GIÁO DỤC CÔNG DÂN 9

Bài 2:

Khoan dung
Giáo viên: ĐÀO VĂN HOÀNG GIANG

Mục tiêu bài học
01

02

Nêu được khái niệm khoan
dung và biểu hiện của
khoan dung.

Nhận biết được giá trị của
khoan dung.

03

04

Thực hiện được những việc
làm thể hiện sự khoan dung
trong những tình huống cụ
thể, phù hợp với lứa tuổi.

Phê phán các biểu hiện thiếu
khoan dung.

Hoạt động 1

MỞ ĐẦU

Em hãy nêu suy nghĩ về ý nghĩa của thông điệp sau:

Hoạt động 2

KHÁM PHÁ

Nhiệm vụ 1
Em hãy đọc các thông tin trong SGK tr. 11, 12 và trả lời câu hỏi:

•

Những việc làm của nhân dân, chính

Theo em, thế nào là

sách của Đảng và Nhà nước ta trong

khoan dung? Khoan

các thông tin trên thể hiện truyền

dung có biểu hiện và ý

thống nào của dân tộc Việt Nam?

nghĩa như thế nào?

• Những việc làm đó có kết quả, ý
nghĩa như thế nào?

• Thể hiện truyền thống về lòng nhân ái, khoan dung của dân tộc ta.
• Những việc làm này đem lại nhiều kết quả tốt đẹp và đầy ý nghĩa nhân văn.

ĐỐI VỚI KẺ THÙ
Dân tộc ta thể hiện sự cao
thượng, hiếu hoà không hiếu
chiến, giúp lan toả khắp nơi về
hình ảnh đẹp.
 Những giá trị nhân văn đáng
được lưu truyền và khuyên
dạy cho con cháu đời sau.

ĐỐI VỚI PHẠM NHÂN
TRONG NƯỚC
Lòng khoan dung là động lực
cho những con người “lầm
đường lạc lối” có cơ hội cải
thiện, trở thành người tốt để có
thể hoà nhập với cộng đồng xã
hội.
 Thể hiện chính sách nhân
văn, khoan hồng của Đảng và
Nhà nước Việt Nam.

Khoan dung là rộng lòng tha
thứ.
Người có lòng khoan dung luôn
được mọi người yêu mến, tin cậy
và có nhiều bạn tốt.

BIỂU HIỆN

- Biết tha thứ cho chính mình
và cho người khác khi họ biết
hối hận và sửa chữa lỗi lầm;
- Lắng nghe và tôn trọng sự
khác biệt của người khác,
không cố chấp, hẹp hòi, định
kiến.

Người được tha thứ sẽ có cơ
hội trở thành người tốt, khắc
phục lỗi lầm, khiếm khuyết của
bản thân.

=> Nhờ có lòng khoan dung mà cuộc sống và mối
quan hệ giữa mọi người trở nên lành mạnh, thân ái,
tốt đẹp hơn.

Nhiệm vụ 2
Em hãy quan sát hình ảnh, đọc các trường hợp trong SGK tr. 13 và
thực hiện yêu cầu:

Em hãy nhận xét về suy nghĩ,

Em hãy chia sẻ về những

việc làm của nhân vật trong

việc làm thể hiện sự khoan

các hình ảnh, trường hợp này.

dung, thiếu khoan dung mà
em biết và rút ra bài học cho
bản thân.

Bạn nữ đã biết nhận ra lỗi sai của
bản thân và tha thứ cho mình.

Bạn nam mang áo số 5 có sự
ích kỉ, chưa biết khoan dung
đối với bạn bè

Trường hợp 1
Trên đường đi học về, khi đến ngã tư, bạn N
dừng xe đúng ngay vạch chờ đèn đỏ. Bất chợt
từ phía sau, một chiếc xe máy va vào xe đạp
của bạn N. Ngay lúc đó, bạn N liền nghe có
tiếng “Xin lỗi cháu!” cất lên. Bạn N quay lại thì
nhìn thấy vẻ mặt đầy lo lắng của bác gái lỡ va
phải xe mình. Thấy vậy, bạn N nhẹ nhàng đáp
lại: “Xe của cháu không sao. Bác cứ đi nhé!”.

