Daïy Hoïc
toát
toát
GV: ĐẶNG HẢI NAM
LỚP 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi 1

Biến trở là gì? Biến trở dùng để làm gì ?

- Biến trở là điện trở có thể thay đổi trị số.
Biến trở được dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện
trong mạch.
Câu hỏi 2

Để đèn sáng hơn cần điều chỉnh con
chạy về phía nào? Giải thích tại sao?

- Để đèn sáng hơn cần điều chỉnh
con chạy về phía điểm A, vì lúc đó
biến trở có điện trở nhỏ nhất.

+ -

A

K

B

Khi sử dụng đèn điện, có đèn sáng mạnh sáng
yếu, ngay cả khi các đèn này được dùng cùng
một hiệu điện thế. Tương tự như vậy, các
dụng cụ điện như quạt điện, nồi cơm điện,
bếp điện… cũng có thể hoạt động mạnh, yếu
khác nhau. Vậy ta căn cứ vào đâu để xác định
được mức độ hoạt động mạnh, yếu khác nhau
này?

I. CÔNG SUẤT ĐỊNH MỨC CỦA CÁC DỤNG CỤ
ĐIỆN

1. Số vôn và số oat trên các dụng cụ điện:
a.Trên các dụng cụ điện thường có
ghi số vôn và số oát.
Em hãy đọc các
số ghi này trên
một vài dụng cụ
điện như bóng
đèn, quạt điện,
nồi cơm điện…

220V - 100W

220V-75W

220V-25W

220V-55W

220V-660W

Quan sát độ sáng của hai bóng đèn được
mắc như sơ đồ hình 12.1 khi công tắc K đóng

22
0V

(220V100W)

220V

(220V25W)

C1: Nhận xét mối quan hệ giữa số oát ghi trên
bóng đèn với độ sáng mạnh yếu của chúng.
Trả lời :Với cùng một hiệu điện thế, đèn có số
oát lớn hơn thì sáng mạnh hơn, đèn có số oát
nhỏ hơn thì sáng yếu hơn.

C2: Nhớ lại kiến thức của lớp 8 và cho biết
oat là đơn vị của đại lượng nào?
Oat (W) là đơn vị đo của công suất (P)
2.Ý nghĩa của số oát ghi trên mỗi dụng cụ điện:

Mỗi dụng cụ điện khi được sử dụng với hiệu
điện thế bằng hiệu điện thế định mức, thì tiêu
thụ công suất điện (gọi tắt là công suất) bằng số
oát ghi trên dụng cụ đó và được gọi là công suất
định mức.
Công suất định mức của mỗi dụng cụ điện cho
biết công suất mà dụng cụ đó tiêu thụ khi hoạt
động bình thường.

Vậy: Mỗi số oát được ghi trên mỗi
dụng cụ điện có ý nghĩa như thế nào?
Bảng 1: Công suất của một số
Số Oát (W) ghi
trên mỗi dụng cụ dụng cụ điện thường dùng
Công suất
Dụng cụ điện
điện cho biết công
(W)
suất định mức
Bóng đèn pin
1
(Pđm) của dụng cụ
Bóng đèn thắp sáng ở gia
15 - 200
đó, nghĩa là công đình
suất điện P của
Quạt điện
25 - 100
dụng cụ này khi
Tivi
60 - 160
nó hoạt động bình Bàn là
250 - 1000
thường.
Nồi cơm điện
300 - 1000

220V-100W

Đèn ghi: 220V 100W có nghĩa là
gì?

Uđm= 220V, Pđm= 100W. Khi đèn sử dụng ở hiệu
điện thế 220V thì công suất của đèn đạt được là
100W và khi đó đèn sáng bình thường.
Nếu đặt vào dụng cụ điện hiệu điện thế lớn hơn
hiệu điện thế định mức, dụng cụ sẽ đạt công suất
lớn hơn công suất định mức. Việc sử dụng như vậy
sẽ làm giảm tuổi thọ của dụng cụ hoặc gây cháy nổ
rất nguy hiểm.

Cần sử dụng máy ổn áp để bảo vệ các thiết bị
điện.

ỔN ÁP

C3:Một dụng cụ điện hoạt
động càng mạnh thì công suất
của nó càng lớn. Hãy cho biết:
+ Một bóng đèn có thể lúc sáng mạnh, lúc sáng yếu
thì trong trường hợp nào đèn có công suất lớn hơn?
Cùng 1 bóng đèn, khi sáng mạnh thì có công suất
lớn hơn.
+ Một bếp điện được điều chỉnh lúc nóng nhiều hơn,
lúc nóng ít hơn thì trong trường hợp nào bếp có công
suất nhỏ hơn ?
Cùng 1 bếp điện, lúc nóng ít hơn thì công suất nhỏ
hơn.

