BÀI 2. TRẬT TỰ THẾ GIỚI
TRONG CHIẾN TRANH LẠNH
1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ TỒN TẠI CỦA TRẬT TỰ THẾ
GIỚI HAI CỰC I-AN-TA
a. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

Đầu năm 1945,
CTTG II sắp kết
thúc, 3 vấn đề
quan trọng đặt
ra cho phe Đồng
minh:

- Nhanh chóng đánh bại hoàn toàn các
nước phát xít;
- Tổ chức lại thế giới sau chiến tranh;
- Phân chia thành quả chiến thắng giữa
các nước thắng trận.

Từ ngày 4 ->11/02/1945, Hội nghị quốc tế tại
Ianta (Liên Xô).-> HN Tam cường ( hay siêu
cường) diễn ra:
Tham dự có 3 nguyên thủ Quốc gia: Liên Xô,
Mỹ, Anh .

U.Sơcsin

Ph.Rudơven

Hội nghị Ianta (2/1945)

I.Xtalin

- Thống nhất tiêu diệt tận gốc CNPX ( Đức, Nhật ).

*.Nội
dung
HN:

- Sau khi đánh bại quân PX Đức, Liên xô sẽ tham
gia chống Nhật ở châu Á.

- Thành lập Liên hợp quốc.
- Thỏa thuận việc đóng quân nhằm giải
giáp quân đội PX, phân chia phạm vi ảnh
hưởng ở châu Âu và châu Á.

Nước

Tại châu Âu

Nội dung thỏa thuận
Tại châu Á

- Đóng quân ở miền - Tham gia chiến tranh tiêu diệt quân
Đông nước Đức, Đông phiệt Nhật Bản.
Liên Xô Béc-lin, các nước Đông
- Đóng quân ở Bắc Triều Tiên.
Âu.
Lễ chào đón

Lính Liên Xô tại

Hồng quân tại

Triều Tiên sau

Bình Nhưỡng

cuộc tấn công

vào ngày
14/10/1945.

Mãn Châu ,
tháng 10 năm
1945.

Nội dung thỏa thuận

Nước
Mỹ và
các nước
phương
Tây

Tại châu Âu

Tại châu Á

- Mỹ, Anh, Pháp: đóng - Mỹ: đóng quân ở Nhật Bản, Nam Triều
quân ở miền Tây Đức, Tây Tiên.
Béc-lin, Tây Âu.
- Đông Nam Á, Tây Á, Nam Á: thuộc phạm
vi ảnh hưởng của các nước phương Tây.
-Áo,Phần Lan:trung lập.

Một cô gái trẻ Hàn
Quốc bế em bé, nói
chuyện với một người
lính Mỹ trước đền
Chōsen ở Seoul
(1945)

Lực lượng Nhật Bản
đầu hàng Quân đội
Hoa Kỳ tại Seoul,
Hàn Quốc, vào
9/9/1945

*. Ý nghĩa:

Những quyết định của Hội nghị
Ianta đã trở thành khuôn khổ của trật
tự thế giới mới. Gọi là trật tự hai cực
Ianta.
đặc trưng nổi bật là thế giới chia thành hai hệ
thống đối lập nhau: Tư bản chủ nghĩa do Mỹ
đứng đầu và Xã hội chủ nghĩa do Liên Xô
đứng đầu.

b. Quá trình tồn tại của trật tự thế giới 2 cực I-AN-TA : (hơn
4 thập kỷ )
*. Về kinh tế:
b.1.Giai
đoạn từ
năm
Mỹ: thực hiện Kế Liên Xô và các nước
1945
hoạch Mác-san nhằm Đông Âu thành lập
đến đầu
viện trợ cho các nước Hội đồng tương trợ
những
Tây Âu khôi phục kinh tế (SEV) nhằm
tăng cường sự hợp
kinh tế
năm 70
tác,
giúp
đỡ
lẫn
nhau
của thế
(6 – 1947);
(01 – 1949).
kỉ XX

Về quân sự:
Giai
đoạn từ
năm
1945
đến đầu
những
năm 70
của thế
kỉ XX

Mỹ: và các nước
phương Tây thành lập
Tổ chức Hiệp ước Bắc
Đại
Tây
Dương
(NATO) (1949);

Liên Xô: và các nước
Đông Âu thành lập Tổ
chức Hiệp ước Vác-sava (1955).

Thế giới đã xuất hiện nhiều cuộc chiến tranh cục bộ và
xung đột dẫn đến nguy cơ bùng nổ chiến tranh hạt nhân.

b.2.Giai
đoạn từ
đầu
những
năm 70
của thế kỉ
XX đến
năm 1991

Đầu những năm 70 của thế kỉ XX: giai đoạn Trật
tự thế giới hai cực I-an-ta suy yếu và sụp đổ.
Tháng 12 – 1989, Mỹ và Liên Xô tuyên bố chấm
dứt Chiến tranh lạnh.
Những năm 80 của thế kỉ XX, chủ nghĩa xã hội
ở Đông Âu và Liên Xô tan rã đã chấm dứt Trật
tự thế giới hai cực I-an-ta.

2. NGUYÊN NHÂN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA SỰ SỤP ĐỔ TRẬT TỰ THẾ
GIỚI HAI CỰC I-AN-TA
Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài làm suy giảm thế mạnh
của Mỹ và Liên Xô.

a. Nguyên
nhân sụp
đổ Trật tự
thế giới hai
cực I-an-ta

Phong trào giải phóng dân tộc phát triển thắng lợi và sự
vươn lên của các nước thuộc thế giới thứ ba.
Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước Tây Âu, Nhật Bản
và các nước công nghiệp mới.
Sự khủng hoảng và những sai lầm trong công cuộc cải
tổ của Liên Xô và Đông Âu.
Các nước phải tập trung sức mạnh để chiếm lĩnh, phát
triển kinh tế.

Một trật tự thế giới mới dần được hình thành theo
xu thế đa cực.

b. Tác
động:

Sự tan rã của Liên Xô đã làm thay đổi so sánh
tương quan lực lượng trên thế giới với ưu thế
tạm thời thuộc về Mỹ.
Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ đã mở ra
chiều hướng và điều kiện để giải quyết hoà bình
các vụ tranh chấp, xung đột khu vực như ở Ápga-ni-xtan, Cam-pu-chia, Na-mi-bi-a,...