KHOA HỌC
TỰ NHIÊN 7
Sách Chân Trời Sáng Tạo

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
HÔM NAY

Chúng ta
cùng nhau
coi một đoạn
video nhé!

Bài 3:

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ
HÓA HỌC

BÀI 4

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

BÀI 4: SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

HOẠT ĐỘNG
NHÓM

Quan sát hình 4.1 trang
22 SGK cho biết:
a) Nguyên tử của những
nguyên tố nào có cùng
số lớp electron?

b) Nguyên tử của
những nguyên tố nào
có số electron ở lớp
ngoài cùng bằng
nhau?

a) Nguyên tử của những nguyên tố có cùng số lớp electron.
• Các nguyên tử của các nguyên tố có cùng số lớp electron là:
• 1 lớp: H, He
• 2 lớp: Li, Be, B, C, N, O, F, Ne
• 3 lớp: Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar
• 4 lớp: K,Ca

b) Nguyên tử của những nguyên tố có số electron ở lớp ngoài cùng
bằng nhau:
H, Li, Na, K
• 1 electron:………………
Be, Mg, Ca, He
• 2 electron: …………….
B, Al
• 3 electron:…………….
C, Si
• 4 electron:………………..

N, P
• 5 electron: ……………..
O, S
• 6 electron:………………

F, Cl
• 7 electron:………………
Ne, Ar
• 8 electron: …………………

- Riêng He chỉ có 2 electron ở lớp ngoài cùng, lại được xếp vào nhóm VIIIA.

? Sự thay đổi số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các
nguyên tố trong một hàng khi đi từ trái sang phải?
Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
trong một hàng khi đi từ trái sang phải tăng dần từ 1 – 8.
? Số electron ở lớp ngoài cùng của các nguyên tố trong cùng
một cột.
Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
trong cùng một cột giống nhau.

Hoạt động nhóm bàn( 3 phút)
1. Dựa vào đặc điểm nào về cấu tạo nguyên tử để sắp xếp
các nguyên tố vào hàng, vào cột trong bảng tuần hoàn?
2. Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết các nguyên tố
nào trong số các guyên tố Li, Na, C, O có cùng số lớp
electron trong nguyên tử?

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong BTH ?
- Các nguyên tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích
hạt nhân.
- Các nguyên tố trong cùng một hàng có cùng số lớp electron trong
nguyên tử.
- Các nguyên tố trong cùng một cột có cùng số electron lớp ngoài cùng.

Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết các
nguyên tố nào trong số các nguyên tố Li, Na, C, O
có cùng số lớp electron trong nguyên tử ?

Các nguyên tố có cùng số lớp electron
trong nguyên tử là : Li, C, O

Bài tập trắc nghiệm

Câu 1. Nhà khoa học nổi tiếng người Nga đã có công trong việc
xây dựng bảng tuần hoàn sử dụng đến ngày nay là:
A. Dimitri. I. Mendeleev.
B. Ernest Rutherford.
C. Niels Bohr.
D. John Dalton.
Câu 2. Các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá
học được sắp xếp theo thứ tự tăng dần của
A. Khối lượng B. Số proton C.tỉ trọng
D.Số neutron
Câu 3 Số hiệu nguyên tử của một nguyên tố là
A.số proton trong nguyên tử. B.số neutron trong nguyên tử.
C.số electron trong hạt nhân. D.số proton và neutron trong

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các
nguyên tố hóa học.

Dựa vào Bảng
tuần hoàn
(SGK – T24)
em hãy nêu cấu
tạo của bảng
tuần hoàn các
nguyên tố hóa
học?

CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN

Quan sát hình 4.3 trả lời câu hỏi

?1 Có những thông tin cơ bản nào trong một ô nguyên tố
hóa học?
?2 Số hiệu nguyên tử của một nguyên tố hóa học cho
biết những thông tin gì về nguyên tố đó?

? Có những thông tin cơ bản nào trong một ô nguyên tố
+ Số hiệu nguyên
tử học?
hóa
+ Kí hiệu nguyên tố hóa học
+ Tên nguyên tố
+ Khối lượng nguyên tử
? Số hiệu nguyên tử của một nguyên tố hóa học cho biết
những thông tin gì về nguyên tố đó?
- Số hiệu nguyên tử cho biết số đơn vị điện tích hạt
nhân và số electron trong nguyên tử
-Số hiệu nguyên tử là số thứ tự của nguyên tố trong BTH

II.Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học
1.Ô nguyên tố
Những thông tin cơ bản nào trong một ô
nguyên tố hóa học
+ Số hiệu nguyên tử là số thứ tự của nguyên tố trong BTH; bằng
số đơn vị điện tích hạt nhân, bằng số p, bằng số e
+ Kí hiệu nguyên tố hóa học
+ Tên nguyên tố
+ Khối lượng nguyên tử

Cho biết thông tin cơ bản về nguyên tố hoá học
cho dưới đây ?
+ Số hiệu nguyên tử: 8
+ Kí hiệu nguyên tố hóa học:
O
+ Tên nguyên tố: oxygen
+ Khối lượng nguyên tử: 16
amu
+ Số p = 8, số e = 8

Thảo luận nhóm bàn (3 phút)

VẬN
DỤNG
Sử dụng bảng tuần hoàn và cho biết kí hiệu hóa học, tên nguyên
tố, số hiệu nguyên tử, khối lượng nguyên tử và số electron trong
nguyên tử của các nguyên tố ở ô số 6, 11.
- Nguyên tố ở ô số 6 có
Ký hiệu hóa học: C
Tên nguyên tố: Carbon
Số hiệu nguyên tử: 6
Khối lượng nguyên tử: 12
Số eletron: 6

- Nguyên tố ở ô số 11 có
Ký hiệu hóa học: Na
Tên nguyên tố: Sodium
Số hiệu nguyên tử: 11
Khối lượng nguyên tử: 23
Số eletron: 11

Đáp án
- Nguyên tử oxygen có
số proton = số eletron = số
đơn vị điện tích hạt nhân =
số hiệu nguyên tử = 8

- Nguyên tố ở ô số 6 có
Ký hiệu hóa học: C
Tên nguyên tố: Carbon
Số hiệu nguyên tử: 6
Khối lượng nguyên tử: 12
Số eletron: 6

- Nguyên tố ở ô số 11 có
Ký hiệu hóa học: Na
Tên nguyên tố: Sodium
Số hiệu nguyên tử: 11
Khối lượng nguyên tử: 23
Số eletron: 11

Bài tập trắc nghiệm
Câu 1 Trong ô nguyên tố sau, con số 23 cho biết điều gì?
A. Khối lượng nguyên tử của nguyên tố đó

 

B. Chu kì của nó
C. Số nguyên tử của nguyên tố
D. 2.
SốTên
thứgọi
tự của
tố. bảng tuần hoàn các nguyên
Câu
của nguyên
các cột trong

tố hoá học là gì?
A. Chu kì
B. Nhóm

C. Loại

D. Họ

Câu 3. Quan sát ô nguyên tố và trả lời các câu hỏi sau:
a) