bị dị ứng, bị mắc bệnh phổi, có khi bị ung thư phổi.
- Trẻ em tiếp xúc với khói thuốc lá có thể bị ho, suy yếu chức năng phổi, các cơn hen suyễn thường xảy ra.
64
- Người mẹ đang mang thai nếu tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc lá sẽ làm cho đứa trẻ sinh ra nhẹ cân, hoặc lâm tình trạng nguy hiểm, có thể tử vong ngay khi sinh hoặc sau đó một thời gian ngắn.
65
Trong việc cai nghiện, các PP cắt cơn chỉ có tác dụng 15%, phần 65% thuộc về quyết tâm của người nghiện, 20% do được hỗ trợ để phục hồi các chức năng sinh lý và các điều kiện để tái hoà nhập CĐ sau cai nghiện.
Người nghiện sau cắt cơn còn rất yếu cả về thể xác và tinh thần. Họ cần được quan tâm, giúp đỡ để rèn luyện, phục hồi các chức năng. Có thể cho họ tập thể dục theo bài, lao động nhẹ, tham gia các hoạt động VH, vui chơi giải trí, từng bước tiếp xúc với người nhà, bạn bè, XH. để họ dần dần trở lại cuộc sống bình thường.
66
tác hại của việc
uống quá nhiều rượu bia
- Người nghiện thường có dáng vẻ bê tha, quần áo xộc xệch, đi đứng loạng choạng, nói lảm nhảm, không làm chủ hành vi của mình. Thường xuyên cãi lộn, gây ẩu đả.
- Nôn mửa, khó chịu. Có thể hôn mê và tử vong.
- Hành vi tình dục không kế hoạch, dẫn tới có thai ngoài ý muốn, dễ lây HIV và các bệnh tình dục khác.
- Dễ gây tai nạn giao thông do ko làm chủ được tốc độ
67
- Tốn tiền, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình
- Mâu thuẫn gia đình, dễ dẫn tới ly hôn.
- ảnh hưởng đến sức khoẻ như: viêm và chảy máu thực quản, dạ dày, ruột; viêm gan, xơ gan; rối loạn nhịp tim; rối loạn bộ nhớ, suy nghĩ; sưng đau khớp; tăng nguy cơ ung thư lưỡi, miệng, họng, thực quản,.
- Phụ nữ có thai uống nhiều rượu, bia ảnh hưởng xấu đến thai nhi...
68
IV Cai nghi?n ma tuy
Dấu hiệu nhận biết người nghiện ma tuý
Mức độ nhẹ: ngáp, chảy nước mắt nước mũi nước bọt, vã mồ hôi ớn lạnh nổi da gà...
Mức độ nặng: nôn mửa; tiêu chảy, xuất huyết đường tiêu hoá; đau đầu, co giật, hôn mê; đau cơ, xương khớp...
Dấu hiệu khác: ngại lao động; giờ giấc SH thay đổi bất thường; thích ở nhà 1 mình, ngại tiếp xúc với người khác; hay tụ tập đàn đúm với những người ko tốt; thường lo lắng bồn chồn, hay nói dối; sợ nước, gió và ngại tắm; tiêu nhiều tiền ko rõ lý do; trong túi thường có giấy bạc, bật lửa, kim tiêm, bơm xi lanh; có dấu kim tiêm trên mạch máu ở mu bàn tay, cổ tay, mắt cá chân, ở bẹn, ở cổ; ngáp vặt, mắt lờ đờ, da tái, môi thâm, cơ thể hôi hám v.v.
Còn có thể nhận biết bằng que chỉ thị màu (nhúng que thử vào nước tiểu của người định thử, sau 5 phút thấy có 1 vạch hồng/dương tính - có dùng ma tuý, nếu thấy có 2 vạch hồng/âm tính - ko dùng ma tuý...
69
Cơ chế cai nghiện ma tuý
Trong cơ thể bình thường, tuyến yên (nội tiết) tiết ra một lượng endoocphin. Đó là loại hoocmon có tác dụng làm giảm cơn đau khi cơ thể bị tổn thương, giống như moocphin và các opiat khác. endoocphin còn được gọi là moocphin nội sinh.
ở người nghiện, ma tuý sẽ thay thế dần các endoocphin, cơ thể cũng sẽ giảm dần việc tiết endoocphin. Tuyến yên tiết endoocphin ngày càng ít, người nghiện càng ngày càng phải tăng liều dùng ma tuý; nếu không tăng liều, khả năng chống tổn thương của cơ thể sẽ kém, chỉ va chạm khẽ hoặc một cử động nhỏ cũng làm họ đau... Tình trạng này kéo dài, lặp lại nhiều lần sẽ dẫn đến nghiện ma tuý.
70
Trong vòng 15 ngày đầu ko dùng ma tuý (cai nghiện), cơ thể chưa thích ứng với việc tiết ra ít endoophin, người nghiện phải chịu những cơn đau dữ dội và các rối loạn sinh lý nghiêm trọng (gọi là hội chứng cai nghiện/hội chứng đói thuốc). Mức độ tuỳ theo mức độ nghiện và thể trạng.
Mức độ nhẹ, những người có nghị lực có thể tự bỏ được. Phần lớn người nghiện không tự vượt qua được những rối loại trên, cần có sự giúp đỡ của thầy thuốc và những người thân. Từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 10, các rối loạn giảm dần và sau 15 ngày sẽ bình thường, sẽ ăn uống được, ngủ nhiều, tăng cân và sức khoẻ sẽ hồi phục sau 1-2 tháng.
Khi tuyến yên sản xuất endoocphin trở lại bình thường thì người nghiện mới hết hội chứng cai nghiện.
71
Một số phương pháp cai nghiện ma tuý
PP cắt ngang (PP ko dùng thuốc):
- Ko cho người nghiện dùng bất kỳ loại thuốc thay thế nào và cách ly họ với môi trường XH.
- Tổ chức nuôi dưỡng tập trung, chăm sóc GD giúp họ củng cố niềm tin và nghị lực để vượt những khó khăn của hội chứng cai nghiện. Cần kết hợp xoa bóp, châm cứu...
- Theo PP này, người nghiện phải chịu đau đớn về thể xác.
PP dùng thuốc:
- Gây ngủ kéo dài, cách ly người nghiện với môi trường nghiện hút bằng cách dùng thuốc an thần (cho người nghiện ngủ liên ntục khoảng 7 ngày). Kết hợp với xoa bóp và châm cứu.
- Theo PP này, các cơn đau chỉ xảy ra trong mê sảng.
PP Đông - Tây y kết hợp:
Dùng các biện pháp vật lý trị liệu, xoa bóp, xông hơi, châm cứu, thể dục. kết hợp với dùng thuốc bổ tiêm tĩnh mạch.
72
Trong việc cai nghiện, các PP cắt cơn chỉ có tác dụng 15%, phần 65% thuộc về quyết tâm của người nghiện, 20% do được hỗ trợ để phục hồi các chức năng sinh lý và các điều kiện để tái hoà nhập CĐ sau cai nghiện.
Người nghiện sau cắt cơn còn rất yếu cả về thể xác và tinh thần. Họ cần được quan tâm, giúp đỡ để rèn luyện, phục hồi các chức năng. Có thể cho họ tập thể dục theo bài, lao động nhẹ, tham gia các hoạt động VH, vui chơi giải trí, từng bước tiếp xúc với người nhà, bạn bè, XH. để họ dần dần trở lại cuộc sống bình thường.
73
- Răng và các ngón tay ố vàng...
- Da nhanh bị lão hoá, cơ mặt chảy xệ da nhăn nheo... già trước tuổi "như cụ non".
- Hơi thở, tóc, quần áo có mùi hôi thuốc.
- Nhà cửa bẩn thỉu (đầu mẩu thuốc, que diêm giấy châm lửa, nước điếu xỉ...).
- Tốn tiền, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình.
74
Sự cần thiết và các giải pháp giáo dục phòng chống ma tuý & Lạm dụng CGN
Ma tuý và CGN có rất nhiều tác hại...
Rất cần thiết phải giáo dục các thành viên trong gia đình về tác hại của ma tuý và thực hiện các quy định của pháp luật về phòng chống ma tuý.
Quản lý chặt chẽ, ko để các thành viên trong gia đình tham gia các tệ nạn ma tuý.
Thực hiện đúng chỉ dẫn của thầy thuốc về sử dụng CGN, thuốc hướng thần để chữa bệnh.
75
Kiên quyết đấu tranh với các hành vi tệ nạn ma tuý trong CĐ.
Gia đình cần phải quan tâm và giáo dục con em.
TTHTCĐ và các cơ sở giáo dục khác cần tổ chức thực hiện chương trình giáo dục và phòng chống ma tuý; giáo dục pháp luật, lối sống lành mạnh cho HV và ND trong cộng đồng.
Quản lý, ngăn chặn HV, người dân mắc tệ nạn ma tuý.
76
Hoạt động bổ trợ
Sử dụng các loại thể loại ngâm thơ, hò, dân ca... để trình bày các bài thơ dưới đây:

Bài 1 Thoạt đầu nếm thử tí chơi,
"Tiên nâu" nếm trải mùi đời giải khây.
Dần dà thấy cũng hay hay,
Thế là hoá nghiện ngất ngây li bì.
Giờ đây mặt bủng da chì,
Chẳng còn tráng kiện như khi ngày nào.
Thân tàn, tốn của, tiền hao,
Vì đâu đến nỗi đâm lao chạy dài!
Này này xin nhắc nhở ai,
Hút chơi đến nghiện, cách vài bước chân.
Chớ mà chuốc hoạ vào thân!
77
Bài 2:
Con ơi nhớ lấy câu này,
Cướp đêm là trộm, cướp ngày là "ma".
Nhớ đừng nhai nuốt "cô ca".
"Hê rô" nên tránh, "cần sa" chớ gần".
"Moóc phin" tiêm lúc thật cần,
Đừng nên lạm dụng lâu dần khó cai.
Nghiện rồi mất hết tính người,
Xã hội ghê sợ, người đời tránh xa.
Bởi con lấy hết của nhà,
Lâu dần cướp của rồi ra giết người.
Luật kia lồng lộng lưới trời,
Vào vòng tù tội hết đời con ơi.
Thương con mẹ dặn mấy lời,
Ma tuý nên tránh để đời bình yên.
Nhớ vào giáo dục thường xuyên,
Để học điều tốt cho nên thân người.
Góp phần xây dựng cuộc đời,
ấm no hạnh phúc rạng ngời tương lai.
78
Người cai nghiện luôn được động viên, nâng đỡ