Làm thế nào để hắt ánh sáng vào đúng điểm A
trên tường?

A

Gương phẳng
Hình 4.1

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:

H.16.1. Ảnh của một vật qua mặt nước

Quan sát Hình 16.1 và cho biết: Ta nhìn thấy gì trên
mặt nước?
hình ảnh của cảnh vật qua mặt nước.

Trong điều kiện nào ta nhìn thấy ảnh trên mặt
nước?

 Để nhìn thấy ảnh trên mặt nước, cần có các tia
sáng xuất phát từ nguồn, đến mặt nước rồi phản
chiếu vào mắt ta. Đó là hiện tượng phản xạ ánh
sáng.

Nêu một số ví dụ để hiện tượng phản xạ ánh
sáng mà em quan sát được trong thực tế?

- Một số hiện tượng phản xạ ánh sáng quan
sát được trong thực tế như: soi gương, nhìn
vào chậu nước,..

- Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị
hắt trở lại môi trường cũ khi gặp bề mặt
nhẵn bóng.
- Mặt phản xạ là một mặt phẳng, nhẵn bóng
gọi là gương phẳng.
- VD: mặt gương, mặt kim loại nhẵn bóng,..

Hình ảnh của một vật ta quan sát được
qua gương phẳng gọi là ảnh tạo bởi gương
phẳng.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
I . Hiện tượng phản xạ ánh sáng:

- Phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng bị hắt
trở lại môi trường cũ khi gặp bề mặt nhẵn bóng.
- Mặt phản xạ là một mặt phẳng, nhẵn bóng gọi là
gương phẳng.
- Hình ảnh của một vật ta quan sát được qua gương
phẳng gọi là ảnh tạo bởi gương phẳng.

Quy ước:

- Gương phẳng (G)

+ SI: Tia sáng
tới+ I: Điểm

S

N

R

i i'

I
(G)
tới
+ IN: Pháp tuyến đường thẳng vuông góc với mặt
gương tại điểm I.

ˆ i  : Mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp
+ Góc tới SIN
tuyến tại điểm tới.

+ IR : Tia phản xạ
ˆ i ' : Góc giữa tia sáng phản xạ và
+ Góc phản xạ  NIR
pháp tuyến tại điểm tới.
+ Mặt phẳng tới: Mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp
tuyến tại điểm tới.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
II . Định luật phản xạ ánh sáng:

Thí nghiệm: Nghiên cứu hiện tượng phản xạ ánh
sáng.
Chuẩn bị: Nguồn sáng hẹp, bảng chia độ, gương
phẳng gắn trên giá đỡ.

Góc tới i

60o

I

R

45o

i

i'

N

S

30o

Góc phản xạ i'

Góc tới i

60o

I

45o

i'

i

R

30o

S
N

Góc phản xạ i'

Góc tới i

I

Góc phản xạ i'

60o
45o

i'

i

30o

S

R
N

+Làm thí nghiệm tương tự ta thu được bảng kết quả sau:

Kết quả bảng
16.1.

Góc tới i

0°

20°

30°

40°

50°

60°

Góc phản xạ i'

0°

20°

30°

40°

50°

60°

Từ kết quả thí nghiệm, hãy nêu nhận xét về:
a/ Mặt phẳng chứa tia sáng phản xạ.
b/ Mối liên hệ giữa góc phản xạ i'và góc tới i.
Trả lời:
a/ Mặt phẳng chứa tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt
phẳng chứa tia sáng tới.
b/ Góc phản xạ bằng góc tới.

BÀI 16- SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
II . Định luật phản xạ ánh sáng:
+ Tia sáng phản xạ cùng nằm trong mặt phẳng tới.
+ Góc phản xạ bằng góc tới: i' = i

?. Vẽ các tia sáng phản xạ trong mỗi hình dưới
đây?
N
R

130
140

150

160

170
180

R
120
110

I

100 90 80

i'
i

N

40
30
20
10
0

50

60

70

80 90 100

i

i'

70
60

I

110

120
130
140
150
160
170
180

50
40

30

20

10

0

III .Phản xạ và phản xạ khuếch tán:

Hình ảnh cảnh vật trên mặt hồ

a) Phẳng lặng

b) Có gợn sóng

Ảnh của hai cảnh vật trên mặt hồ trong hai
trường hợp ở hình bên khác nhau thế nào?

Hình ảnh cảnh vật trên mặt hồ

a) Phẳng lặng

b) Có gợn sóng

Hình a. ảnh rõ nét,
hình b. ảnh không rõ nét.

Hình ảnh cảnh vật trên mặt hồ

a) Phẳng lặng

b) Có gợn sóng

- Khi có phản xạ: ta có thể nhìn thấy ảnh rõ nét của vật.
- Khi có phản xạ khuếch tán: ta không nhìn thấy ảnh rõ
nét của vật.

Nêu nhận xét về hướng của các tia sáng
phản xạ trong Hình 16.5a và 16.5b. Giải
thích vì sao có sự khác nhau đó.

