VĂN BẢN

Con cò

Chế Lan
Viên

I
TÌM HIỂU CHUNG

1,Tác
giả
✏-Chế Lan Viên (1920-1989)tên thật
Phan Ngọc Hoan.
🖌-Chế Lan Viên là một trong những
tên tuổi hàng đầu của nền thơ hiện
đại thế kỉ XX
🖌- Phong cách sáng tác: Ông được
đánh giá là một nhà thơ có phong
cách và đặc sắc. Thơ ông lấp lánh
vẻ đẹp trí tuệ, triết lí và khả năng
sáng tạo hình ảnh.

2,Tác phẩm
✏- Bài thơ “Con cò” sáng tác năm 1962,
in trong tập “Hoa ngày thường- Chim
báo bão” của Chế Lan Viên.

🔊

3,Đọc- bố cục

II
III
I
Ngủ yên, ngủ yên, ngủ yên
Dù ở gần con
Con còn bế trên tay
Cho cò trắng đến làm quen
Dù ở xa con
Con chưa biết con cò
Cò đứng ở quanh nôi
Lên rừng xuống bể
Nhưng trong lời mẹ hát
Rồi cò vào trong tổ
Cò sẽ tìm con
Có cánh cò đang bay:
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cò mãi yêu con
"Con cò bay la
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Con cò bay lả
Mai khôn lớn, con theo cò đi học
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo
Con cò Cổng Phủ
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân con
Con cò Đồng Đăng..."
À ơi!
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn Lớn lên, lớn lên, lớn lên...
Con làm gì?
Một con cò thôi
Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ
Con làm thi sĩ
Con cò mẹ hát
"Con cò ăn đêm
Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉCũng là cuộc đời
Con cò xa tổ
Trước hiên nhà
Vỗ cánh qua nôi
Cò gặp cành mềm
Và trong hơi mát câu văn
Ngủ đi, ngủ đi!
Cò sợ xáo măng..."
Cho cánh cò, cánh vạc
Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ
Cho cả sắc trời
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng
Đến hát
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân
Quanh nôi
Con chưa biết con cò con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân

BỐ CỤC :3 PHẦN
✏- Phần 1 (từ đầu đến con ngủ chẳng phân
vân): Hình ảnh con cò qua lời ru của mẹ khi con
còn bé
✏- Phần 2 (tiếp… và trong hơi mát câu văn):
hình ảnh con cò gắn với cuộc đời đứa con
✏- Phần 3 (còn lại): Suy ngẫm, triết lý nhà thơ
về ý nghĩa lớn lao của tình mẹ thể hiện qua hình
ảnh con cò và lời hát ru

☁️

II
TÌM HIỂU CHI TIẾT

1, Hình ảnh con cò qua lời ru thời thơ ấu
I
của
mẹ.
Con còn
bế trên tay
Con chưa biết con cò
Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay:
"Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò Cổng Phủ
Con cò Đồng Đăng..."
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn
Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ
"Con cò ăn đêm
Con cò xa tổ
Cò gặp cành mềm
Cò sợ xáo măng..."
Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân
Con chưa biết con cò con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ
hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân

a,Con còn bế.../...cò đang bay

=> Hình ảnh con cò được gợi từ câu ca
dao,hiện lên qua lời hát ru của mẹ,khi con còn
bé.
b,Con cò bay.../....cò Đồng Đăng
=> Gợi hình ảnh quê hương tươi đẹp,thanh
bình.
c,Con cò ăn đêm.../....xáo măng
=> Gợi về người lao động,người phụ
nữ...vất vả nhọc nhằn kiếm sống.
d, Cò một mình..../ cò có mẹ.....lại ngủ
->Đối sánh với 2 hình ảnh biểu chưng:'con' và 'cò'
=> Con được chăm sóc bảo vệ,nâng niu vì con
có mẹ.