Trường hợp 1

Bạn N có cách ứng xử văn

Trên đường đi học về, khi đến ngã tư, bạn N

minh khi tham gia giao thông,

dừng xe đúng ngay vạch chờ đèn đỏ. Bất chợt

biết bỏ qua lỗi của người khác,

từ phía sau, một chiếc xe máy va vào xe đạp
của bạn N. Ngay lúc đó, bạn N liền nghe có
tiếng “Xin lỗi cháu!” cất lên. Bạn N quay lại thì
nhìn thấy vẻ mặt đầy lo lắng của bác gái lỡ va
phải xe mình. Thấy vậy, bạn N nhẹ nhàng đáp
lại: “Xe của cháu không sao. Bác cứ đi nhé!”.

giúp tránh được những chuyện
không hay có thể xảy ra.

Trường hợp 2
Thời tiết nắng nóng, vì ngại ra đường nên bạn A
đã đặt mua nước giải khát qua hình thức trực
tuyến. Tuy nhiên, vì cửa hàng quá đông khách
nên người giao hàng đã giao cho bạn A chậm
hơn 20 phút so với dự kiến. Khi ấy, chú giao
hàng với gương mặt đẫm mồ hôi, không ngừng
xin lỗi cũng như giải thích lí do với bạn A. Thế
nhưng, bạn ấy vẫn cảm thấy rất khó chịu vì phải
chờ đợi lâu. Trong tâm trạng đầy bực dọc, bạn A
liền đánh giá một sao lên hệ thống, kèm theo

Trường hợp 2
Thời tiết nắng nóng, vì ngại ra đường nên

Bạn A cư xử thiếu sự độ

bạn A đã đặt mua nước giải khát qua hình

lượng, vị tha và không biết

thức trực tuyến. Tuy nhiên, vì cửa hàng

cảm thông, chia sẻ với sự

quá đông khách nên người giao hàng đã

khó khăn của những người

giao cho bạn A chậm hơn 20 phút so với
dự kiến. Khi ấy, chú giao hàng với gương
mặt đẫm mồ hôi, không ngừng xin lỗi
cũng như giải thích lí do với bạn A. Thế
nhưng, bạn ấy vẫn cảm thấy rất khó chịu
vì phải chờ đợi lâu. Trong tâm trạng đầy
bực dọc, bạn A liền đánh giá một sao lên
hệ thống, kèm theo những lời nhận xét

xung quanh mình.

Ngày quốc tế chống kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người đồng tính,
song tính và chuyển giới

Để rèn luyện đức tính khoan dung, chúng ta cần:
Cư xử chân thành,
rộng lượng, tôn
trọng.

Sống cởi mở, gần
gũi với mọi người.

Chấp nhận cá tính, sở
thích, thói quen của
người khác.

Phê phán thói ích kỉ,
hẹp hòi, thiếu sự độ
lượng, khoan dung.

TỔNG KẾT
Khoan dung là rộng lòng tha thứ.
Biểu hiện của khoan dung là biết tha thứ cho chính mình và cho người khác
khi họ biết hối hận và sửa chữa lỗi lầm; lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt
của người khác, không cố chấp, hẹp hòi, định kiến.
Người có lòng khoan dung luôn được mọi người yêu mến, tin cậy và có
nhiều bạn tốt. Người được tha thứ sẽ có cơ hội trở thành người tốt, khắc
phục lỗi lầm, khiếm khuyết của bản thân. Nhờ có lòng khoan dung mà cuộc
sống và mối quan hệ giữa mọi người trở nên lành mạnh, thân ái, tốt đẹp hơn.

TỔNG KẾT
Để rèn luyện đức tính khoan dung, chúng ta cần sống cởi mở, gần
gũi với mọi người. Cư xử chân thành, rộng lượng, tôn trọng và chấp
nhận cá tính, sở thích, thói quen của người khác. Đồng thời, phê
phán thói ích kỉ, hẹp hòi, thiếu sự độ lượng, khoan dung.

Hoạt động 3

LUYỆN TẬP

Nhiệm vụ 1: Em hãy chỉ ra trong các câu tục ngữ, thành ngữ dưới đây, câu
nào thể hiện sự khoan dung, câu nào không thể hiện sự khoan dung. Giải
thích vì sao.

Chín bỏ làm mười.

Ăn miếng trả miếng.

Ân đền oán trả.

Đánh kẻ chạy đi, không
ai đánh người chạy lại.

Chín bỏ làm mười.
 Thể hiện sự khoan
dung, nhường nhịn
không cố chấp.

Ân đền oán trả.
 Thể hiện sự thiếu
khoan dung vì còn
mong muốn sự trả thù.

Ăn miếng trả miếng.
 Thể hiện sự thiếu
khoan dung, là biểu hiện
của sự hung hăng.