II. CÔNG THỨC TÍNH CÔNG SUẤT ĐIỆN
1. Thí nghiệm:
+ Mắc mạch điện như sơ đồ hình 12.2 với bóng đèn
thứ nhất có ghi 6V- 5W. Đóng công tắc, điều chỉnh
biến trở để số chỉ của vôn kế đúng bằng số chỉ ghi
trên bóng đèn, khi đó đọc số chỉ của ampe kế, khi đó
ampe kế có số chỉ được ghi trong bảng 2.
+ Làm tương tự với bóng đèn thứ hai có ghi 6V3W .

a. Với Đ1( 6V-5W)
K

6V
1

N
B

A

-

2

1

0

0,82A

3

K
5

V

+

6

A

C

A

4

M

+

6V-5W

1,5

0

0,5

-

6V

b. Với Đ2 ( 6V - 3W)
K

1

N
B

A

1

0

0,51A

3

2

K
5

V

+

6V

6

A

C

A

4

M

6V-3W

1,5

0

0,5

+

6V

-

liệu
Lần TN

Số

Số ghi trên bóng đèn
Cường độ
Công suất Hiệu điện thế dòng điện đo Tích
được (A)
U.I
(W)
(V)

Với bóng
5
6
0,82
4,92
đèn 1
Với bóng
3
6
0,51
3,06
đèn 2
C4: Từ các số liệu của bảng 2, hãy tính tích UI đối với mỗi
bóng đèn và so sánh tích này với công suất định mức của
đèn đó khi bỏ qua sai số của phép đo.

C4. + Với đèn 1: U.I = 4,92
+ Với đèn 2: U.I = 3,06
 

2. Công thức tính công suất điện:
Công suất tiêu thụ của một dụng cụ điện
(hoặc của một đoạn mạch) bằng tích của hiệu
điện thế giữa hai đầu dụng cụ đó (hoặc đoạn
mạch đó) và cường độ dòng điện chạy qua nó:
Công thức: P = U.I
Trong đó:

P : Công suất điện (W)
U: Hiệu điện thế (V)
I: Cường độ dòng điện (A)

C5: Xét trường hợp đoạn mạch có điện trở R, hãy
chứng tỏ rằng công suất điện của đoạn mạch được
2
tính theo công thức:
U
P  I 2 .R 
R

Bài giải
Ta có: P = U.I mà U=I.R nên P = I.R.I=I2.R (1)
2
U
U
U
(2)
Ta có: P = U.I mà I 
nên P =U . 
R R
R
Từ (1) và (2) ta được:

P

2

U
I .R 
R
2

III. VẬN DỤNG
C6: Trên một bóng đèn có ghi 220V-75W.
+ Tính I qua bóng đèn và điện trở của nó khi bóng đèn sáng bình
thường.
+ Có thể dùng cầu chì loại 0,5A cho bóng đèn này được không? Vì
sao?
Giải
Tóm tắt:

- Cường độ dòng điện qua bóng đèn:

U = 220V
P = 75 W

P= U.I =>I == = 0,341(A)

I = ?(A)
R=?

- Điện trở của nó khi đèn sáng bình thường:
2

2

U
220
U
P   R

645()
P
R
75
2

+ Có thể dùng cầu trì loại 0,5A cho bóng đèn này. Vì nó đảm bảo
cho đèn hoạt động bình thường và sẽ nóng chảy, tự động ngắt mạch
khi đoản mạch.

C7: Khi mắc một bóng đèn vào hiệu điện thế
12V thì dòng điện chạy qua nó có cường độ là
0,4A. Tính công suất điện của bóng đèn này
và điện trở của bóng đèn khi đó?
Tóm tắt:U =12V; I = 0,4A P =? R =?
Giải - Áp dụng công thức tính công suất:
P = U.I = 12.0,4 = 4,8(W)

- Áp dụng công thức tính của định luật Ôm:
U
U 12
I   R   30()
R
I 0,4

C8: Một bếp điện hoạt động bình thường khi
được mắc với hiệu điện thế 220V khi đó bếp có
điện trở 48,4Ω. Tính công suất điện của bếp
này?
Giải
Tóm tắt:
U =220V;
Công suất của bếp:
R=48,4Ω
P =?

2

P

2

U
220
 
1000(W)
R 48,4

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1. Đọc phần có thể em chưa biết.
2. Học phần ghi nhớ trong bài
học.
3. Làm bài tập trong SBT: 12.2; 12.5; 12.6
4. Đọc trước bài: Điện năng –
công của dòng điện.
- Điện năng là gì ?
- Công của dòng điện được tính bằng
công thức nào?
- Dụng cụ để đo công của
dòng điện? Cách tính số đếm của dụng cụ đó?

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC
EM HỌC SINH DỒI DÀO SỨC KHỎE