CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI MÔN LỊCH SỬ!

KHỞI ĐỘNG
Hai hình ảnh trên gợi nhắc
về sự kiện lịch sử nào?

Cuộc khủng hoảng kinh tế
Đám đông tụ tập tại ngã tư
phố Uôn và phố Bơ-roát (1929)

thế giới (1929 – 1933).
Người mẹ di cư
(ảnh chụp tháng 3/1936)

BÀI 7.
PHONG TRÀO CÁCH MẠNG
VIỆT NAM THỜI KÌ 1930 - 1939

NỘI DUNG BÀI HỌC
01
Phong trào cách mạng trong
những năm 1930 – 1931

02
Phong trào cách mạng trong
những năm 1936 – 1939

0
1

PHONG TRÀO CÁCH MẠNG
1930 – 1931 VỚI ĐỈNH CAO
XÔ VIẾT NGHỆ - TĨNH

Yêu cầu: Khai thác tư liệu 7.3, thông tin mục 1 SGK tr.34, 35, hoàn
thành Phiếu học tập số 1.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nội dung
Nguyên nhân

?

Diễn biến

?

Kết quả

?

Ý nghĩa

?

Hình 7.1. Cuộc biểu tình của nông dân Nghệ An
ngày 12 – 9 – 1930 (tranh vẽ, Bảo tàng Xô viết Nghệ - Tĩnh)

Hình 7.3. Lược đồ cao trào Xô
viết Nghệ - Tĩnh (1930 – 1931)

a. Nguyên nhân
Khủng hoảng kinh tế thế giới

Pháp khủng bố, đàn áp

(1929 – 1933)

những người yêu nước

Mâu thuẫn xã hội gay gắt
Dân tộc

Thực dân

Việt Nam

Pháp

Nông

Địa chủ

dân

phong kiến

Đảng Cộng sản Việt Nam
ra đời (3/2/1930)

Kịp thời lãnh đạo đấu tranh.

b. Diễn biến chính
Đầu 1930

5/1930

9/1930

12/9/1930

nay

Đầu 1930

nay

5/1930
9/1930
12/9/1930

Phong trào phát triển mạnh mẽ

Bãi công của công nhân nhà
Nhà máy Dệt Nam Định

máy diêm Vinh – Bến Thủy.

trong bưu ảnh thời thuộc
địa.

Bãi công của 4000 công nhân
Nhà máy dệt Nam Định.

Nhà máy Diêm Bến Thủy

Đầu 1930

5/1930
9/1930
12/9/1930

nay

Người lao động làm việc trong nhà máy ở Bến Thủy những năm 20 của thế kỷ XX, chủ yếu là thanh niên.
Đây là lực lượng chủ yếu cho các cuộc đấu tranh cách mạng.

5/1930

Đầu 1930

9/1930
12/9/1930

nay

Đặc điểm: Phong trào phát triển mạnh mẽ trên cả nước.
Lực lượng tham gia

Công

Nông

nhân

dân

Các
tầng lớp
lao động

Mục đích

Tăng
lương

Giảm giờ

Giảm sưu

làm cho

thuê cho

công nhân

nông nhân

9/1930

Đầu 1930
5/1930

12/9/1930

Đặc điểm: Phong trào đạt đến đỉnh cao, mạnh mẽ nhất là
ở Nghệ An, Hà Tĩnh.
Các cuộc đấu tranh

Chính

Ban hành, thực

quyết liệt tại Nam Đàn,

quyền

hiện chính sách

Thanh Chương, Nghi

Xô viết

tiến bộ, mang

xuất

lại tự do cho

hiện.

nhân dân.

Lộc,

Hưng

Nguyên,

Can Lộc, Thạch Hà,…

nay

Đầu 1930
5/1930

9/1930

12/9/1930

nay

Đặc điểm: Phong trào đạt
đến đỉnh cao, mạnh mẽ nhất
là ở Nghệ An, Hà Tĩnh.

