KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết
đến bài hát nào?

HÀNH TRÌNH TRÊN ĐẤT PHÙ SA

BÀI 11 : ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ SỰ PHÂN BỐ
CỦA LỚP PHỦ THỔ NHƯỠNG

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát các hình ảnh và
kiến thức đã học, hãy cho
biết thổ nhưỡng là gì?
Những nhân tố nào đã tác
động đất sự hình thành thổ
nhưỡng nước ta?
- Thổ nhưỡng là lớp vật chất
mỏng, vụn bở, bao phủ trên
bề mặt các lục địa và đảo,
được đặc trưng bởi độ phì.
- Các nhân tố hình thành đất
ở nước ta: đá mẹ, khí hậu,
sinh vật, địa hình, thời gian,
con người.

Thổ nhưỡng

Cày cấy trong nông nghiệp

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, em hãy chứng
minh tính chất nhiệt đới gió
mùa của lớp phủ thổ
nhưỡng ở nước ta?
- Ở khu vực nhiệt đới ẩm gió
mùa, quá trình phong hoá
diễn ra với cường độ mạnh.
- Lượng mưa tập trung theo
mùa rửa trôi các chất badơ
dễ tan đồng thời tích tụ oxit
sắt và oxit nhôm.
- Một số nơi mất đi lớp phủ
thực vật.

Mùa mưa

Đồi trọc mất lớp phủ thực vật

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Quan sát hình 9.3 và kênh chữ
SGK, nêu biểu hiện của tính
chất nhiệt đới gió mùa của
lớp phủ thổ nhưỡng. Kể tên
các nhóm đất chính ở nước ta.
- Biểu hiện:
+ Lớp thổ nhưỡng dày.
+ Quá trình feralit là quá trình
hình thành đất đặc trưng của
nước ta.
+ Đất feralit thường bị rửa trôi,
xói mòn mạnh.
- Có 3 nhóm đất chính: đất
feralit, đất phù sa và đất mùn
núi cao.

BÀI 11

1

TÍNH CHẤT NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA CỦA LỚP PHỦ
THỔ NHƯỠNG

Ghi bài
- Lớp phủ thổ nhưỡng dày.
- Quá trình feralit là quá trình hình
thành đất đặc trưng của nước ta.
- Đất feralit thường bị rửa trôi, xói
mòn mạnh.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Nhóm đất feralit chiếm diện tích bao  
nhiêu %?
Kể tên các loại đất thuộc nhóm đất  
feralit.
Xác định sự phân bố nhóm đất feralit ở  
nước ta.

Phần trả lời

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Phần trả lời
Nhóm đất feralit chiếm diện Chiếm tới 65% diện tích đất tự nhiên.
tích bao nhiêu?
Kể tên các loại đất thuộc - Đất feralit hình thành trên đá badan.
nhóm đất feralit.
- Đất feralit hình thành trên đá vôi.
- Đất feralit hình thành trên các loại đá khác.
Xác định sự phân bố nhóm - Phân bố ở các khu vực đồi núi, trong đó:
đất feralit ở nước ta.
+ Đất feralit : phân bố tập trung ở Tây Nguyên, Đông
Nam Bộ và rải rác ở Bắc Trung Bộ, Tây Bắc,..

+ Đất feralit : phân bố chủ yếu ở khu vực Đông Bắc,
Bắc Trung Bộ, Tây Bắc.
+ Đất feralit: phân bố rộng khắp ở nhiều vùng đồi núi
thấp.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Phần trả lời
Nhóm đất phù sa chiếm diện tích  
bao nhiêu?
Kể tên các loại đất thuộc nhóm đất  
phù sa.
Xác định sự phân bố nhóm đất phù  
sa ở nước ta.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Phần trả lời
Nhóm đất phù sa chiếm Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
diện tích bao nhiêu?
Kể tên các loại đất thuộc Đất phù sa sông, đất phèn, đất mặn, đất cát biển,
nhóm đất phù sa.
đất xám trên phù sa cổ.
Xác định sự phân bố - Phân bố chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng
nhóm đất phù sa ở nước bằng sông Cửu Long và các đồng bằng ven biển
ta.
miền Trung.
- Đất xám trên phù sa cổ ở Đông Nam Bộ, đất
cát ven biển ở Duyên hải miền Trung.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Phần trả lời
Nhóm đất mùn núi cao chiếm  
diện tích bao nhiêu?
Xác định sự phân bố nhóm  
đất mùn núi cao ở nước ta.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Phần câu hỏi
Nhóm đất mùn núi
cao chiếm diện tích
bao nhiêu?
Xác định sự phân
bố nhóm đất mùn
núi cao ở nước ta.

