3.Quyền khiếu nại, tố cáo

a.Khái niệm
Là quyền dân chủ cơ bản của công dân được quy định trong Hiến Pháp, là công cụ để nhân dân thực hiện dân chủ trực tiếp trong những trường hợp cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức bị hành vi trái pháp luật xâm hại.

b.Nội dung
Người có quyền
khiếu nại, tố cáo
Người có quyền khiếu nại: Cá nhân, tổ chức
Người có quyền tố cáo: Chỉ có công dân
Người có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại, tố cáo
Tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của Luật khiếu nại, Luật tố cáo
Quy trình khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo
Thực hiện theo 4 bước
3. Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân (Điều 30, Hiến pháp 2013
a. Khái niệm quyền khiếu nại, tố cáo của công dân:

Là quyền Dân chủ cơ bản của công dân được quy định trong Hiến
pháp, là công cụ để nhân dân thực hiện dân chủ trực tiếp trong
những trường hợp cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân, tổ chức bị hành vi trái pháp luật xâm hại.
Quyền khiếu nại là quyền công dân, cơ quan, tổ chức được đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích của công dân.
  Ví dụ :Một công dân A gửi đơn khiếu nại tới ông hiệu trưởng trường X về việc ông hiệu trưởng đã từ chối nhận con của công dân A vào trường mặc dù con công dân A đã có đầy đủ các điều kiện và công dân A đã thực hiện đầy đủ thủ tục hồ sơ theo quy định của nhà trường.
Quyền tố cáo là quyền công dân được phép báo cho cơ quan , tổ chức ,cá nhân có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan , tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ đến lợi ích của Nhà nước , quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức 
Khác nhau:
Khiếu nại khôi phục lợi ích của người khiếu nại.
Tố cáo :ngăn chặn,phát hiện việc làm trái pháp luật,làm hại tới quyền,lợi ích hợp pháp của nhà nước,tổ chức và công dân.
Nội dung quyền khiếu nại,tố cáo của công dân
  Người có quyền khiếu nại , tố cáo:
Người khiếu nại : mọi cá nhân, tổ chức có quyền khiếunại.
Người tố cáo : Chỉ có công dân có quyền tố cáo .
Người giải quyết khiếu nại: Người đứng đầu cơ quan tổ chức có thẩm quyền quản lý người bị tố cáo, người đứng đầu cơ quan tổ chức cấp trên của cơ quan, tổ chức người bị tố cáo; Chánh Thanh tra các cấp, Tổng Thanh tra Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.Nếu hành vi bị tố cáo có dấu hiệu tội phạm thì do các cơ quan tố tụng giải quyết.
Người giải quyết tố cáo : là cơ quan,tổ chức,cá nhân có thẩm quyền giải quyết tố cáo theo quy định của Luật Khiếu nại,tố cáo,đó là:ngươi đứng đầu cơ quan,tổ chức,có thẩm quyền quản lí người bị tố cáo;người đứng đầu cơ quan,tổ chức trên của cơ quan,tổ chức có người bị tố cáo,Chánh thanh tra các cấp,Tổng thanh tra chính phủ,Thủ tướng chính phủ.Nếu hành vi bị tố cáo có dấu hiệu tội phạm hình sự thì các cơ quan tố tụng hình sự giải quyết

Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân (Điều 30, Hiến pháp 2013

3
So sánh giống và khác nhau giữa quyền khiếu nại và quyền tố cáo?
Đều là quyền dân chủ cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp
- Là công cụ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
- Là phương tiện để nhân dân tham gia quản lí nhà nước và xã hội.
- Người khiếu nại là người trực tiếp bị hại
- Nhằm khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân người bị xâm phạm
- Người tố cáo là một công dân
- Nhằm ngăn chặn mọi hành vi xâm phạm đến quyền và lợi ích của nhà nước, tổ chức, cơ quan và công dân


Quy trình khiếu nại và giải quyết khiếu nại:

Bước 1: Người khiếu nại nộp đơn khiếu nại đến các cơ quan , tổ chức ,cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại
Bước 2 : Người giải quyết khiếu nại xem xét giải quyết khiếu nại theo thẩm quyền và trong thời gian do luật quy định.
Bước 3 : Nếu người khiếu nại đồng ý với kết quả giải quyết thì quyết định của người giải quyết khiếu nại có hiệu lực thi hành.
Bước 4 : Người giải quyết khiếu nại lần hai xem xét, giải quyết yêu cầu của người khiếu nại.
* Quy trình tố cáo và giải quyết tố cáo gồm các bước sau:
Bước 1 : Người tố cáo gửi đơn tố cáo đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tố cáo.
Bước 2 : Người giải quyết tố cáo phải tiến hành việc xác minh và giải quyết nội dung tố cáo.
Có dấu hiệu tội phạm  chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra, VKS giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự
Bước 3 : Nếu người tố cáo có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo không đúng pháp luật hoặc quá thời gian quy định mà tố cáo không được giải quyết thì người tố cáo có quyền tố cáo với cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của người giải quyết tố cáo.
Bước 4 : Cơ quan tổ chức, cá nhân giải quyết tố cáo lần hai có trách nhiệm giải quyết trong thời gian luật quy định.
Ý nghĩa của quyền khiếu nại,tố cáo của công dân