1, Hình ảnh con cò qua lời ru thời thơ ấu
I
của
mẹ.
Con còn
bế trên tay
Con chưa biết con cò
Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay:
"Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò Cổng Phủ
Con cò Đồng Đăng..."
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn
Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ
"Con cò ăn đêm
Con cò xa tổ
Cò gặp cành mềm
Cò sợ xáo măng..."
Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân
Con chưa biết con cò con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ
hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân

a,Con còn bế.../...cò đang bay
b,Con cò bay.../....cò Đồng Đăng
c,Con cò ăn đêm.../....xáo măng

d, Cò một mình..../ cò có mẹ.....lại ngủ
e,Ngủ yên..../chẳng phân vân
->Điệp ngữ ngủ yên,nhịp thơ2/2/2/2 gợi sự
vỗ về ,dịu dàng ,âm điệu ngọt ngào,tha thiết
đầy bao dung.

🕛

THẢO LUẬN
NHÓM

(2 phút)
Ý nghĩa những hình ảnh ẩn dụ trong
đoạn thơ “Ngủ yên.....chẳng phân
vân”

Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân
Con chưa biết con cò con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân

1, Hình ảnh con cò qua lời ru thời thơ ấu
I
a,Con còn bế.../...cò đang bay
của
mẹ.
Con còn bế trên tay
b,Con cò bay.../....cò Đồng Đăng
Con chưa biết con cò
Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay:
"Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò Cổng Phủ
Con cò Đồng Đăng..."
Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn
Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ
"Con cò ăn đêm
Con cò xa tổ
Cò gặp cành mềm
Cò sợ xáo măng..."
Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng
Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân
Con chưa biết con cò con vạc
Con chưa biết những cành mềm mẹ
hát
Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân

c,Con cò ăn đêm.../....xáo măng
d, Cò một mình..../ cò có mẹ.....lại ngủ
e,Ngủ yên..../chẳng phân vân
->Điệp ngữ ngủ yên,nhịp thơ2/2/2/2 gợi sự
vỗ về ,dịu dàng ,âm điệu ngọt ngào,tha thiết
đầy bao dung.
-Kết hợp hình ảnh giàu ý nghĩa “ Lời ru...mẹ
thấm cành xuân,con cò con vạc,sữa mẹ..phân
vân) điệp từ con biết chưa?..

=>Tình yêu thương luôn nâng đỡ con của
người mẹ
=> Lời ru mẹ đưa con vào giấc ngủ và trong
vô thức,đứa trẻ đón nhận suối nguồn của mẹ
bằng trực giấc.

🕛VẬN DỤNG MỞ
RỘNG

Nét chung và riêng trong cách thể
hiện đề tài của 2 bài thơ
“ Khúc hát ru trên lưng mẹ” và “ Con
Cò”

2, Hình ảnh con cò và lời ru qua từng chặng
II
đường
đời
Ngủ yên, ngủ yên, ngủ yên
Cho cò trắng đến làm quen
Cò đứng ở quanh nôi
Rồi cò vào trong tổ
Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi
Mai khôn lớn, con theo cò đi học
Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân
Lớn lên, lớn lên, lớn lên...
Con làm gì?
Con làm thi sĩ
Cánh cò trắng lại bay hoài không
nghỉ
Trước hiên nhà

->Điệp ngữ,nhân hóa,ẩn dụ,câu thơ dài
ngắn khác nhau
=>Cánh cò đã đi vào tiềm thức của tuổi thơ
trở nên gần gũi,thân thiết nâng đỡ tâm hồn
suốt đời.
=> Hình ảnh con cò còn có ý nghĩa biểu
tượng về lòng mẹ,về sự nâng đỡ bền bỉ của
mẹ.

3, Ý nghĩa của hình ảnh con cò và lời ru.
-Con cò là tấm lòng của người mẹ bên con suốt đời.
=> Nhịp thơ dồn dập,điệp từ ,phó từ...
=> Tình cảm của mẹ mãi dạt dào và có ý nghĩa lớn lao
với cuộc đời của con người.

- Lời ru:là khao khát của người mẹ.
-> Thể thơ tự do,mang âm hưởng của lời
ru.
=> Tất cả ý nghĩa của cuộc đời mẹ đều
hướng về con,cho con.

III
CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ

1,Lời ru qua từng chặng đường đời:

2,Ý nghĩa của lời ru và tình mẹ:

IV
TỔNG KẾT
- Ghi nhớ: SGK