KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết
đến bài hát nào?

HÀNH TRÌNH TRÊN ĐẤT PHÙ SA

BÀI 12

SỬ DỤNG HỢP LÍ
TÀI NGUYÊN ĐẤT

GV dạy:
Lớp dạy: 8/

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 12. SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN ĐẤT
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

2

ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI HÓA
ĐẤT Ở NƯỚC TA

4

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất feralit
Quan sát hình 11.1 và kênh
chữ SGK, nêu đặc điểm về lớp
vỏ phong hóa, màu sắc, tính
chất của đất feralit.
Đặc điểm
Có lớp
vỏ
phong
hoá dày,
thoáng
khí, dễ
thoát
nước.

Đất
thường
có màu
đỏ vàng.

Đất
chua,
nghèo
các chất
badơ và
mùn.

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất feralit
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, giải thích vì sao đất
feralit có màu đỏ vàng và có đặc
tính chua? Loại đất nào của
nhóm đất feralit giàu chất dinh
dưỡng và tơi xốp?

Đất feralit bị rửa trôi vào mùa mưa

- Đất feralit có màu đỏ vàng do
có nhiều hợp chất sắt, nhôm.
- Đất có đặc tính chua do các
badơ đã bị rửa trôi trong mùa
mưa.
- Đất feralit hình thành trên đá
badan giàu chất dinh dưỡng và
tơi xốp.

Đất feralit trên đá badan

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất feralit
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, giải thích vì sao khi
mất lớp phủ thực vật đất trở
nên xấu và không thể trồng
trọt.

Đá ong

Do bị rửa trôi mạnh nên các
hợp chất oxit sắt và oxit nhôm
thường tích tụ thành kết von
hoặc đá ong, nằm cách mặt đất
khoảng 0,5 - 1 m. Khi bị mất
lớp phủ thực vật và lộ ra bề
mặt, lớp đá ong này sẽ cứng lại,
đất trở nên xấu và không thể
Đất đồi trọc bị mất lớp phủ thực vật
trồng trọt.

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất feralit

- Có lớp vỏ phong hoá dày, thoáng khí, dễ thoát
nước.
- Đất thường có màu đỏ vàng.
- Phần lớn đất feralit có đặc điểm chua, nghèo
các chất badơ và mùn.

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất feralit
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, nêu giá trị sử dụng đất
feralit trong sản xuất nông
nghiệp và kể tên các loại cây
trồng thích hợp với đất feralit.
- Thích hợp trồng cây công
nghiệp lâu năm, cây ăn quả, phát
triển đồng cỏ để chăn nuôi gia
súc lớn,...
- Ở những nơi có độ dốc nhỏ, có
thể kết hợp trồng cây công
nghiệp hàng năm, cây thực phẩm
và cây lương thực.
- Các cây trồng thích hợp: cao su,
cà phê, hồ tiêu, điều, chè...

Trồng cà phê trên đất feralit

Trồng cao su trên đất feralit

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất feralit
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, nêu giá trị
sử dụng đất feralit trong
sản xuất lâm nghiệp.

Rừng thông ở Đà Lạt

Thích hợp để phát triển
rừng sản xuất với các loại
cây như thông, keo, bạch
đàn và các loại cây gỗ
khác.
Rừng keo ở Quảng Nam

BÀI 12

1 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT FERALIT VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất feralit

- Đối với nông nghiệp: thích hợp trồng cây
công nghiệp lâu năm, cây ăn quả, phát triển
đồng cỏ để chăn nuôi gia súc lớn,...
- Đối với lâm nghiệp: thích hợp để phát triển
rừng sản xuất.

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất phù sa
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, giải thích vì sao đất
phù sa lại có tầng đất dày và phì
nhiêu? Nêu đặc điểm của đất
phù sa sông.
- Được hình thành do quá trình
bồi tụ của các hệ thống sông
nên có đặc điểm chung là tầng
đất dày và phì nhiêu.
- Đất phù sa sông là loại đất
phù sa trung tính, ít chua; đất
có màu nâu, tơi xốp, giàu chất
dinh dưỡng.

