Tiết 35
Ôn tập
Nội dung ôn tập:
I/ Truyền và biến đổi chuyển động
II/ Vai trò của điện năng
trong sản xuất và đời sống
III/ An toàn điện
Truyền và
biến đổi
chuyển
động
Truyền chuyển động
-Biến chuyển
động quay
thành cđ tịnh tiến
Biến đổi chuyển động
-Truyền động
ma sát
- Truyền động
ăn khớp
-Biến chuyển
động quay
thành cđ lắc
I/ Truyền và biến đổi chuyển động
* Tại sao trong máy và thiết bị cần phải truyền và biến đổi chuyển động?
Trong máy cần có các bộ truyền chuyển động là vì:
- Các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và đều được dẫn động từ một chuyển động ban đầu.
- Các bộ phận của máy thường có tốc độ quay không giống nhau.
Các bộ truyền chuyển động có nhiệm vụ truyền và biến đổi tốc độ cho phù hợp với tốc độ của các bộ phận trong máy.
* Cần truyền chuyển động quay từ trục 1 với tốc độ là n1(vòng/phút) tới trục 3 có tốc độ n3 < n1 hãy:
- Chọn phương án và biểu diễn cơ cấu truyền động.
- Nêu ứng dụng của cơ cấu này trong thực tế.
Giải: Do hai trục ở xa nhau nên ta chọn phương án truyền chuyển động xích hoặc ma sát(bánh đai)
- Cơ cấu này dùng trong xe máy
1/ Truyền động ma sát - truyền động đai
a) Cấu tạo bộ truyền động đai: Bộ truyền động đai gồm: bánh dẫn 1, bánh bị dẫn 2 và dây đai 3 mắc căng trên hai bánh đai.
b) Nguyên lí làm việc:
Khi bánh dẫn 1(có đường kính D1) quay với tốc độ nd (n1) (vòng/phút), nhờ lực ma sát giữa dây đai và bánh đai, bánh bị dẫn 2 (có đường kính D2) sẽ quay với tốc độ nbd (n2) (vòng/phút).
c) ứng dụng: Sử dụng trong: máykhâu, máy khoan, máy tiện, ô tô, xe máy,....
2/ Truyền động ăn khớp:
a) Cấu tạo - ứng dụng:
-Bộ truyền động bánh răng gồm: bánh dẫn, bánh bị dẫn được dùng trong: đồng hồ, hộp số xe máy,...
-Bộ truyền động xích gồm: Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn, xích dùng trong xe đạp, xe máy, máy nâng chuyển,...
b) Tính chất:
*Nếu bánh 1 có số răng Z1 quay với tốc độ n1 (vòng/phút), bánh răng 2 có số răng Z2 quay với tốc độ n2 (vòng/phút) thì tỉ số truyền là:
Tay quay 1;
Thanh truyền 2;
Con trượt 3 và giá đỡ 4
a) Cấu tạo
* Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó chuyển động quay của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.
b) Nguyên lí làm việc
c) ứng dụng:
Cơ cấu tay quay - con trượt được dùng nhiều trong các loại máy như máy khâu đạp chân, máy cưa gỗ, ô tô,...
1.Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến.
2/ Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc
* Cấu tạo: Cơ cấu tay quay - thanh lắc gồm:
Tay quay 1; Thanh truyền 2; Thanh lắc 3 và giá đỡ 4 chúng được nối với nhau bằng các khớp quay.
* Nguyên lí:
Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
Cơ cấu tay quay - thanh lắc được dùng trong nhiều loại máy như: Máy dệt, máy khâu đạp chân, xe tự đẩy,...
* ứng dụng
Nhiệt năng
của than
Khí đốt
Hơi nước
Đun nóng nước
Tua bin
Làm quay
Làm quay
Máy phát
điện
Điện năng
Phát
Nhiệt năng
của than
Khí đốt
a.Nhà máy nhiệt điện

Nhiệt năng
của than
Khí đốt
Làm quay
Tua bin
Làm quay
Máy phát
điện
Điện năng
Phát
Thuỷ năng
của
dòng nước
b.Nhà máy thuỷ điện
-Các chất phóng xạ urani .đun nóng nước ?Biến thành hơi ?Làm quay Tuabinhơi ?Tua bin hơi quay máy phát điện tạo ra điện năng
c.Nhà máy điện nguyên tử
1/ Điện năng : Năng lượng của dòng điện được gọi là điện năng. Điện năng là nguồn động lực, nguồn năng lượng cho sản xuất và đời sống.
2/ Sản xuất điện năng
1. Tai nạn điện thường xảy ra khi :
- Chạm trực tiếp vào vật có điện.
- Vi phạm khoảng cách an toàn đối với lưới điện cao áp, trạm biến áp.
- Đến gần dây dẫn có điện bị đứt chạm mặt đất.
1, Thực hiện tốt cách điện dây dẫn điện
2, Kiểm tra cách điện của đồ dùng điện
3, Thực hiện nối đất các thiết bị, đồ dùng điện
4, Không vi phạm khoảng cách an toàn đối với lưới điện cao áp và trạm biến áp
2. Một số nguyên tắc an toàn khi sử dụng điện:
3. Một số nguyên tắc an toàn khi sửa chữa điện:
- Trong khi sửa chữa điện phải cắt nguồn điện: rút phích cắm điện, rút nắp cầu chì, cắt cầu dao hoặc aptomat tổng.
- Khi sửa chữa, cần: Sử dụng các vật lót cách điện, các dụng cụ lao động cách điện, các dụng cụ kiểm tra.
4. Cứu người bị điện giật:
- Nhanh chóng tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện.
- Sơ cứu nạn nhân bằng hô hấp nhân tạo.
- Đưa nạn nhân đến trạm y tế gần nhất hoặc gọi nhân viên y tế.
Cần phải thận trọng nhưng rất nhanh theo các bước sau:
Về nhà
1. Nắm chắc nguyên lí truyền chuyển động.
2. Nắm vừng và tìm hiểu thêm các nguyên nhân gây ra tai nạn điện và cách phòng tránh tai nạn điện giật.
3. Đọc trước bài vật liệu kĩ thuật điện; phân loại và số liệu kĩ thuật của đồ dùng điện.