Phần trả lời
Chiếm khoảng 11% diện tích đất
tự nhiên.
 
Phân bố rải rác ở các khu vực núi
có độ cao từ 1600 - 1700 m trở
lên dưới thảm rừng cận nhiệt hoặc
ôn đới trên núi.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
1. Giải thích vì sao quá trình feralit là quá trình hình

thành đất đặc trưng của nước ta.

+ Quá trình feralit là quá trình hình thành đất đặc trưng cho vùng khí hậu
nhiệt đới ẩm. Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, nên đây là quá
trình hình thành đất đặc trưng cho khí hậu nước ta.
+ Trong điều kiện nhiệt ẩm cao, quá trình phong hóa diễn ra với cường
độ mạnh, tạo nên một lớp đất dày. Mưa nhiều rửa trôi các chất badơ dễ
tan (Ca2+, Mg2+, K+) làm đất chua, đồng thời có sự tích tụ ôxit sắt (Fe2O3)
và ôxit nhôm (Al2O3) tạo ra màu đỏ vàng. Vì thế, loại đất này được gọi là
đất feralit (Fe - Al) đỏ vàng.
+ Quá trình feralit diễn ra mạnh ở vùng đồi núi thấp trên đá mẹ axit; địa
hình nước ta chủ yếu là đồi núi thấp, vì thế đất feralit là loại đất chính ở
vùng đồi núi Việt Nam.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
2. Lập sơ đồ thể hiện đặc điểm phân bố 3 nhóm đất chính

của nước ta

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Trồng cà phê trên đất feralit

Trồng rừng đầu nguồn

Trồng lúa trên đất phù sa

Nuôi tôm ở ĐB. Sông Cửu
Long

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU CAM NHẠT

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA
- Đất feralit chiếm tới 65% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: ở các tỉnh trung du và miền núi, từ độ cao 1600 đến 1700m
trở xuống gồm đất feralit trên đá vôi phân bố ở Tây Bắc, Đông Bắc và
Bắc Trung Bộ, đất feralit trên đá bazan phân bố ở Tây Nguyên và Đông
Nam Bộ.

2

- Đặc điểm:
+ Có chứa nhiều oxit sắt và oxit nhôm tạo nên màu đỏ vàng.
+ Lớp vỏ phong hóa dày thoáng khí, dễ thoát nước, đất chua, nghèo
các chất badơ và mùn.
+ Đất feralit trên đá badan và đá vôi có độ phì cao nhất.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong lâm nghiệp: thích hợp phát triển rừng sản xuất với các loại cây
như thông, bạch đàn, xà cừ, keo, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp
chế biến gỗ.
+ Trong nông nghiệp: trồng các cây công nghiệp lâu năm (chè, cà phê,
cao su, hồ tiêu,…), cây dược liệu (quế, hồi, sâm,…) , trồng các loại cây ăn
quả như: bưởi, cam, xoài…

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

a. Nhóm đất feralit
- Chiếm tới 65% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: ở các tỉnh trung du và miền núi, từ độ cao 1600 đ ến
1700m trở xuống.
- Đặc điểm:
+ Chứa nhiều oxit sắt và oxit nhôm tạo nên màu đỏ vàng.
+ Có lớp vỏ phong hóa dày thoáng khí, dễ thoát nước, đất chua,
nghèo các chất badơ và mùn.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong lâm nghiệp: thích hợp phát triển rừng sản xuất.
+ Trong nông nghiệp: trồng các cây công nghiệp lâu năm, cây dược
liệu và các loại cây ăn quả.

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU XANH

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

- Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long
và các đồng bằng duyên hải miền Trung.

