KIỂM TRA THƯỜNG XUYÊN

? Nêu điểm giống nhau và khác nhau giữa
quá trình phát sinh giao tử đực và quá
trình phát sinh giao tử cái ?

* Giống nhau:
+ Đều phát sinh từ các tế bào mầm sinh dục
+ Các tế bào mầm ( Noãn nguyên bào và tinh nguyên
bào) đều thực hiện nguyên phân liên tiếp nhiều lần.
+ Noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc 1 đều thực hiện giảm
phân để tạo ra giao tử.

* Khác nhau:

Quá trình phát sinh giao tử cái

Quá trình phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân
Tinh
bào
bậc
1
qua
giảm
I cho thể cực thứ nhất kích thước
phân
I
cho
2
tinh
bào
bậc
2.
nhỏ và noãn bào bậc 2 kích
thước lớn

- Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II - Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm
phân II cho 2 tinh tử ,các tinh tử
cho thể cực thứ 2 kích thước nhỏ và
phát sinh thành tinh trùng.
một tế bào trứng kích thước lớn
- Từ 1 noãn bào bậc 1 qua giảm phân - Từ 1 tinh bào bậc 1 qua giảm
cho 3 thể cực và 1 tế bào trứng, chỉ phân cho 4 tinh trùng, đều tham
gia thụ tinh
có trứng trực tiếp tham gia thụ tinh

? Thụ tinh là gì ? Bản chất của quá trình thụ tinh ?
? Ý nghĩa của quá trình giảm phân và thụ tinh
 Thụ tinh là sự tổ hợp ngẫu nhiên giữa một giao tử đực
với một giao tử cái tạo thành hợp tử.
 Bản chất là sự kết hợp của 2 bộ nhân đơn bội (n NST)
tạo ra bộ nhân lưỡng bội (2n NST) ở hợp tử.
Duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của các loài sinh
sản hữu tính qua các thế hệ cơ thể.
Tạo nguồn biến dị tổ hợp phong phú cho chọn giống
và tiến hoá.

TUẦN 6
TIẾT 12
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH
GIỚI TÍNH

Có bao giờ chúng ta tự hỏi: Tại sao tôi không phải là con
trai mà lại là con gái hoặc vì sao tôi không phải là con gái
mà lại là con trai? Cơ chế nào xác định giới tính ở sinh
vật? Liệu có cách nào làm biến đổi con trai thành con gái
hay ngược lại được không? Chúng ta sẽ trả lời được tất cả
các câu hỏi này sau khi học xong nội dung bài 12:

I-/- NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nữ

Nam

Bộ NST của người
 Quan sát hình vẽ: Thảo luận nhóm: (3')
? Nhận xét sự giống và khác nhau giữa bộ NST của Ruồi giấm đực
và ruồi giấm cái ? giữa bộ NST của người nam và người nữ?

Nữ

Nam

Bộ NST của người

I-/- NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nữ

Nam

Bộ NST của người

+ Giống: ở số lượng, hình dạng của NST thường.
+ Khác: 1 cặp NST giới tính (XX và XY)

I-/- NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nữ

Nam

Bộ NST của người

? NST giới tính có ở tế bào nào ? Số lượng bao nhiêu
cặp
=> ?NST giới tính có ở tế bào lưỡng bội với số lượng là 1
cặp.

I-/- NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH
- Trong tế bào lưỡng bội:
+ Chứa các cặp NST thường, tồn tại thành từng cặp
tương đồng, giống nhau ở cả hai giới.
+ 1 cặp NST giới tính khác nhau giữa 2 giới:

? Hãy mô tả hình dạng cặp NST giới tính ở người?

=> Nữ gồm hai chiếc hình que giống hệt nhau (XX).
Nam gồm hai chiếc khác nhau, 1 chiếc hình que, 1 chiếc
hình hạt (XY).

