ớc
ư
Th
kẻ

Vở
gh
i

Th
ướ
kẻ c

10

g
àn ay
Tr
t
áo
ph

Điể
m

3

yện
Tru nh
tra

2

Vở
g
hi

1

ay
t
Sổ

QUAY

Vùng thị giác nằm ở thùy nào của đại não?
A. Thùy chẩm

B. Thùy đỉnh

C. Thùy trán

D. Thùy thái dương

QUAY VỀ

Vùng thị giác có chức năng gì?
A. Cảm giác sáng tối, màu sắc, sự vật.
B. Cảm giác âm thanh.
C. Cảm giác vị mặn, ngọt, chua,...
D. Cảm giác mùi thơm, tanh,..

QUAY VỀ

Khi bụi vào mắt, ta thường dụi mắt làm mắt đỏ
lên, bụi đã lọt vào phần nào của mắt?
A.  Màng cứng

B. Màng mạch

C. Màng lưới

D. Màng giác

QUAY VỀ

TIẾT 51 - CHỦ ĐỀ: GIÁC QUAN (Tiết 1)
BÀI 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC.

6

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

Dựa vào thông tin trong SGK/155, hãy lựa chọn các
cụm từ thích hợp để điền vào sơ đồ sau:
Bộ phận phân tích ở trung ương

Cơ quan thụ cảm
Dây thần kinh
(Dẫn truyền hướng tâm)

1

2

3

Từ sơ đồ trên hãy cho biết cơ quan phân tích gồm
những bộ phận nào?
7

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH
- Gồm: + Cơ quan thụ cảm
+ Dây thần kinh
+ Bộ phận phân tích ở trung ương


- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết

Cơ quan phân tích có vai trò
gì đối với cơ thể?

các tác động của môi trường.

8

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH
- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

+ Dây thần kinh
+ Bộ phận phân tích ở trung
ương
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết
các tác động của môi trường.
II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC

9

Hãy quan sát tranh và nghiên cứu thông tin SGK, điền các cụm từ
thích hợp vào các chữ số 1, 2, 3 ứng với các thành phần của cơ quan
phân tích thị giác:

Vùng thị giác ở thuỳ chẩm

3

1
Tế bào thụ cảm thị giác

2
Dây thần kinh thị giác

Cơ quan phân tích thị giác gồm những thành phần nào?

10

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH
- Gồm: + Cơ quan thụ cảm.
+ Dây thần kinh.
+ Bộ phận phân tích ở trung ương.
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động của môi trường.
II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC



Gồm: Tế bào thụ cảm thị giác (ở màng lưới của cầu mắt),

dây thần kinh thị giác, vùng thị giác ở thuỳ chẩm.
1. Cấu tạo cầu mắt

Dây thần kinh thị giác

Cầu mắt

Cơ vận động mắt

Hình: Cầu mắt phải trong hốc mắt

11

Quan sát
hình ảnh sau
kết hợp với
hình 49.2
SGK/155 xác
định cấu tạo
cầu mắt?

Thể thủy tinh

4

Lòng đen

5

Màng cứng

1

Màng mạch

2

Màng lưới

3

9

Điểm mù

Lỗ đồng tử

6

8

Thủy dịch

11

Dây thần
kinh thị giác

Màng giác

7
Dịch thủy tinh

10

12

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH
- Gồm: + Cơ quan thụ cảm.
+ Dây thần kinh.
+ Bộ phận phân tích ở trung ương.
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động của môi trường.
II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
Gồm: Tế bào thụ cảm thị giác (ở
màng lưới của cầu mắt), dây thần
kinh thị giác, vùng thị giác ở thuỳ

chẩm.
1. Cấu tạo cầu mắt
* Ba lớp màng:
+ Màng cứng
+ Màng mạch
+ Màng lưới

Màng lưới

Màng mạch
Màng cứng

13

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH
- Gồm: + Cơ quan thụ cảm.
+ Dây thần kinh.
+ Bộ phận phân tích ở trung ương.
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động của môi trường.
II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
Gồm: Tế bào thụ cảm thị giác (ở
màng lưới của cầu mắt), dây thần
kinh thị giác, vùng thị giác ở thuỳ

chẩm.
1. Cấu tạo cầu mắt
* Ba lớp màng:
* Môi trường trong suốt :
+ Thuỷ dịch
+ Thể thuỷ tinh
+ Dịch thuỷ tinh

14

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC

+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
 Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c(ë mµng l­íi
cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :

6- Dịch thuỷ tinh
5 Thể thuỷ tinh

* Môi trường trong suốt :
+ Thuỷ dịch
+ Thể thuỷ tinh
+ Dịch thuỷ tinh
4 Thuỷ dịch