Là cơ sở pháp lí để công dân thực hiện một cách có hiệu quả quyền công dân của mình trong một xã hội dân chủ, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, ngăn chặn những việc làm trái pháp luật, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức và công dân.
Câu 1: Do sinh thiếu tháng nên con chị M thường xuyên ốm đau phải nằm viện theo dõi. Chị M làm đơn xin nghỉ thêm một tháng sau thời gian hưởng chế độ thai sản theo quy định và được giám đốc X chấp nhận. Vì thiếu người làm, giám đốc X đã tiếp nhận nhân viên mới thay thế vị trí của chị M. Khi hết thời gian nghỉ chị M đi làm trở lại, chị M bị giám đốc điều chuyển sang công việc khác nặng nhọc ảnh hưởng đến việc nuôi con nhỏ. Chị M cần sử dụng quyền nào dưới đây để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình?
A. Phản biện. B. Kháng nghị. C. Tố cáo. D. Khiếu nại.
Câu 2: Kiểm tra thường niên hoạt động các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, anh T – trưởng đoàn kiểm tra phát hiện doanh nghiệp I do anh K làm giám đốc đã vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường. Anh T yêu cầu chị G kế toán công ty đưa 50 triệu đồng để bỏ qua lỗi này. Vì chị G từ chối đưa tiền nên anh T đã lập biên bản xử phạt thêm lỗi khác mà công ty không vi phạm. Những ai dưới đây là đối tượng vừa bị khiếu nại, vừa bị tố cáo?
A. Anh T và anh K. C. Anh T. B. chị G và anh K. D. Anh K.
Câu 3: Hai cán bộ quản lí thị trường đã nhận của bà S một số tiền để cho phép bà bán một số mặt hàng không có trong giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh. Biết được việc này, bà T muốn phản ánh với cơ quan N hà nước. Theo em, bà T phải làm như thế nào dưới đây cho phù hợp với quy định pháp luật?
A. Gửi đơn tố cáo đến Thanh tra tỉnh.
B. Gửi đơn tố cáo đến Công an tỉnh.
C. Gửi đơn tố cáo đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.
D. Gửi đơn tố cáo đến Chi cục quản lí thị trường tỉnh.
Câu 4: Chị M chính mắt trông thấy kẻ gian đột nhập vào nhà hàng xóm lấy trộm chiếc xe máy. Ngay lập tức chị M gọi điện cho Công an xã và kêu gọi mọi người cùng bắt giữ kẻ gian. Việc làm trên của chị M đã thực hiệc tốt quyền nào dưới đây của công dân?
A. Khiếu nại. B. Tự do ngôn luận.
C. Tố cáo. D. Tham gia quản lí nhà nước.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Anh H là cảnh sát giao thông đề nghị chị M đưa cho anh 3 triệu đồng để bỏ qua lỗi vi phạm điều khiển xe ô tô vượt quá tốc độ quy định. Vì bị chị M từ chối, anh H đã lập biên bản xử phạt thêm lỗi khác mà chị không vi phạm. Sau đó chị M phát hiện vợ anh H là chị N đang công tác tại sở X nơi anh V chồng mình làm giám đốc nên chị đã xúi giục chồng điều chuyển công tác của chị N. Đúng lúc anh V vừa nhận của anh K năm mươi triệu đồng nên đã luân chuyển chị N đến công tác ở vùng khó khăn hơn rồi bổ nhiệm anh K vào vị trí đó. Những ai dưới đây là đối tượng vừa bị khiếu nại vừa bị tố cáo?
Thấy vợ mình là chị M bị ông T giám đốc sở X ra quyết định điều chuyển công tác đến một đơn vị ở xa nhà khi đang nuôi con nhỏ 11 tháng tuổi, anh N chồng chị đã thuê anh K chặn xe ô tô công vụ do ông T sử dụng đi đám cưới để đe dọa. Do hoảng sợ ông T điều khiển xe chạy sai làn đường nên bị anh H cảnh sát giao thông dừng xe, yêu cầu đưa 5 triệu đồng để bỏ qua lỗi này. Vì ông T từ chối đưa tiền nên anh H đã lập biên bản xử phạt thêm lỗi khác mà ông T không vi phạm. Những ai dưới đây là đối tượng vừa bị khiếu nại vừa bị tố cáo?
vừa bị khiếu nại, vừa bị tố cáo?
anh H
vừa bị khiếu nại, vừa bị tố cáo?
ông T
anh V
A. Anh H và anh V
anh H