Đất phù sa sông Hồng

Đất phù sa sông Cửu Long

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất phù sa
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, nêu đặc điểm
của đất phèn và đất mặn.
- Đất phèn là loại đất hình
thành ở những vùng trũng
nước lâu ngày; đất bị chua,
nghèo dinh dưỡng.
- Đất mặn là loại đất được
hình thành ở các vùng cửa
sông, ven biển.

Đất phèn ở Cà Mau

Đất mặn ở Bến Tre

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

a. Đặc điểm của đất phù sa

- Được hình thành do quá trình bồi tụ của các hệ
thống sông.
- Đặc điểm chung: tầng đất dày và phì nhiêu.

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất phù sa
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, nêu giá trị sử
dụng đất phù sa trong sản
xuất nông nghiệp và kể tên
các loại cây trồng thích hợp
với đất phù sa.

Trồng lúa trên đất phù sa

- Thích hợp trồng cây lương
thực, rau, hoa màu và cây
công nghiệp hằng năm.
- Các cây trồng thích hợp:
lúa, ngô, khoai, sắn, rau...
Trồng ngô trên đất phù sa

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất phù sa
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, nêu giá trị
sử dụng đất phù sa trong
sản xuất thủy sản.

Nuôi tôm ở Cà Mau

Thuận lợi cho khai thác và
nuôi trồng thuỷ sản như
tôm, cá,…
Nuôi cá lóc ở An Giang

BÀI 12

2 ĐẶC ĐIỂM ĐẤT PHÙ SA VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG

b. Giá trị sử dụng của đất phù sa

- Đối với nông nghiệp: thích hợp trồng cây
lương thực, rau, hoa màu và cây công nghiệp
hằng năm.
- Đối với thuỷ sản: thuận lợi cho khai thác và
nuôi trồng thuỷ sản.

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát video
clip, các hình ảnh và kênh chữ SGK,
hãy:
- Nêu thực trạng thoái hóa đất ở
nước ta.
- Nguyên nhân nào gây nên tình
trạng thoái hóa đất ở nước ta?
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát video
clip, các hình ảnh và kênh chữ SGK,
cho biết:
- Nêu hậu quả của việc thoái hóa đất
ở nước ta.
- Nêu các biện pháp chống thoái hóa
đất ở nước ta hiện nay.

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

Xói mòn đất

Đốt rừng làm nương rẫy

Trồng và bảo vệ rừng

Sử dụng bón phân hữu cơ

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

Thực
trạng

Đất bị rửa trôi, xói mòn chiếm diện tích lớn
ở các vùng đồi núi; đất canh tác, nhất là đất
trồng trọt bị suy giảm độ phì, bạc màu.
Nguy cơ đất bị hoang mạc hoá xảy ra ở một
số nơi khô hạn; mặn hoá.

NHÓM
3

Do phá rừng, nước biển xâm nhập ở vùng ven
biển,...

Nguyên
nhân

Do khai thác quá mức; đất còn bị ô nhiễm do
sử dụng nhiều phân hoá học, thuốc trừ sâu
và ảnh hưởng của chất thải công nghiệp,
chất thải sinh hoạt chưa qua xử lí,...

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

- Thực trạng:
+ Đất bị rửa trôi, xói mòn chiếm diện tích lớn ở các
vùng đồi núi.
+ Đất canh tác, nhất là đất trồng trọt bị suy giảm độ
phì, bạc màu.
+ Nguy cơ đất bị hoang mạc hoá xảy ra ở một số nơi
khô hạn; mặn hoá.

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

Hậ u
quả

NHÓM
7

Độ phì của đất giảm, mất chất dinh dưỡng,
khiến năng suất cây trồng bị ảnh hưởng.
Nhiều nơi đất bị thoái hóa nặng không thể
sử dụng cho trồng trọt.
- Thực hiện nghiêm luật đất đai.
- Trồng rừng.