4

- Đặc điểm: có độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
+ Đất phù sa sông Hồng: ít chua, tơi xốp, giàu chất dinh dưỡng.
+ Đất phù sa sông Cửu Long: đất phù sa ngọt có độ phì cao.
+ Đất phù sa ở dải đồng bằng ven biển miền Trung: độ phì thấp
hơn, nhiều cát, ít phù sa sông.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong nông nghiệp: phù sa là nhóm đất phù hợp để sản xuất lương
thực, cây công nghiệp hàng năm và cây ăn quả.
+ Trong thủy sản: vùng đất phèn, đất mặn tạo điều kiện thuận lợi cho
việc đánh bắt thuỷ sản, ở các rừng ngập mặn ven biển, các bãi triều
ngập nước và ở cửa sông lớn thuận lợi cho nuôi trồng nhiều loại thuỷ
sản nước lợ và nước mặn.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

b. Nhóm đất phù sa
- Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng
sông Cửu Long và các đồng bằng duyên hải miền Trung.
- Đặc điểm: có độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
- Giá trị sử dụng:
+ Trong nông nghiệp: sản xuất lương thực, cây công
nghiệp hàng năm và cây ăn quả.
+ Trong thủy sản: thuận lợi cho việc đánh bắt và nuôi
trồng thủy sản.

HỌC SINH XÁC ĐỊNH PHẦN MÀU ĐỎ

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

- Chiếm khoảng 11% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố rải rác ở các khu vực núi có độ cao từ 1600 - 1700 m
trở lên.

6

Đặc điểm: Được hình thành trong điều kiện khí hậu cận
nhiệt đới và ôn đới núi cao, nhiệt độ thấp khiến quá trình
phong hóa, phân giải các chất hữu cơ diễn ra chậm nên đất
giàu mùn, địa hình cao, độ dốc lớn nên tầng đất mỏng.

Giá trị sử dụng: thích hợp trồng rừng phòng hộ đầu nguồn.

BÀI 11

2 PHÂN BỐ CÁC NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

c. Nhóm đất mùn núi cao

- Chiếm khoảng 11% diện tích đất tự nhiên.
- Phân bố: rải rác ở các khu vực núi có độ cao từ 1600 1700 m trở lên.
- Đặc điểm: đất giàu mùn, tầng đất mỏng.
- Giá trị sử dụng: thích hợp trồng rừng phòng hộ đầu
nguồn.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
1. Giải thích vì sao quá trình feralit là quá trình hình

thành đất đặc trưng của nước ta.

+ Ở nước ta, khí hậu nhiệt đới gió mùa với: nền nhiệt,
ẩm cao; lượng mưa lớn và mưa tập trung theo mùa đã
làm cho quá trình rửa trôi các chất badơ dễ hòa tan diễn
ra mạnh, dẫn đến tích lũy các oxit sắt và oxit nhôm, tạo
nên đất feralit có màu chủ đạo là đỏ vàng.
+ Quá trình feralit diễn ra mạnh ở vùng đồi núi thấp
trên đá mẹ axit; trong khi đó, địa hình nước ta chủ yếu là
đồi núi thấp, vì thế đất feralit là loại đất chính ở vùng đồi
núi Việt Nam.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
2. Lập sơ đồ thể hiện đặc điểm phân bố 3 nhóm đất chính

của nước ta

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Địa phương em có nhóm đất nào? Em hãy thu thập
thông tin về đặc điểm của nhóm đất đó.

- Thông tin về nhóm đất phù sa:

+ Chiếm khoảng 24% diện tích đất tự nhiên.
+ Phân bố chủ yếu ở đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu
Long và các đồng bằng duyên hải miền Trung.
+ Đặc điểm: đất phù sa được hình thành do sản phẩm bồi đắp của sự
phù sa, các hệ thống sông và phù sa biển. Nhìn chung, đất phù sa có
độ phì cao, rất giàu dinh dưỡng.
+ Giá trị sử dụng: phù sa là nhóm đất phù hợp để sản xuất lương
thực, cây công nghiệp hàng năm và cây ăn quả. Đất phù sa ở các cửa
sông, ven biển có nhiều lợi thế để phát triển ngành thuỷ sản.