CHƯƠNG 1: TẠI SAO CẦN HỌC LỊCH SỬ?
BÀI 1: LỊCH SỬ LÀ GÌ?
(2 tiết)
III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
Chúng ta biết được thông tin,
hình ảnh, sự kiện của cuộc
chiến dịch Điện Biên Phủ qua
những nguồn tư liệu nào?

Lời kể của các chú bộ đội
chiến tham gia cuộc

Hiện vật được trưng
bày trong bảo tàng
Bức ảnh về chiến thắng
Điện Biên Phủ

Nguồn sử liệu là gì?

 Nguồn sử liệu là gì?
 Có những nguồn sử liệu nào?

 Nguồn sử liệu (tư liệu lịch sử) là dấu
tích của người xưa là ở lại với chúng
ta và được lưu giữ dưới nhiều dạng
khác nhau.


2

Có nhiều nguồn tư liệu lịch sử khác
nhau: tư liệu truyền miệng, tư liệu

hiện vật, tư liệu chữ viết,... Trong đó
có những tư liệu được gọi là tư liệu
gốc.

III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
1. Tư liệu gốc:
- Là nguồn tư liệu liên quan trực tiếp đến sự kiện lịch sử ra đời vào
thời điểm diễn ra sự kiện, phản ánh sự kiện lịch sử đó.
- Đây là nguồn sử liệu có giá trị lịch sử xác thực và đáng tin cậy nhất
khi tìm hiểu lịch sử.

3

Lưu ý
Tư liệu gốc bao giờ cũng cung cấp những thông tin chính xác và
đáng tin cậy hơn cả
Cung cấp
những
thông tin
đầu tiên

4

Lần đầu tiên sự kiện 
đó được đề cập tới 
thông qua tư liệu

Tư liệu gốc

Cung cấp
những
thông tin
trực tiếp
 Những thông tin đó do
người tham gia hay chứng
kiến trực tiếp cung cấp

Một số hình ảnh về tư liệu gốc

5

Mảnh ngói thời Lê Sơ
tráng men xanh

Cố đô Huế

Đại Việt sử kí toàn thư
6

Trống đồng Đông Sơn

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Một chiến sĩ đã từng tham gia chiến
đấu trong chiến dịch Điên Biên Phủ, viết
về các trận đánh diễn ra như thế nào có được coi là tư liệu gốc không? Vì
sao?

7

Chiến sĩ đã viết về các trận
đánh diễn ra được coi là tư liệu gốc:
đó là người tham gia và
chứng kiến sự kiện, biến cố đó.

Vì sao các nhà nghiên cứu lịch sử
được ví như những thám tử?
Muốn biết và dựng lại lịch sử trong quá
khứ, các nhà nghiên cứu phải đi tìm tòi các
bằng chứng, tức là các tư liệu lịch sử, sau
đó khai thác, phân tích, phê phán,... về các
tư liệu đó, và trình bày lại lịch sử theo cách
của mình.
8

III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
1. Tư liệu gốc:

2.Tư liệu truyền miệng:
Tư liệu truyền miệng là những câu
Tư liệu truyền
chuyện dân gian, truyền thuyết được
miệng là gì ?
kể truyền miệng từ đời này qua đời
khác gọi là tư liệu truyền miệng.
Gồm những
Gồm nhiều thể loại như
thể loại nào?
truyền thuyết, thần thoại, ca
dao, dân ca,...
9

Một số ví dụ về
tư liệu truyền miệng
Truyền thuyết Thánh Gióng
đánh giặc Ân và “bay” lên
trời từ đỉnh Sóc Sơn (Hà
Nội) ngày nay vào đời
Hùng Vương thứ sáu.
Lạc Long Quân và Âu Cơ,
được xem là thủy tổ sinh ra
dân tộc Việt Nam theo
truyền thuyết "bọc trăm
trứng". 

10

Thảo luận và trả lời câu hỏi
Em hãy kể một tên một số
truyền thuyết trong
dân gian mà em biết?

11

Lưu ý
Chứa đựng yếu tố lịch
sử, phản ánh một phần
hiện thực cuộc sống
quá khứ

Không biết chính xác
thời gian, địa điểm
12

Tư liệu
truyền
miệng

Nội dung cũng có thể bị
thêm bớt, thậm chí
nhuốm màu thần thoại,
hoang đường

Phải biết phối hợp với các
loại tư liệu khác đáng tin
cậy hơn để phục dựng lại
lịch sử

III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
1. Tư liệu gốc:

2.Tư liệu truyền miệng
3. Tư liệu chữ viết:
Em có biết ở đó có bao
nhiêu Bia tiến sĩ không?