15

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm
+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
 Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c(ë mµng l­íi
cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
* M«i tr­êng trong suèt :

16

H·y quan s¸t h×nh vµ ®äc th«ng tin vÒ cÊu t¹o cña mµng l­íi ®Ó
tr¶ lêi c¸c c©u hái sau:
c¸c
lo¹i
bµonãn,
nµo?tÕ bµo que, tÕ bµo
Mµng l­íi cã mét Mµng
sè lo¹il­ítÕi cã
bµo
nh­
: tÕtÕbµo
thÇn kinh thÞ gi¸c, tÕ bµo hai cùc, tÕ bµo liªn l¹c ngang …
Nªu chøc n¨ng cña tÕ bµo nãn vµ tÕ bµo que ?
Màng mạch
Màng lưới

Màng cứng

Tế bào sắc tố
Tế bào que
Tế bào nón
Tế bào liên lạc
ngang

Mµng
l­íi

Tế bào
hai cực
Tế bào thần
kinh thị giác
17

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

 Mµng l­íi gåm :
+ TÕ bµo nãn : TiÕp nhËn kÝch thÝch
+ D©y thÇn kinh
¸nh s¸ng m¹nh vµ mµu s¾c.
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động + TÕ bµo que : TiÕp nhËn kÝch thÝch
của môi trường.
¸nh s¸ng yÕu.
II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC + §iÓm vµng : N¬i tËp trung chñ yÕu
c¸c tÕ bµo nãn.
Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c(ë mµng l­íi
cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.

1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
* M«i tr­êng trong suèt :

C¸c tÕ bµo nãn

tËp trung chñ
yÕu ë ®©u ?

18

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

Mµng l­íi gåm :
+ TÕ bµo nãn :
+ TÕ bµo que :
+ §iÓm vµng :
+ §iÓm mï : N¬i kh«ng cã tÕ bµo
thô c¶m thÞ gi¸c.

+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c( ë cÇu m¾t),
d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng thÞ gi¸c ë thuú
chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
+ Mµng cøng
+ Mµng m¹ch
+ Mµng l­íi
* M«i tr­êng trong suèt :
+ Thuû dÞch
+ ThÓ thuû tinh
+ DÞch thuû tinh

§iÓm
A mï19

T¹i ®iÓm vµng mçi tÕ bµo
nãn liªn hÖ víi bao nhiªu
tÕ bµo thÇn kinh thÞ gi¸c?
Tế bào sắc tố
Tế bào que
Tế bào nón
Tế bào liên
lạc ngang
Tế bào
hai cực

§¸p ¸n
- Mçi tÕ bào nãn liªn hÖ víi mét tÕ
bào thÇn kinh thị gi¸c.

Tế bào thần
kinh thị giác

20

T¹i ®iÓm vµng bao nhiªu
tÕ bµo que liªn hÖ víi 1 tÕ
bµo thÇn kinh thÞ gi¸c?
Tế bào sắc tố
Tế bào que
Tế bào nón
Tế bào liên
lạc ngang
Tế bào
hai cực
Tế bào thần
kinh thị giác

- Mçi tÕ bào nãn liªn hÖ víi mét tÕ
bào thÇn kinh thị gi¸c.
- NhiÒu tÕ bào que míi liªn hÖ ®­îc víi
mét tÕ bào thÇn kinh thị gi¸c.

21

Vì sao ảnh của vật hiện trên điểm vàng lại nhìn rõ nhất?

*Tại điểm vàng:
+ Các tế bào nón tập trung nhiều
nhất.
+ Mỗi tế bào nón liên hệ với một
tế bào thần kinh thị giác trong
đó nhiều tế bào que mới liên hệ
được với một tế bào thần kinh
thị giác.

Tế bào sắc tố
Tế bào que
Tế bào nón
Tế bào liên
lạc ngang
Tế bào
hai cực
Tế bào thần
kinh thị giác

.
22

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

Mµng l­íi gåm :
+ TÕ bµo nãn : TiÕp nhËn kÝch thÝch
¸nh s¸ng m¹nh vµ mµu s¾c.
+ TÕ bµo que : TiÕp nhËn kÝch thÝch
¸nh s¸ng yÕu.
+ §iÓm vµng : N¬i tËp trung chñ yÕu
c¸c tÕ bµo nãn.
+ §iÓm mï : N¬i kh«ng cã tÕ bµo thô
c¶m thÞ gi¸c.