- Hình 16.5a: Các tia

- Hình 16.5b: Các tia

sáng phản xạ song

sáng phản xạ theo

song và cùng hướng

nhiều

với nhau.

nhau.

hướng

khác

Nguyên nhân của sự khác nhau đó vì:
- Hình 16.5a: Các tia

- Hình 16.5b: Các tia

sáng tới chiếu đến cùng

sáng tới chiếu đến một

một bề mặt phẳng và

bề mặt gồ ghề và khác

nhẵn.

nhau ở mỗi vị trí.

Giải thích: Phản xạ khuếch tán khi trên mặt hồ xuất
hiện các gợn sóng lăn tăn, nó không còn là một
gưong phẳng nữa, nên ảnh của cảnh vật bị bóp méo
và nhoè đi. Ta vẫn thấy ảnh vì mặt hồ vẫn phản xạ
ánh sáng, nhưng ảnh không rõ nét.

III .Phản xạ và phản xạ khuếch tán:

+ Phản xạ (còn gọi là phản xạ gương) là sự
phản xạ ánh sáng xảy ra khi ánh sáng chiếu
tới bề mặt nhẵn bóng được.
+ Phản xạ khuếch tán là sự phản xạ ánh sáng
xảy ra khi ánh sáng chiếu tới bề mặt gồ ghề,
thô ráp được.

Một học sinh cho rằng:"Trong hiện tượng
phản xạ khuếch tán, sở dĩ ta không nhìn thấy ảnh
của vật là do hiện tượng này không tuân theo đúng
đinh luật phản xạ ánh sáng". Theo em, nhận định
đó đúng hay sai?
Theo em, nhận định đó là sai vì:
Trong hiện tượng phản xạ khuếch tán, sở dĩ ta
không nhìn thấy ảnh của vật vì ánh sáng chiếu tới
bề mặt không bằng phẳng (gồ ghề, thô ráp) khiến
các tia sáng phản xạ lại theo nhiều hướng khác
nhau mà mắt ta không thể thu nhận hết được.
⇒ Ảnh của vật không rõ nét.

Câu 1: Hiện tượng nào dưới đây là kết quả của
hiện tượng phản xạ ánh sáng?
A. Mắt nhìn thấy các vật phía sau tấm kính.
B. Mắt đặt ngoài không khí nhìn thấy con cá trong
bể nước.
C. Mắt nhìn thấy bóng cây trong sân trường.
D. Mắt nhìn thấy hình ảnh bầu trời dưới hồ nước.

Câu 2: Khi ánh sáng gặp bề mặt nhẵn bóng,
hiện tượng nào xảy ra?
A. Tán xạ
B. Phản xạ khuếch
C. Khúc xạ
D. Phản xạ

Câu 3: Định luật phản xạ ánh sáng gồm mấy nội
dung?
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4

Câu 4: Phát biểu nào sau đây đúng về định
luật phản xạ ánh sáng?
A. Tia phản xạ nằm trong cùng một mặt
phẳng với tia tới và pháp tuyến.
B. Góc phản xạ bằng góc tới.
C. Cả A và B đều sai.
D. Cả A và B đều đúng.

Câu 5: Hiện tượng nào sau đây là ví dụ của
phản xạ ánh sáng?
A. Cầu vồng sau mưa.
B. Bóng của một vật trong gương phẳng.
C. Ánh sáng đi từ không khí vào nước.
D. Dùng kính lúp để quan sát vật nhỏ.

Câu 6: Tia phản xạ được tạo ra khi nào?
A. Khi ánh sáng truyền đi thẳng.
B. Khi ánh sáng gặp mặt phân cách giữa hai
môi trường.
C. Khi ánh sáng đi xuyên qua một môi
trường trong suốt.
D. Khi ánh sáng bị hấp thụ.

Câu 7: Khi góc tới bằng 300, góc phản xạ
sẽ bằng bao nhiêu?
A. 300
B. 600
C. 900
D. 150

Câu 8: Phát biểu nào sau đây là đúng về hiện
tượng phản xạ khuếch tán?
A. Ánh sáng bị phản xạ theo cùng một hướng.
B. Xảy ra trên bề mặt nhẵn, bóng.
C. Ánh sáng bị phản xạ theo nhiều hướng
khác nhau trên bề mặt gồ ghề.
D. Ta quan sát được ảnh của vật rõ nét

Trong hai hình trên, hãy chỉ ra đâu là sự phản
xạ, đâu là sự phản xạ khuếch tán. Giải thích.

Hình a là phản xạ khuếch
tán. Mặt hồ gợn sóng nên
ánh sáng bị phản xạ phân
tán theo các hướng khác
nhau, làm ảnh bị nhoè đi.

+ Hình b là phản xạ
thông thường. Mặt
hồ phẳng lặng phản
xạ tốt ánh sáng nên
ảnh của cảnh vật trên
mặt hồ tròng sắc nét.