? NST giới tính có chức năng gì?
NST giới tính mang gen qui định các tính trạng liên
quan và không liên quan đến giới tính.

I-/- NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

- Trong tế bào lưỡng bội:
+ Chứa các cặp NST thường tồn tại thành từng cặp tương
đồng, giống nhau ở cả hai giới.
+ 1 cặp NST giới tính khác nhau giữa 2 giới:
 Tương đồng: XX
 Không tương đồng: XY
- NST giới tính mang gen qui định các tính trạng liên quan và
không liên quan đến giới tính.

II-/- Cơ chế NST xác định giới tính:

Mẹ

Bố

44A + XX

44A + XY
22A +Y

22A +X

44A + XY

22A +X

44A + XX

CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI

Quan sát hình 12.2 SGK ->
thảo luận nhóm : (5')
? Có mấy loại trứng và tinh trùng
được tạo ra qua giảm phân?
? Sự thụ tinh giữa các loại tinh trùng
mang NST giới tính nào với trứng để
tạo hợp tử phát triển thành con trai
hay con gái?
? Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ
sinh là xấp xỉ 1:1?

 Qua giảm phân tạo ra một loại trứng là 22A+X và
hai loại tinh trùng 22A+X và 22A+Y.
 Sự thụ tinh giữa tinh trùng mang NST giới tính X
với trứng sẽ tạo hợp tử phát triển thành con gái. Sự
thụ tinh giữa tinh trùng mang NST giới tính Y với
trứng sẽ tạo hợp tử phát triển thành con trai.
 Tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1:1 do 2
loại tinh trùng mang NST X và NST Y được tạo ra
với tỉ lệ ngang nhau, tham gia vào quá trình thụ tinh
với xác suất như nhau.

Mẹ

Bố

44A + XX

44A + XY
22A +Y

22A +X

44A + XY

22A +X

44A + XX

CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH Ở NGƯỜI

* Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:
Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn
Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh
Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên
GIỚI
LỨA TUỔI
BÀO THAI
LỌT LÒNG
10 TUỔI
GIÀ

NAM

NỮ

114
105
101
85

100
100
100
93

? Trình bày cơ chế xác định giới tính ở người trên tranh vẽ ?
Viết sơ đồ lai minh họa?

II. Cơ chế NST xác định giới tính:
- Sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh
giao tử và tổ hợp lại trong thụ tinh là cơ chế xác định giới tính.
- Cơ chế NST xác định giới tính ở người:
+ Trong giảm phân: Người nữ (XX) tạo được 1 loại trứng mang
NST X; người nam (XY) tạo được 2 loại tinh trùng: 1 loại
mang NST X và 1 loại mang NST Y.
+ Trong thụ tinh:
* Nếu trứng mang NST X kết hợp với tinh trùng Y tạo hợp tử
XY phát triển thành con trai.
* Nếu trứng mang NST X kết hợp với tinh trùng X tạo hợp tử
XX phát triển thành con gái.

* Sơ đồ lai minh họa:
P:
♀ 44A+XX X ♂ 44A+XY
G:
22A+X
22A+Y ; 22A+X
F1: 44A+XY 44A+XX
CON TRAI CON GÁI

? Quan niệm cho rằng: người mẹ quyết định việc sinh
con trai hay con gái là đúng hay sai ?
=> Sai, vì qua giảm phân người mẹ chỉ tạo ra một loại trứng
(mang NST X), còn người bố cho ra hai loại tinh trùng (một
mang NST X và một mang NST Y). Sự thụ tinh giữa trứng với
tinh trùng mang NST X sinh ra con gái, còn sự thụ tinh giữa
trứng với tinh trùng mang NST Y sẽ sinh ra con trai. Như vậy
chỉ có con trai có NST Y quyết định giới tính nam, ở nữ không
có NST Y quyết định giới tính nam nên quan niệm trên là sai.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:

Dùng Metyl testosteron (hoocmôn
sinh dục) tác động vào cá vàng cái có
thể làm cá cái biến thành cá đực.
Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 280 C Sẽ nở thành
con đực, Trên 320C Thì nở Thành con cái.