+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ
GIÁC
Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c(ë mµng l­íi

cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
+ Mµng cøng
+ Mµng m¹ch
+ Mµng l­íi
* M«i tr­êng trong suèt :
+ Thuû dÞch
+ ThÓ thuû tinh
+ DÞch thuû tinh

3. Sự tạo ảnh ở màng lưới

H·y quan s¸t vµ theo
dâi thÝ nghiÖm sau :
23

ThÝ nghiÖm m« t¶ tia s¸ng ph¶n chiÕu tõ vËt tíi mµng l­íi

Màng lưới

A

Mµng gi¸c

Thñy dÞch
Tia s¸ng ph¶n chiÕu tõ
vËt tíi mµng l­íi ®· ®i
DÞch thñy tinh
ThÓ thñy
qua nh÷ng bé phËn nµo
tinh
m¾t?
Ta nh×n cña
®­îc cÇu
vËt lµ
do c¸c tia s¸ng ph¶n chiÕu tõ vËt tíi mµng l­íi qua

mét hÖ thèng m«i tr­êng trong suèt gåm: mµng gi¸c, thñy dÞch, 24
thÓ
thñy tinh, dÞch thñy tinh

S¬ ®å thÝ nghiÖm vÒ sù ®iÒu tiÕt ®é cong (®é héi tô) cña thÓ thuû tinh
Từ thí nghiệm trên, em rút ra kết luận gì về vai trò của thể thuỷ
tinh trong cầu mắt?
Thể thuỷ tinh phồng, dẹp ảnh của vật hiện trên điểm vàng 
giúp ta nhìn rõ vật.
Màng lưới

C

A

B
ThÓ thñy tinh
25

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

Mµng l­íi gåm :
+ TÕ bµo nãn : TiÕp nhËn kÝch thÝch
¸nh s¸ng m¹nh vµ mµu s¾c.
+ TÕ bµo que : TiÕp nhËn kÝch thÝch
¸nh s¸ng yÕu.
+ §iÓm vµng : N¬i tËp trung chñ yÕu
c¸c tÕ bµo nãn.
+ §iÓm mï : N¬i kh«ng cã tÕ bµo
thô c¶m thÞ gi¸c.
3. Sự tạo ảnh ở màng lưới

+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng.
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c( ë mµng l­íi
cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
+ Mµng cøng
+ Mµng m¹ch
+ Mµng l­íi.
* M«i tr­êng trong suèt :
+ Thuû dÞch
+ ThÓ thuû tinh
+ DÞch thuû tinh.

 - ThÓ thuû tinh cã kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt
(phång, dÑp) ®Ó nh×n râ vËt.

26

Quá trình cảm nhận hình ảnh của cơ quan phân tích thị giác
Vùng thị giác ở thuỳ
chẩm

Tế bào que
Tế bào nón
Tế bào liên
lạc ngang
Tế bào
hai cực
Tế bào thần
kinh thị giác

Dây thần kinh thị
giác

H·y chän c¸c côm tõ: tÕ bµo thô c¶m; thÞ gi¸c; m«i tr­êng trong suèt
®iÒn vµo chç trèng cho phï hîp
tr­êng trong suèt
¸nh s¸ng ph¶n chiÕu tõ vËt qua….m«i
…………………
............tíi mµng l­íi t¹o ¶nh thu
tÕ bµo thô
c¶m xuÊt hiÖn xung thÇn kinh
nhá vµ ng­îc sÏ kÝch thÝch c¸c ………………
.......lµm
thÞ gi¸c .ë thuú chÈm cña ®¹i n·o cho ta c¶m nhËn vÒ h×nh ¶nh
truyÒn vÒ vïng ……………
27
cña vËt.

Bài 49: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
I- CƠ QUAN PHÂN TÍCH

2. Cấu tạo màng lưới

- Gồm: + Cơ quan thụ cảm

Mµng l­íi gåm :
+ TÕ bµo nãn :
+ TÕ bµo que :
+ §iÓm vµng :
+ §iÓm mï :
3. Sự tạo ảnh ở màng lưới

+ D©y thÇn kinh
+ Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng.
- Vai trò: Giúp cơ thể nhận biết các tác động
của môi trường.

II- CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC
Gåm: TÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c( ë mµng l­íi
cña cÇu m¾t), d©y thÇn kinh thÞ gi¸c, vïng
thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
1. Cấu tạo cầu mắt

* Ba líp mµng :
* M«i tr­êng trong suèt :

- ThÓ thuû tinh cã kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt
(phång, dÑp) ®Ó nh×n râ vËt.
- ¸nh s¸ng ph¶n chiÕu tõ vËt qua m«i
tr­êng trong suèt  mµng l­íi t¹o ¶nh
thu nhá vµ ng­îc  kÝch thÝch c¸c tÕ
bµo thô c¶m  xuÊt hiÖn xung thÇn
kinh  vïng thÞ gi¸c ë thuú chÈm cña
®¹i n·o cho ta c¶m nhận vÒ h×nh ¶nh
cña vËt.
28

LuËt ch¬i :
- Lớp chia làm 3 đội : A, B và C (Tương ứng với 3 dãy).
- Trên màn hình có 6 ngôi sao đánh số từ 1 đến 6. Lần
lượt mỗi đội chọn một ngôi sao để trả lời. Nếu trả lời
đúng sẽ được số điểm tương ứng, trong đó có một ngôi
sao may mắn, nếu đội nào không trả lời được thì phải
nhường quyền trả lời cho đội khác. Kết thúc trò chơi đội
nào được nhiều điểm hơn là đội thắng cuộc.
(Mỗi câu hỏi có thời gian suy nghĩ 10 giây)

29

2

3

1
6

4
5

30

3271065498
10

5

HÕt giê

®iÓm

Thµnh phÇn cña mét c¬ quan ph©n tÝch gåm:
A. C¬ quan thô c¶m, d©y thÇn kinh.
B. C¬ quan thô c¶m
C. Bé phËn ph©n tÝch ë trung ­¬ng
D. C¶ A vµ C.

§¸p ¸n: D
31

10

3271065498
10

HÕt giê

®iÓm

Bé phËn nào sau ®©y cã kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt gióp ta nh×n
râ vËt ë xa hay gÇn?
A : Mµng m¹ch
B : Lç ®ång tö

C : ThÓ thuû tinh
D : Mµng l­íi

®¸p ¸n : c

32

b¹n ®­îc th­ëng 7 ®iÓm
vµ mét trµng vç tay cña c¸c b¹n
33

3270165498
10

8

HÕt giê

®iÓm

§iÓm vµng cã ®Æc ®iÓm:
A : Lµ n¬i tËp trung chñ yÕu c¸c tÕ bµo nãn.
B : Lµ n¬i tËp trung c¸c tÕ bµo que.
C : Lµ n¬i ®i ra cña c¸c d©y thÇn kinh.
D : Lµ n¬i kh«ng cã tÕ bµo thô c¶m thÞ gi¸c.

иp ¸n A

34

3270165498
10

9

®iÓm

HÕt giê

ThÓ thñy tinh trong cÇu m¾t cã vai trß
A. ®iÒu chØnh l­îng ¸nh s¸ng ®i vµo cÇu m¾t.
B. ®iÒu tiÕt ®Ó nh×n râ vËt.
C. gióp ta c¶m nhËn mµu s¾c cña vËt.
D. dÉn truyÒn xung thÇn kinh vÒ thïy chÈm.

§¸p ¸n: B

35

6

3271065498
10

HÕt giê

®iÓm

Nªu cÊu t¹o cña cÇu m¾t ?

§¸p ¸n:

CÇu m¾t cã cÊu t¹o gåm: 3 líp mµng (mµng cøng, mµng m¹ch,
mµng l­íi) vµ m«i tr­êng trong suèt (thuû dÞch, thÓ thuû tinh,
dÞch thuû tinh).

36

3271065498
10

9

HÕt giê

®iÓm

H·y cho biÕt c¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c gåm nh÷ng thµnh phÇn nµo?

§¸p ¸n:

C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c cã
cÊu t¹o gåm: TÕ bµo thô c¶m
thÞ gi¸c, d©y thÇn kinh thÞ gi¸c
vµ vïng thÞ gi¸c ë thuú chÈm.
37

§«i m¾t
§«i m¾t em, n¬i ®i vµo cña ¸nh s¸ng
Qua ®o¹n ®­êng trong suèt tíi nãn, que
TruyÒn tÝn hiÖu vÒ vïng thïy chÈm
Theo d©y thÇn kinh thÞ gi¸c (sè II).
§iÓm vµng Êy n¬i ta nh×n râ nhÊt
Non n­íc, quª h­¬ng, giµu ®Ñp, xanh t­¬i.
§«i m¾t quý, em nhí lu«n g×n gi÷
Cöa sæ t©m hån réng më ®ãn t­¬ng lai.

38

Dặn dò:

- Học bài trong vở, trả lời câu hỏi 1, 2, 3,

SGK.
- Xem trước bài 50: Vệ sinh mắt. Xem kĩ
mục I “Các tật của mắt” và mục II “Các
bệnh của mắt”.
- Sưu tầm tư liệu có liên quan đến các tật
và bệnh của mắt.

39

Bµi häc kÕt thóc.
KÝnh chóc c¸c
ThÇy c« m¹nh kháe,
chóc c¸c em häc sinh
häc tèt!
40