Biện
pháp

- Canh tác hợp lí, mô hình nông lâm kết hợp.
- Xây dựng công trình thủy lợi.
- Sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu vi sinh.
- Kiểm soát và xử lí nước thải.

BÀI 12

3

TÍNH CẤP THIẾT CỦA VẤN ĐỀ CHỐNG THOÁI
HÓA ĐẤT Ở NƯỚC TA

- Biện pháp:
+ Thực hiện nghiêm luật đất đai.
+ Trồng rừng.
+ Canh tác hợp lí, mô hình nông lâm kết hợp.
+ Xây dựng công trình thủy lợi.
+ Sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu vi sinh.
+ Kiểm soát và xử lí nước thải.

BÀI 12

EM CÓ BIẾT?

Đất feralit trên đá badan hay đất đỏ badan có thể trồng
được nhiều loại cây trồng quan trọng và có giá trị kinh tế
cao. Đất rất lý tưởng để trồng các loại cây lấy củ như gừng,
khoai tây, khoai lang; các loại rau như cải, súp lơ, xà lách,
rau thơm; các loại cây ăn trái như mít, ổi, chanh, mận; các
loại cây công nghiệp như cao su, hồ tiêu, cà phê, hạt điều;
và các loại cây dược liệu như đinh lăng, sâm bố chính, hoa
đậu biết, sâm đương quy.

BÀI 12

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào kiến thức đã học, em hãy hoàn thành bảng theo mẫu.
Nhóm
đ ất

Đất Feralit

Đất phù sa

- Có lớp vỏ phong hoá dày, thoáng - Được hình thành do quá trình
khí, dễ thoát nước.
bồi tụ của các hệ thống sông.
Đặc điểm - Đất thường có màu đỏ vàng.

- Đặc điểm chung: tầng đất dày
- Phần lớn đất Feralit có đặc điểm và phì nhiêu.
chua, nghèo các chất badơ và mùn.
- Đối với nông nghiệp: thích hợp - Đối với nông nghiệp: thích hợp
trồng cây công nghiệp lâu năm, cây trồng cây lương thực, rau, hoa
Giá trị ăn quả, phát triển đồng cỏ để màu và cây công nghiệp hằng
năm.
sử dụng chăn nuôi gia súc lớn,...
- Đối với lâm nghiệp: thích hợp để - Đối với thuỷ sản: thuận lợi cho
phát triển rừng sản xuất.
khai thác và nuôi trồng thuỷ sản.

BÀI 12

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào các hình ảnh và kiến
thức đã học, hãy lấy ví dụ cụ
thể chứng minh một số loại đất
của nước ta đang bị thoái hóa.
- Ví dụ 1: Nhiều diện tích đất
feralit ở khu vực trung du và
miền núi của Việt Nam đã bị
rửa trôi, xói mòn bạc màu, trở
nên khô cằn, nghèo dinh
dưỡng.
- Ví dụ 2: Đất phù sa ở vùng
cửa sông ven biển bị suy thoái
do nhiễm mặn nhiễm phèn,
ngập úng.

Đất bị xói mòn

Đất bị nhiễm mặn

BÀI 12

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Hãy liệt kê các hành động mà em có thể làm được để góp phần
bảo vệ tài nguyên đất.
- Dọn dẹp, vệ sinh lớp học, khuôn viên nhà ở.
- Vứt rác đúng nơi quy định, hạn chế sử dụng rác thải nhựa.
- Trồng cây xanh.
- Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.
- Vận động người thân và mọi người xung quanh tăng c ường s ử d ụng các
sản phẩm phân bón sinh học; hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa
học, thuốc bảo vệ thực vật.
- Phê phán các hành vi gây ô nhiễm môi trường đất (ví d ụ: s ử dụng quá
mức thuốc bảo vệ thực vật, chặt phá rừng,…).