Tiết 25:
Truyền chuyển động
Mục tiêu
1/ Các em hiểu tại sao lại cần phải truyền chuyển động?
2/ Các em biết được cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của bộ truyền động ma sát- truyền động đai, bộ truyền động ăn khớp.
3/ Các em biết cách sử dụng, bảo quản một số bộ truyền động trong thực tế.
I/ Tại sao cần truyền chuyển động ?
- Tại sao lại cần truyền chuyển động quay từ trục giữa tới trục sau ?
*Tại vì: Trục giữa và trục sau cách xa nhau; trục sau cần nhận chuyển động từ chuyển động của trục trước để bánh xe quay.
-Tại sao số răng của đĩa lại nhiều hơn số răng của líp ?
*Tại vì: Tốc độ quay của líp cần nhanh hơn tốc độ quay của đĩa nên số răng của líp ít hơn số răng của đĩa.
*Trong các máy cần có bộ truyền động là vì:
- Các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và đều được dẫn động từ một chuyển động ban đầu.
- Các bộ phận của máy thường có tốc độ quay không giống nhau.
II/ Bộ truyền chuyển động
1/ Truyền động ma sát - truyền động đai
- Truyền động ma sát là cơ cấu truyền chuyển động quay nhờ lực ma sát giữa các mặt tiếp xúc của vật dẫn và vật bị dẫn.
- Trong hai vật nối với nhau bằng khớp động người ta gọi vật truyền chuyển động (cho vật khác) là vật dẫn, còn vật nhận chuyển động là vật bị dẫn.
a) Cấu tạo bộ truyền động đai
Bộ truyền động đai gồm: bánh dẫn 1, bánh bị dẫn 2 và dây đai 3 măc căng trên hai bánh đai. Dây đai được làm bằng da thuộc, vải dệt nhiều lớp hoặc bằng vải đúc với cao su.
b) Nguyên lí làm việc:
Khi bánh dẫn 1(có đường kính D1) quay với tốc độ nd (n1) (vòng/phút), nhờ lực ma sát giữa dây đai và bánh đai, bánh bị dẫn 2 (có đường kính D2) sẽ quay với tốc độ nbd (n2) (vòng/phút).
*Công thức xác định tỉ số truyền:
-Mối quan hệ giữa đường kính bánh đai và số vòng quay của chúng?
*Đường kính bánh đai và số vòng quay của chúng tỉ lệ nghịch
-Muốn đảo chiều chuyển động của bánh bị dẫn, ta mắc dây đai theo kiểu nào?
*Ta mắc dây đai chéo nhau
c) ứng dụng:
- Bộ truyền động đai có cấu tạo đơn giản, làm việc êm, ít ồn, có thể truyền chuyển động giữa các trục xa nhau.
Sử dụng trong: máykhâu, máy khoan, máy tiện, ô tô, xe máy,....
- Khi ma sát giữa bánh và dây đai không đủ đảm bảo thì chúng có thể bị trượt nên tỉ số truyền thay đổi.
2/ Truyền động ăn khớp:
Một cặp bánh răng hoặc đĩa - xích truyền động cho nhau được gọi là bộ truyền động ăn khớp.
a) Cấu tạo bộ truyền động
-Bộ truyền động bánh răng gồm:.................................
Bánh dẫn, bánh bị dẫn
-Bộ truyền động xích gồm:............................................
Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn, xích
*Để hai bánh răng ăn khớp được với nhau, hoặc đĩa ăn khớp được với xích cần đảm bảo những yếu tố gì ?
...Răng bằng nhau, khoảng cách giữa các đỉnh răng bằng nhau, các đỉnh răng lọt giữa các lỗ xích
b) Tính chất:
*Nếu bánh 1 có số răng Z1 quay với tốc độ n1 (vòng/phút), bánh răng 2 có số răng Z2 quay với tốc độ n2 (vòng/phút) thì tỉ số truyền là:
c) ứng dụng:
-Bộ truyền động bánh răng dùng để truyền chuyển động quay giữa các trục song song hoặc vuông góc nhau, có tỉ số truyền xác định; được dùng trong: đồng hồ, hộp số xe máy,...
-Bộ truyền động xích dùng để truyền chuyển động quay giữa hai trục xa nhau có tỉ số truyền xác định như: xe đạp, xe máy, máy nâng chuyển,...
Câu hỏi - Bài tập
1/ Tại sao máy và thiết bị cần phải truyền chuyển động?
- Các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và đều được dẫn động từ một chuyển động ban đầu.
- Các bộ phận của máy thường có tốc độ quay không giống nhau.
2/ Đĩa xích xe đạp có 50 răng, đĩa líp có 20 răng. Tính tỉ số truyền i và cho biết chi tiết nào quay nhanh hơn ?
áp dụng:
Đĩa líp quay nhanh hơn đĩa xích
Giải:
Ghi nhớ
1/ Máy hay thiết bị cần có cơ cấu truyền chuyển động vì các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và có tốc độ không giống nhau, song đều được dẫn động từ một chuyển động ban đầu.
2/ thông số đặc trưng cho các bộ truyền chuyển động quay là tỉ số truyền i:
Về nhà
1/ Học thuộc bài để hiểu tại sao lại cần phải truyền chuyển động ?
2/ Các em phải biết và hiểu được cấu tạo, nguyên lí làm việc và ứng dụng của bộ truyền động ma sát- truyền động đai, bộ truyền động ăn khớp.
3/ Trả lời các câu hỏi trong SGK và làm bài tập trong vở bài tập in.
4/ Tìm hiểu các bộ truyền chuyển động trong thực tế, đọc trước bài biến đổi chuyển động.