Đánh kẻ chạy đi, không
ai đánh người chạy lại.
 Thể hiện sự khoan dung, biết
bỏ qua lỗi lầm của người khác
khi họ biết hối hận, hướng thiện
và sửa sai.

Nhiệm vụ 2: Em hãy đọc câu nói sau và xây dựng bài thuyết trình về giá
trị của lòng khoan dung.

Nhiệm vụ 3: Em hãy đọc các tình huống trong SGK tr. 14,15 và nhận xét
hành vi, việc làm của các nhân vật để tư vấn cách ứng xử phù hợp.
Tình huống 1.

Tình huống 2.

Bạn N rất thông minh, học giỏi, tuy

Sau buổi tiệc sinh nhật bạn thân, bạn V không

nhiên bạn ấy lại ít khi lắng nghe và

về nhà ngay mà lại đi chơi riêng với bạn bè,

hay chê bai người khác. Khi làm
việc nhóm, bạn N thường chỉ trích
những điều thiếu sót của các thành
viên khác. Các bạn trong lớp đều
không muốn chơi cùng bạn N nữa.

không báo cho bố mẹ biết. Sau đó, bạn V đã bị
tai nạn giao thông, phải nằm viện. Khi tỉnh lại,
bạn V đã khóc rất nhiều, xin lỗi vì làm cho bố
mẹ phải lo lắng, tốn kém thời gian, tiền bạc để
chăm sóc cho mình trong bệnh viện. Bạn ấy
luôn cảm thấy rất hối hận vì lỗi lầm của mình.

Tình huống 1.
Bạn N rất thông minh, học giỏi, tuy
nhiên bạn ấy lại ít khi lắng nghe và
hay chê bai người khác. Khi làm
việc nhóm, bạn N thường chỉ trích
những điều thiếu sót của các thành
viên khác. Các bạn trong lớp đều
không muốn chơi cùng bạn N nữa.

Gợi ý:
Cách ứng xử của bạn N là chưa
đúng đắn với bạn bè. Bạn N
cần phải khiêm tốn, biết lắng
nghe, hoà đồng với các bạn và
cần đem sự hiểu biết, năng lực
của mình để chia sẻ, giúp đỡ
bạn bè cùng tiến bộ.

Tình huống 2.
Sau buổi tiệc sinh nhật bạn thân, bạn V
không về nhà ngay mà lại đi chơi riêng với
bạn bè, không báo cho bố mẹ biết. Sau đó,
bạn V đã bị tai nạn giao thông, phải nằm
viện. Khi tỉnh lại, bạn V đã khóc rất nhiều,
xin lỗi vì làm cho bố mẹ phải lo lắng, tốn
kém thời gian, tiền bạc để chăm sóc cho
mình trong bệnh viện. Bạn ấy luôn cảm
thấy rất hối hận vì lỗi lầm của mình.

Gợi ý:
Bạn V đã sai khi chưa xin phép
bố mẹ mà đã đi chơi cùng bạn
bè ngay sau buổi tiệc sinh nhật.
Bạn V cần phải xin lỗi bố mẹ,
rút kinh nghiệm sâu sắc và
cũng nên biết tha thứ cho bản
thân mình.

Nhiệm vụ 4: Em hãy đọc tình huống trong SGK tr.15 và rút ra bài học cho bản
thân để rèn luyện đức tính khoan dung.

Bạn Q là lớp trưởng lớp 9A, luôn được mọi
người quý mến. Mỗi khi có thành viên trong
lớp vi phạm nội quy, bạn Q thường tìm gặp
riêng để hỏi thăm, tìm hiểu nguyên nhân, cùng
nhau đưa ra giải pháp giúp bạn cải thiện, khắc
phục sai lầm. Bạn Q luôn biết lắng nghe,
không phán xét mà đặt mình vào vị trí của
người khác để đồng cảm.

Hoạt động 4

VẬN DỤNG

Nhiệm vụ
1. Em hãy chọn một thông
điệp về sự khoan dung mà
em yêu thích. Sau đó, thiết
kế, trang trí thông điệp đó
tại góc bàn học, làm hình
nền của máy tính, điện
thoại (nếu có) như một sự
nhắc nhở em về lòng
khoan dung.

2. Em hãy viết ra những
điều thể hiện sự khoan dung
hoặc chưa khoan dung đối
với bản thân, người thân,
bạn bè; xác định nguyên
nhân vì sao chưa thể hiện sự
khoan dung. Từ đó, đề xuất
hướng giải quyết và chia sẻ
kết quả thực hiện trước lớp.

Tạm biệt và hẹn gặp lại các em
ở bài học tiếp theo.