CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM
NAY
Khoa học tự nhiên 9 KNTTVCS

MỞ ĐẦU

Để thực hiện các
công việc này, ta có
phải “tốn công”
không?

CHƯƠNG I

NĂNG LƯỢNG CƠ HỌC

Tiết …, BÀI 4:

CÔNG VÀ CÔNG SUẤT
(Tiết 1)

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Trong tự nhiên, khi các vật tương tác với nhau, năng
lượng có thể truyền từ vật này qua vật khác. Có hai
hình thức truyền năng lượng cơ bản, đó là truyền
nhiệt và thực hiện công.

Nhiệm vụ: Hoàn thành Bài 1 trong Phiếu học tập.
- Hình thức: Hoạt động nhóm.
- Nội dung: Làm ra Phiếu học tập.
- Thời gian: 3 phút.

PHIẾU HỌC TẬP
Bài 1: Hoàn thành bảng sau:
Hình ảnh
Câu hỏi
1. Người có tác dụng lực
vào vật không?
2. Vật dịch chuyển như thế
nào?
3. Vật có nhận thêm năng
lượng không? Năng lượng
đó ở dạng nào? Vì sao?

Thế mà
nó chẳng
nhúc
nhích

PHIẾU HỌC TẬP
Bài 1: Hoàn thành bảng sau:
Hình ảnh

Thế mà
nó chẳng
nhúc
nhích

Câu hỏi
1. Người có tác dụng lực
vào vật không?
2. Vật dịch chuyển như thế
nào?
3. Vật có nhận thêm năng
lượng không? Năng lượng
đó ở dạng nào? Vì sao?

Có lực F tác dụng

Có lực F tác dụng

Vật dịch chuyển
quãng đường s

Vật không dịch chuyển
(quãng đường s = 0)

Có. Động năng.
Vì vật có tốc độ.

Không

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Xe hàng nhận năng lượng từ người đẩy
nên động năng của nó tăng.
Số đo phần năng lượng được truyền
từ vật này qua vật khác trong tương
tác giữa các vật gọi là công cơ học
(thường gọi tắt là công).

Lực đẩy F làm xe hàng dịch chuyển
một đoạn s theo hướng của lực

Ta còn nói lực đẩy của người này thực
hiện công cơ học

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Công thức tính công cơ học

A Fs
Trong đó:
F là lực tác dụng lên vật (N);
s là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực (m);

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Nhiệm vụ: HS tự đọc SGK trang 21 và trả lời 2 câu hỏi sau
1. Giải thích vì sao 1Nm = 1J?
2. Công cơ học có mấy loại đơn vị? Đó là những đơn vị nào?
- Hình thức: Hoạt động cá nhân
- Thời gian: 1 phút

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
1. Giải thích vì sao 1Nm = 1J?

A Fs
Khi lực F = 1N và quãng đường s = 1m thì công A = 1N.1m = 1Nm
Công là số đo phần năng lượng được truyền từ vật này qua vật
khác trong tương tác giữa các vật  Đơn vị của công là Jun

Vậy 1J = 1Nm

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)

1 BTU = 1055J

1 Cal = 4,186J

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Đơn vị đo công là Jun
được đặt theo tên của
nhà khoa học James
Prescott Joule (1818 –
1889) – người có nhiều
đóng góp to lớn trong
nghiên cứu công và năng
lượng ở cuối thế kỷ 19.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Hãy mô tả quá trình
thực hiện công trong các
ví dụ ở Hình 4.2 thông
qua việc xác định lực tác
dụng lên vật và quãng
đường vật dịch chuyển
theo hướng của lực.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Hình 4.2 a:
+ Các lực tác dụng lên
vật: lực kéo của sợi dây
và trọng lực.
+ Lực kéo của sợi dây
làm vật đi lên.
 có công cơ học.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Hình 4.2 b:
+ Các lực tác dụng lên
vật: lực đẩy của tay và
trọng lực.
+ Lực đẩy của tay làm
chiếc lao bay ra xa.
 có công cơ học.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Hình 4.2 c:
+ Các lực tác dụng lên
vật: Trọng lực và lực
nâng của ghế.
+ Học sinh không di
chuyển
 không có công cơ học.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Hình 4.2 d:
+ Các lực tác dụng
vật là: Trọng lực và
giữ của tay.
+ Quả tạ không
chuyển
 không có công
học.

lên
lực
di
cơ

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Một xe nâng tác dụng một lực hướng
lên thẳng đứng, có độ lớn 700 N để
nâng thùng hàng từ mặt đất lên độ
cao 2 m. Tính công của lực nâng.
Tóm tắt:
F = 700 N
s=h=2m
A= ?

Công của lực nâng là:
A = F . s = 700N . 2m = 1400 (J)

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)

Xe nâng thùng
hàng từ mặt đất

Nhân viên y tế đẩy xe
cáng chở bệnh nhân

Lực để kéo thùng hàng
đi lên của cần cẩu

Khi phương của lực trùng với phương dịch chuyển của vật thì

A Fs

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
F

A Fs



Công cơ học A = ?

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
F



A Fscos

 là góc hợp bởi
hướng tác dụng của
lực và hướng dịch
chuyển của vật.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
 là góc hợp bởi
hướng tác dụng của
lực và hướng dịch
chuyển của vật.

A Fscos


Nếu  0 thì A Fs cos0 Fs

Nếu  90 thì A Fs cos90 0
Vật dịch chuyển theo phương vuông góc với phương của
lực thì công của lực đó bằng không.