13

82 Bia tiến sĩ Văn Miếu Thăng Long, hay bia tiến sĩ Văn Miếu-Quốc Tử Giám là
các bia đá ghi tên những người đỗ Tiến sĩ các khoa thi thời Lê sơ, thời Mạc và
thời Lê trung hưng (1442-1779) tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Việt Nam

III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
1. Tư liệu gốc:

2.Tư liệu truyền miệng
3. Tư liệu chữ viết:
Là những bản ghi, tài liệu chép tay hay sách
được
in,viết
chữ là
được
Tư liệu
chữ
gì? khắc trên
bia đá, mai rùa

14

Một số ví dụ về
tư liệu chữ viết

15

Cuốn Đại Việt Sử kí toàn thư (bản in Nội
các quan bản, 1697)

Sắc lệnh của Chủ tịch
Chính phủ Việt Nam DCCH

III. KHÁM PHÁ QUÁ KHỨ TỪ CÁC NGUỒN SỬ LIỆU
4. Tư liệu hiên vật:
Là những di tích, đồ vật của người

16

Em đã từng được nhìn thấy xe
tăng,
khẩu
súng,
khẩu
xưapháo...được
để lại dùng trong các trận
chiến của bộ đội ta chưa? Em
được thấy ở đâu?

Một số ví dụ về
tư liệu hiện vật

Rìu gót vuông trang trí cảnh chó săn hươu công cụ lao động của người Việt cổ
17

Một góc di tích Hoàng thành Thăng Long
(Số 18 Hoàng Diệu)

Ngói úp trang trí đôi chim phương bằng
đất nung ở Hoàng thành Thăng Long
18

Thạp đồng Đào Thịnh
(văn hóa Động Sơn)

Lưu ý
 Di tích: là các di chỉ khảo cổ học, mộ
táng, các hiện vật khảo cổ, đình, chùa,
khu lưu niệm,...
 Đồ vật: là các công cụ lao động, vũ khí
tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ, có thể
là các vật dụng cổ trong gia đình như cái
liềm, cái cuốc,... đồ thờ cúng trong đình
chùa như tượng, lư hương,...
19

Tìm những đồ vật trong gia đình, trao đổi với
bạn để rút ra câu trả lời đồ vật nào là tư liệu
hiện vật.

20

Luyện tập – Trả lởi
câu hỏi trắc nghiệm
Khoanh tròn vào đáp án đúng.
Nguồn sử liệu nào có giá trị lịch sử xác thức và đáng tin cậy
Tưnhất?
liệu hiện vật
Tư liệu truyền miệng A

Tư liệu truyền miệng

Tư liệu gốc

Tư liệu gốc
21

Tư liệu chữ viết

A

Tư liệu chữ viết

C

B

Tư liệu hiện vật

D

A. Cội nguồn của tổ
tiên, quê hương, đất
nước biết lịch sử nhân

Khoanh tròn vào quả bóng
có chứa đáp án đúng
Học lịch sử để biết:

loại

D. Nhân loại hiện
đang đối mặt với
những khó khăn

22

B. Biết về quá
khứ và các hoạt
dộng

C. Sự vận
độnghông
của
thế giới tự
gian
nhiên

Trên tường Cửa Bắc vẫn còn nguyên dấu vết đạn pháo của thực
dân Pháp khu đánh chiếm thành Hà Nội năm 1832. Có ý kiến cho
rằng nên trùng tu lại mặt thành, xoá đi những vất đạn pháo đó.
Em có đồng ý với ý kiến đó không? Tại sao?

Những vết đạn đó là một
phần của lịch sử, là
Không
nguồn sử liệu nên phải
được giữ gìn và tôn trọng. Đồng ý

23

Luyện tập nâng cao

Nhà chính trị nổi tiếng cổ đại của La Mã

Đồng ý với
quan điểm

Xi-rê-nông đã nói: “Lịch sử là thầy dậy của
cuộc sống”. Em có đồng ý với nhận xét đó không?

Lịch sử nhắc ta nhớ về quá khứ của
dân tộc mình, phát huy truyền thống văn
hóa tốt đẹp của dân tộc và hơn hết nhắc
nhở ta đấu tranh bảo vệ đất nước.
24

Lịch sử đúc kết những
bài học kinh nghiệm về
sự thành công và thất bại
của quá khứ để phục vụ
hiện tại và xây dựng cuộc
sống mới trong tương lai.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!

25