Hình 7.3. Lược đồ cao trào Xô
viết Nghệ - Tĩnh (1930 – 1931)

Đầu 1930
5/1930

9/1930

12/9/1930

nay

Đặc điểm: Phong trào đạt
đến đỉnh cao, mạnh mẽ nhất
là ở Nghệ An, Hà Tĩnh.
1. Đồng chí Nguyễn Phong Sắc (tức Thịnh) - Ủy viên Trung ương
Đảng Cộng sản Đông Dương, người trực tiếp phụ trách Xứ ủy Trung
Kỳ và lãnh đạo phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh.
2. Những bài báo của Xứ ủy Trung Kỳ với nội dung cổ vũ tinh thần
đấu tranh cách mạng của nhân dân trong phong trào Xô viết Nghệ
Tĩnh.
3. Đội tự vệ đỏ ở Hòa Quân - Đông Sớ - Nghệ An trong cao trào Xô

12/9/1930

Đầu 1930
5/1930
9/1930

Đặc điểm: Pháp ném bom tàn sát cuộc biểu tình ở Hưng Nguyên.
→ Hàng trăm người chết và bị thương.

Cuộc biểu tình của nông dân phủ

Hiện trường Thái Lão sau

Hưng Nguyên (Nghệ An)

cuộc biểu tình ngày 12/9/1930.

nay

Đầu 1930
5/1930
9/1930

12/9/1930

Bức tượng lực lượng Tự vệ đỏ Nghệ An

Mộ các liệt sỹ Xô viết Nghệ Tĩnh

1930 - 1931 (Ảnh chụp tại Bảo tàng XVNT).

hy sinh ngày 12/9/1930.

nay

c. Kết quả:

• Thực dân Pháp đàn áp các
cuộc đấu tranh.
• Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh bị dìm trong biển máu.

Chủ tịch Hồ Chí Minh viếng các liệt sỹ hi sinh trong
phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh tại Nghĩa trang Thái Lão
(huyện Hưng Nguyên, Nghệ An), ngày 8/12/1961.

•

Ảnh trái: Di tích đình Trung, thuộc phường Hưng Dũng (TP Vinh), trong cao trào Xô Viết
Nghệ Tĩnh là nơi diễn ra các hoạt động đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.

•

Ảnh phải: Đình Võ Liệt thuộc xã Võ Liệt (Thanh Chương) cũng là nơi ghi dấu nhiều sự
kiện lịch sử tiêu biểu trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

•

Ảnh trái: Di tích Nhà cụ Hoàng Viện ở làng Châu Sơn, xã Châu Nhân (Hưng Nguyên)
từng là nơi hội họp của Xứ ủy Trung Kỳ trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

•

Ảnh phải: Tượng đài công nông Xô viết Nghệ Tĩnh tại Ngã ba Bến Thủy (TP. Vinh).

1. Quảng trường Xô viết Nghệ Tĩnh ở thị trấn Hưng Nguyên.
2. Cán bộ, chiến sỹ LLVT tỉnh Nghệ An dâng hương tại Khu di tích Xô viết
Nghệ Tĩnh.
3. Chương trình nghệ thuật “Ngọn lửa Xô Viết” tái hiện lại phong trào đấu
tranh của nhân dân Nghệ Tĩnh những năm 1930 đầy sục sôi, khí thế.

d. Ý nghĩa

Khẳng định

Khẳng định vai

Để lại bài học

vai trò lãnh

trò và sức mạnh

quý báu cho

đạo cách

của công nhân,

phong trào

mạng của

nông dân trong

cách mạng

Đảng.

đấu tranh.

sau này.

TƯ LIỆU: Đánh giá về ý nghĩa lịch sử
của phong trào cách mạng 1930 - 1931
và Xô viết Nghệ - Tĩnh, Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã viết: “Phong trào... đã
chứng tỏ tinh thần oanh liệt và năng lực
cách mạng của nhân dân lao động Việt
Nam. Phong trào tuy thất bại, nhưng nó
rèn lực lượng cho cuộc Cách mạng
tháng Tám thắng lợi sau này”.
(Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 10, NXB Chính trị quốc gia,
Hà Nội, 2002, tr. 9)

Tượng đài Xô viết Nghệ - Tĩnh
(huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh)