Ghép tinh hoàn gà trống (chứa hooc
môn sinh dục đực) vào dưới da gà
mái có thể làm gà mái biến đổi thành
gà trống: cựa, mào dài; biết gáy…

Khi nhiệt độ trái đất nóng lên, tất cả
các cá thể San hô Nhật Bản đều biến
đổi thành các cá thể San hô đực.

Thầu dầu trồng trong ánh sáng
cường độ yếu thì số hoa đực
giảm.
Chim đực có thể bị chuyển giới tính
thành chim mái do ăn phải sâu nhiễm
hóa chất (oestrogen) tại các khu vực
có rác thải.

Sử dụng hooc môn sinh dục kết
hợp với giải phẩu, anh
Thanyarasmi đã chuyển đổi giới
tính thành nữ và đoạt vương
miện hoa hậu chuyển đổi giới
tính Thái Lan 2002.

Cũng như Thanyarasmi, nam
diễn viên Hàn Quốc Lee Si
Yeon đã chuyển đổi thành
một cô gái và đã lấy chồng
vào năm 2008.

Ca sĩ Lâm Chí Khanh và giờ là ….. Lâm
Khánh Chi

Ảnh cưới của Lâm Chí Khanh sau khi chuyển giới

tên thật là Nguyễn Ngọc Hiếu,
sinh 29-12-1990 tại Hà Nội.

Hương Giang tại chương trình Nhan
sắc mới – Khởi đầu mới

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
+ Môi trường ngoài: Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, nồng độ
CO2……
+ Môi trường trong: do rối loạn tiết hoocmôn sinh dục
dẫn đến biến đổi giới tính.
- Ý nghĩa: Chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực : cái ở vật nuôi
và cây trồng phù hợp với mục đích sản xuất.
? Hãy cho biết: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự
phân hóa giới tính
? Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới tính có ý nghĩa gì
trong sản xuất?

LUYỆN TẬP

Bài 1- SGK trang 41: Nêu những điểm khác nhau giữa NST thường và NST giới tính?

NST thường

NST giới tính

Thường tồn tại với số cặp lớn Thường tồn tại 1 cặp trong
Số
lượng hơn 1 trong tế bào lưỡng bội. tế bào lưỡng bội.
Tồn tại thành cặp tương đồng
Tồn tại thành từng cặp
(XX) hoặc không tương đồng
Đặc
tương đồng giống nhau ở
(XY) khác nhau giữa con đực
điểm con đực và con cái.
và con cái.
Chức
Mang gen qui định tính trạng
năng Mang gen qui định tính liên quan hoặc không liên quan

trạng thường của cơ thể.

đến giới tính.

LUYỆN TẬP
Bài 5- SGK trang 41: Ở những loài mà giới đực là giới dị giao
tử thì những trường hợp nào sau đây đảm bảo tỉ lệ đực : cái xấp
xỉ là 1:1?
a. Số giao tử đực bằng số giao tử cái.
b.
Hai
loại
giao
tử
mang
NST
X
và
NST
Y
có
số
lượng
tương
b
đương.
c. Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đã bằng nhau.
d. Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang NST X và
NST Y) với giao tử cái tương đương.
d

HƯỚNG DẪN HỌC Ở
NHÀ
- HỌC THUỘC BÀI CŨ, LÀM CÁC BÀI TẬP

1,2,3,4,5 SÁCH GIÁO KHOA TRANG 41.
- XEM TRƯỚC NỘI DUNG BÀI MỚI: “DI
TRUYỀN LIÊN KẾT”.
- XEM LẠI QUI LUẬT PHÂN LI ĐỘC LẬP
CỦA MENĐEN.
-Nêu khái niệm nhiễm sắc thể giới tính và nhiễm sắc
thể thường.