LUYỆN

TẬP

TRÒ CHƠI LẬT MẢNH GHÉP
Luật chơi:
1. Có 6 mảnh ghép. Mỗi mảnh ghép là một câu hỏi trắc nghiệm.
Sau những mảnh ghép là một bức tranh.
2. Mỗi bạn trong lớp có một bộ thẻ ghi sẵn các chữ cái A; B; C; D.
3. Lần lượt mở các mảnh ghép. Sau 10 giây suy nghĩ mỗi bạn giơ
thẻ có ghi chữ cái đứng trước câu trả lời đúng, Bạn nào trả lời đúng
nhiều câu hỏi sẽ chiến thắng.
4. Bạn nào trả lời đúng nội dung bức tranh sẽ được một phần
quà. Trả lời nội dung bức tranh ở bất kì câu hỏi nào.

TRÒ CHƠI LẬT MẢNH GHÉP

1

2

3

4

5

6

Câu 1: Công cơ học phụ thuộc vào yếu tố nào dưới đây?
A. Khối lượng của vật và quãng đường vật dịch chuyển.
B. Lực tác dụng vào vật và quãng đường vật dịch chuyển.
C. Lực tác dụng và khối lượng của vật.
D. Quãng đường dịch chuyển và phương dịch chuyển của vật.

HẾT GIỜ

B
Quay về

Câu 2: Công thức tính công là:
A. A F .s
B.

HẾT GIỜ

F
A
s

C.

s
A
F

D.

A F  s

A

Quay về

Câu 3: Trường hợp nào dưới đây có công cơ học?
A. Hành khách đang ra sức đẩy một xe khách bị chết máy, nhưng
xe vẫn không chuyển động được.
B. Một lực sĩ cử tạ đang đứng yên ở tư thế đỡ quả tạ.
C. Một vật sau khi trượt xuống hết một mặt phẳng nghiêng, trượt
đều trên mặt bàn nhẵn nằm ngang coi như không có ma sát.
D. Một quả bưởi rơi từ cành cây xuống.

HẾT GIỜ

D

Quay về

Câu 4: Đơn vị nào không phải là đơn vị của công?
A. J
B. N
C. BTU
D. Cal

HẾT GIỜ

B

Quay về

Câu 5: Một đầu máy xe lửa kéo các toa xe bằng lực F 7500 N
Công của lực kéo là bao nhiêu khi các toa xe chuyển động
được quãng đường s 8 km .
A. 60 kJ
B. 6000 kJ
C. 60000 kJ
A = F.s = 7500N . 8000m = 60 000 000 J
D. 600 kJ
= 60 000 kJ
HẾT GIỜ

C

Quay về

Câu 6: Người ta dùng một cần cẩu để nâng một thùng
hàng có khối lượng 2500 kg lên độ cao 12 m . Tính công
thực hiện được trong trường hợp này.
A. 300 J
B. 25 kJ
C. 2, 08 kJ A = P.h = 10m.h = 10.2500.12m
= 300 000 J
D. 300 kJ
= 300 kJ
HẾT GIỜ

D

Quay về

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Trong chiến dịch Điện
Biên Phủ, bộ đội ta đã
kéo hàng trăm khẩu
pháo có khối lượng vài
tấn vào trận địa trên
những tuyến đường dài
hàng trăm kilômét. Ở
hoạt động này, bộ đội
đã tác dụng lực và làm
dịch chuyển các khẩu
pháo. Bộ đội đã thực
hiện công cơ học.

Bài 4. CÔNG VÀ CÔNG SUẤT (Tiết 1)
Bài 2: Em hãy lấy ví dụ trong cuộc sống hằng ngày
ở các trường hợp sau đây.
a) Em thực hiện công cơ học.
b) Em tác dụng lực vào vật nhưng lực đó không sinh
công cơ học.
c) Một vật chịu tác dụng của lực và di chuyển nhưng
lực không sinh công cơ học.

Bài 2: Em hãy lấy ví dụ trong cuộc sống hằng ngày ở các trường
hợp sau đây.
a) Em thực hiện công cơ học.

Lau nhà

Đá bóng

Đánh cầu lông

Bài 2: Em hãy lấy ví dụ trong cuộc sống hằng ngày ở các trường
hợp sau đây.
b) Em tác dụng lực vào vật nhưng lực đó không sinh công cơ học.

Thế mà
nó chẳng
nhúc
nhích

Lực kéo của người vào vật
nhưng vật không dịch chuyển
nên lực này không sinh công

Lực để xách túi của hành
khách khi đứng chờ tàu

c) Một vật chịu tác dụng của lực và di chuyển nhưng lực không sinh công cơ học.
Lực
kéo
vuông góc
với phương
chuyển
động của
bình nước
nên lực này
không sinh
công

Phương dịch chuyển

F

Lực hút của Trái Đất vuông góc với phương
chuyển động của vệ tinh nên lực này không
sinh công

c) Một vật chịu tác dụng của lực và di chuyển nhưng lực không sinh công cơ học.
Phương dịch chuyển của vật

Lực hút của Trái Đất P,
lực nâng của mặt sàn N
vuông góc với phương
chuyển động của vật nên
lực này không sinh công.
Lực Fkéo và lực ma sát
Fms có sinh công ?

Lực Fkéo và lực ma sát Fms sinh công vì tác dụng vào
vật (không vuông góc với phương dịch chuyển).

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Xem lại toàn bộ nội dung bài đã
học.
- Làm bài tập 4.4, 4.7, 4.8 (SBT
KHTN 9.
- Xem trước phần “II. Công suất”.

Chúc toàn thể các em chăm ngoan
học giỏi!