Những tờ truyền đơn của Đảng trong phong trào
Xô viết Nghệ Tĩnh (Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh).
Bộ bàn đá dùng để in truyền đơn
trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

Xô Viết - Nghệ Tĩnh, sức mạnh
quần chúng làm nên lịch sử

Khai thác Tư liệu 7.4 – 7.5, mục Em có biết và trả lời câu hỏi:
Tại sao Xô viết Nghệ - Tĩnh lại được coi là đỉnh cao của phong
trào cách mạng giai đoạn 1930 – 1931?
TƯ LIỆU: Chính sách của Chính quyền Xô viết

Câu hỏi gợi mở:

- Về chính trị: xoá bỏ chính quyền và luật lệ cũ, lập

• Ở Nghệ An, Hà Tĩnh diễn ra phong

các đội tự vệ đỏ, đảm bảo các quyền tự do, dân chủ,
bình đẳng...,
- Về kinh tế: bãi bỏ các thứ thuế vô lí, tịch thu ruộng
đất, tiền, thóc công chia cho dân...;
- Về văn hoá - xã hội: tổ chức các lớp học Quốc ngữ,
xoá bỏ hủ tục, tệ nạn...
(Lược trích theo Xô viết Nghệ - Tĩnh, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1981, trang 59 - 65)

trào của những giai cấp nào?
• Các giai cấp liên kết với nhau như
thế nào trong phong trào?
• Thành quả của phong trào Xô viết
Nghệ - Tĩnh là gì?

Xô viết Nghệ - Tĩnh - đỉnh cao của phong
trào cách mạng 1930 – 1931
• Giai cấp: nông dân và công nhân.
• Hoạt động: Công nhân và nông dân
đã liên kết, hưởng ứng phong trào
của nhau làm cho bộ máy chính
quyền của thực dân và phong kiến
tay sai ở nhiều huyện tê liệt, ở một
số thôn, xã bị tan rã.

Thành quả:
Chính trị

Ban hành và thực hiện nhiều chính sách tiến bộ:

Ban bố các quyền tự do, dân chủ cho
nhân dân.
- Chia ruộng đất công.

Kinh tế

- Bãi bỏ các thứ thuế vô lí.
- Giảm tô, xoá nợ cho dân nghèo.

Văn hóa
– xã hội

- Tổ chức đời sống mới.
- Mở lớp dạy chữ Quốc ngữ.

Người dân Hà Tĩnh được cày trên
thửa ruộng do chính quyền Xô viết
chia trong những năm 1930 - 1931.

- Xoá bỏ các tệ nạn xã hội,...

Đây là chính quyền cách mạng của quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng

Tìm hiểu về một số di tích lịch sử, phong trào
ở địa phương mình trong giai đoạn 1930 – 1931.
• Thời gian: 1/5/1930 tại Ngã ba Bến Thủy.
• Hoạt động: hơn 1.200 quần chúng công - nông kéo
về Nhà máy Trường Thi biểu tình đòi tăng lương,
giảm giờ làm, chia ruộng đất, giảm sưu thuế.
• Kết quả: bị đàn áp đẫm máu, làm chết 7 người, bị
thương 18 người và hàng trăm người khác bị bắt.
• Ý nghĩa: Ngã ba Bến Thủy trở thành địa danh lịch
sử đặc biệt đánh dấu sự mở đầu cho Phong trào
Xô viết Nghệ Tĩnh.

KẾT LUẬN
Phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh là phong
trào cách mạng lần đầu tiên diễn ra dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt
Nam, đã phát huy được lòng yêu nước
của quần chúng nhân dân cả nước, vai
trò đấu tranh của công nhân và nông dân.

0
2
PHONG TRÀO
DÂN CHỦ
1936 – 1939

Việt Nam
giai đoạn
1936 –
1939.

a. Bối cảnh

7/193
5

Trên thế
giới

193
6

Thành lập Mặt trận

Mặt trận Nhân dân

Nhân dân ở các nước.

lên cầm quyền.

Tập hợp các lực lượng

Thi hành một số

dân chủ chống phát xít,

chính sách tiến bộ tại

chống chiến tranh

các nước thuộc địa.

