TIẾT 62-64
BÀI 16:
SỰ PHẢN XẠ ÁNH
SÁNG
GV: NGUYỄN NGHĨA
THẾ

Làm thế nào để hắt ánh sáng vào đúng điểm
A trên tường?

A

Gương phẳng
Hình 4.1

TIẾT 62-64. BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:

Quan sát Hình
16.1 và trả lời câu
hỏi sau: Ta nhìn
thấy gì trên mặt
nước?
Hình 16.1 cho
thấy hình ảnh
của cảnh vật qua
mặt nước.

H.16.1. Ảnh của một vật qua mặt nước

Phản xạ
xạ ánh
ánh sáng
sáng là
là gì?
hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
-- Phản
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
- VD: mặt gương, mặt kim loại nhẵn bóng,..
+Mặt
Mặtphản
phảnxạxạlàlàmột
gì?mặt phẳng, nhẵn bóng gọi là gương
phẳng.

- Hình ảnh của một vật ta quan sát được qua gương
phẳng gọi là ảnh tạo bởi gương phẳng.

Trong điều kiện nào ta nhìn thấy ảnh trên mặt nước?

Để nhìn thấy ảnh trên mặt nước, cần có các tia
sáng xuất phát từ nguồn, đến mặt nước rồi phản
chiếu vào mắt ta. Đó là hiện tượng phản xạ ánh
sáng.
?Nêu một số ví dụ để hiện tượng phản xạ ánh sáng
mà em quan sát được trong thực tế?

- Một số hiện tượng phản xạ ánh sáng quan sát được
trong thực tế như: soi gương, nhìn vào chậu nước,..

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:
+ Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.

Quy ước:

- Gương phẳng (G): biểu diễn
bằng một đoạn thẳng, phần gạch chéo
S
là mặt sau của gương.
+Tia sáng tới SI: Tia sáng chiếu tới mặt
gương.
+Tia phản xạ IR: Tia phản xạ từ mặt gương.
+ Điểm tới I: Giao điểm tia sáng tới
+ Pháp tuyến IN: đường thẳng vuông góc (G)
gương.

N

R

i i'
I

+ Mặt phẳng tới: Mặt phẳng chưa tia sáng tới và pháp tuyến
với mặt gương tại điểm I.

tại điểm
+ Góc
tới tới.
SINˆ :i Mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp
uyến tại điểm tới.
ˆ i:'Góc giữa tia sáng phản xạ và
+ Góc phản xạ  NIR
háp tuyến tại điểm tới.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:
+ Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
II . Định luật phản xạ ánh sáng:

Thí nghiệm: Nghiên cứu hiện tượng phản xạ ánh
sáng.
Chuẩn bị: Nguồn sáng hẹp, bảng chia độ, gương phẳng gắn
đỡ.

Góc tới i

60o

I

R

45o

i

i'

N

S

30o

Góc phản xạ i'

Góc tới i

60o

I

45o

i'

i

R

30o

S
N

Góc phản xạ i'

Góc tới i

I

Góc phản xạ i'

60o
45o

i'

i

30o

S

R
N

+Làm thí nghiệm tương tự ta thu được bảng kết quả sau:

Kết quả bảng
16.1.

Góc tới i

0°

20°

30°

40°

50°

60°

Góc phản xạ i'

0°

20°

30°

40°

50°

60°

?Từ kết quả thí nghiệm, hãy nêu nhận xét về:
a/ Mặt phẳng chứa tia sáng phản xạ.
b/ Mối liên hệ giữa góc phản xạ i'và góc tới i.
Trả lời:
a/ Mặt phẳng chứa tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt
phẳng chứa tia sáng tới.
b/ Góc phản xạ bằng góc tới.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:
+ Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
II . Định luật phản xạ ánh sáng:
+ Tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt phẳng tới.
+ Góc phản xạ bằng góc tới: i' = i

?. Vẽ các tia sáng phản xạ trong mỗi hình dưới
đây?
N
R

130
140

150

160

170
180

R
120
110

I

100 90 80

i'
i

N

40
30
20
10
0

50

60

70

80 90 100

i

i'

70
60

I

110

120
130
140
150
160
170
180

50
40

30

20

10

0

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:
+ Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
II . Định luật phản xạ ánh sáng:
+ Tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt phẳng tới.
+ Góc phản xạ bằng góc tới: i' = i
III .Phản xạ và phản xạ khuếch tán:

Phân biệt phản xạ và phản xạ khuếch
Hình ảnh cảnh vật trên mặt hồ
?Ảnh
tán. của hai cảnh vật
trên mặt hồ trong hai
trường hợp ở hình bên
khác nhau thế nào?

Hình a. ảnh rõ nét,
hình b. ảnh không rõ nét.
- Khi có phản xạ: ta có thể
nhìn thấy ảnh rõ nét của vật.
- Khi có phản xạ khuếch tán:
ta không nhìn thấy ảnh rõ
a.Phẳng lặng b.Có gợn sóng
nét của vật

?Nêu nhận xét về hướng của
các tia sáng phản xạ trong
Hình 16.5a và 16.5b. Giải thích
vì sao có sự khác nhau đó.
Giải thích: Phản xạ khuếch
tán khi trên mặt gồ ghề, nó
không còn là một gương phẳng
nữa, nên ảnh của cảnh vật bị
bóp méo và nhoè đi. Ta vẫn
thấy ảnh vì bề mặt đó vẫn
phản xạ ánh sáng, nhưng ảnh
không rõ nét.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:
+ Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt trở lại môi
truờng cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
II . Định luật phản xạ ánh sáng:
+ Tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt phẳng tới.
+ Góc phản xạ bằng góc tới: i' = i
III .Phản xạ và phản xạ khuếch tán:
+ Sự phản xạ ánh sáng xảy ra khi ánh sáng chiếu tới bề mặt
nhẵn bóng được gọi là phản xạ (còn gọi là phản xạ gương).
+ Sự phản xạ ánh sáng xảy ra khi ánh sáng chiếu tới bề mặt
gồ ghề, thô ráp được gọi là phản xạ khuếch tán.

???Một học sinh cho rằng:"Trong hiện tượng
phản xạ khuếch tán, sở dĩ ta không nhìn thấy
ảnh của vật là do hiện tượng này không tuân
theo đúng định luật phản xạ ánh sáng".
Theo em, nhận định đó đúng hay sai?
Trả lời:
Theo em, nhận định đó là sai vì:
Trong hiện tượng phản xạ khuếch tán, sở dĩ ta
không nhìn thấy ảnh của vật vì ánh sáng chiếu tới
bề mặt không bằng phẳng (gồ ghề, thô ráp) khiến
các tia sáng phản xạ lại theo nhiều hướng khác
nhau mà mắt ta không thể thu nhận hết được.
⇒ Ảnh của vật không rõ nét.

Đáp án: D

=>+ Hình a là phản
xạ khuếch tán. Mặt
hồ gợn sóng nên ánh
sáng bị phản xạ phân
tán theo các hướng
khác nhau, làm ảnh bị
nhoè đi.
+ Hình b là phản xạ thông thường. Mặt hồ phẳng
lặng phản xạ tốt ánh sáng nên ảnh của cảnh vật trên
mặt hồ tròng sắc nét.