Ở Việt Nam

a. Bối cảnh

7/193
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng
6
Cộng sản Đông Dương xác định nhiệm vụ:
Thành lập Mặt trận
Nhân dân phản đế
Đông Dương.

Đấu tranh chống chủ nghĩa
phát xít và nguy cơ chiến
tranh, chống chế độ phản
động.

Đòi

tự

do,

dân

sinh, dân chủ, cơm
áo và hoà bình.

Nhiệm vụ 1: Khai thác Tư liệu 7.6 – 7.8, mục

b. Diễn biến chính

Nhân vật lịch sử, mục Em có biết, thông tin mục 2
SGK tr.36, 37:

DIỄN BIẾN CHÍNH

Hoàn thành bảng tóm tắt/

Thời gian

trục thời gian về diễn biến

Sự kiện

chính của phong trào dân

 

 

chủ 1936 – 1939.

 

 

 

 

Thời gian

Sự kiện
- Giữa 1936: phong trào Đông Dương đại hội thu thập “dân nguyện”

 1936

đưa yêu sách đến Chính phủ Pháp đòi tự do, cơm áo, hoà bình.
 
- Cuộc bãi công của công nhân than Hòn Gai, Quảng Ninh
(23/11/1936).

Bia lưu niệm sự kiện
tại Di tích lịch sử quốc
gia cuộc Tổng đình
công của thợ mỏ ngày
12/11/1936 ở ngã tư
đường lên mỏ Đèo
Nai (Cẩm Phả).

Tổng bãi công của
thợ mỏ năm 1936

TƯ LIỆU: “Cuộc tổng bãi công của công nhân mỏ đã giành được thắng lợi, là
cuộc đấu tranh lớn nhất của phong trào công nhân mỏ Quảng Ninh trước Cách
mạng tháng Tám, cũng là cuộc đấu tranh lớn nhất của phong trào Việt Nam
trong giai đoạn 1936 - 1939. Được coi là một biểu hiện sinh động của sự
trưởng thành về lực lượng và ý thức tổ chức của giai cấp công nhân Đông
Dương. Báo Le Travail (Lao Động), tờ báo công khai của Đảng ta ra ngày
27/11/1936 đã viết: “Đây là một biểu hiện sinh động và sự trưởng thành về lực
lượng và ý thức tổ chức của giai cấp công nhân Đông Dương. Thắng lợi của
nó chính là thắng lợi của giai cấp công nhân toàn xứ Đông Dương”.

Dấu ấn phong trào công nhân mỏ
năm 1936

Thời gian

Sự kiện
- Cuộc bãi công của công nhân xe lửa Nam Đông Dương (7/1937)

 1937

và công nhân mỏ than Vàng Danh (9/1937).
 
- Đảng Cộng sản Đông Dương giành thắng lợi trong kì tranh cử vào
Viện Dân biểu Trung Kỳ (8/1937).
- Mít tinh kỉ niệm ngày Quốc tế Lao động (1/5/1938) với hơn hai

1938

mươi nghìn người tham gia ở khu Đấu xảo (Hà Nội).
- Mặt trận Dân chủ Đông Dương giành thắng lợi trong kì tranh cử
vào Viện Dân biểu Bắc Kỳ.

1939

Thực dân phản động Pháp thẳng tay đàn áp, phong trào thu hẹp dần.

Nhiệm vụ 2: Tìm kiếm thêm thông tin, tư liệu trên internet về từng lĩnh
vực đấu tranh trong phong trào dân chủ 1936 – 1939.
Nhóm 1: Tìm hiểu và giới thiệu về phong
trào đấu tranh đòi các quyền tự do, dân
sinh, dân chủ.
Nhóm 2: Tìm hiểu và giới thiệu về phong
trào đấu tranh nghị trường.
Nhóm 3: Tìm hiểu và giới thiệu về phong
trào đấu tranh trên lĩnh vực báo chí.

NHỮNG PHONG TRÀO ĐẤU TRANH
TIÊU BIỂU

Hình 7.2. Mít tinh tại khu Đấu Xảo
(nhà triển lãm), Hà Nội
ngày 1 – 5 – 1938 (ảnh chụp)

Đấu tranh đòi

Đấu

Đấu tranh

các quyền tự

tranh

trên lĩnh

do, dân sinh,

nghị

vực báo

dân chủ

trường

chí

 

 

 

Ý nghĩa:
……………………………………………
……………………………………………

PHIẾU ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM NHÓM

Tiêu chí

Mức độ 1

Mức độ 2

Trình bày không đầy Trình
Nội dung đủ, thiếu chính xác khoảng

bày
80%

Mức độ 3

được
yêu

(6 điểm) về các sự kiện (1 – cầu của GV (3 – 4
2,5 điểm).

điểm).

Trình bày đầy đủ, cô
đọng, chính xác nội dung
sự kiện (5 – 6 điểm).

Tiêu chí

Mức độ 1

Mức độ 2

Mức độ 3

Bố cục không hài hòa, Bố cục tương đối hài
Hình thức hệ thống, lựa chọn hình hòa, hệ thống, nhưng Bố cục hài hòa,
trình bày ảnh không đẹp, phối còn một số lỗi về kĩ hệ thống thẩm
(2 điểm) màu không thẩm mĩ thuật, chọn hình, phối mĩ cao (2 điểm).
(0,5 điểm).

màu (1 – 1,5 điểm).

Thuyết minh nội dung Thuyết minh và trả lời Thuyết minh hấp
Thuyết
minh

infographic

chưa

rõ được các câu hỏi nhưng dẫn,

nội

dung

ràng và chưa trả lời còn lúng túng, nội dung súc tích. Tự tin

(2 điểm) được các câu hỏi của thuyết minh còn lan man trả lời đúng các
bạn (0,5 điểm).

(1 – 1,5 điểm).

câu hỏi (2 điểm).

b. Diễn biến chính

CÁC LĨNH VỰC ĐẤU
TRANH
Đấu tranh đòi các
quyền tự do, dân
sinh, dân chủ

Đấu tranh

Đấu tranh trên

nghị trường

lĩnh vực báo chí

b.1. Đấu tranh đòi các quyền tự do, dân sinh, dân chủ
• Hoạt động: bãi công, bãi thị, đấu tranh
đòi áo cơm, tự do của công nhân, nông
dân, tiểu thương thành thị,...
• Tiêu biểu:
Phong trào

Cuộc mít tinh của 20

Đông Dương

nghìn người tại khu Đấu

đại hội.

Xảo (Hà Nội, 1/5/1938).

Hình 7.2. Mít tinh tại khu Đấu Xảo
(nhà triển lãm), Hà Nội
ngày 1 – 5 – 1938 (ảnh chụp)

Đại diện cho giới văn nghệ sĩ và báo chí tại
cuộc mít tinh ngày 1/5/1938 tại khu Đấu xảo,
Hà Nội
Đoàn bán báo tham gia mít tinh tại Hà Nội,
ngày 1/5/1938.

Công nhân và nhân dân Việt Nam mít-tinh kỷ niệm Quốc tế Lao động
1-5-1938 tại nhà Đấu xảo Hà Nội.

b.2. Đấu tranh nghị trường

• Là hình thức đấu tranh mới.
• Hoạt động: Vận động đưa người
của Mặt trận Dân chủ ứng cử vào
các cơ quan của chính quyền.
• Mục đích: Giành được nhiều thắng
lợi trong các kì tranh cử.

Biểu trưng của Viện
Dân biểu Trung Kì
Biểu trưng của Viện
Dân biểu Bắc Kì

Trụ sở cũ của Viện Dân biểu Trung Kỳ,
trên đường Jules Ferry, sau năm 1954
là đường Lê Lợi. Tòa nhà này năm
1957 được thu dụng làm Viện Đại học
Huế

Đại học Huế là trụ sở của
Viện Dân biểu Trung Kỳ xưa.

b.3. Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí

Báo chí cách mạng và
tiến bộ ra đời.

Lưu hành rộng rãi một số sách
giới thiệu chủ nghĩa Mác - Lê-nin
và chính sách của Đảng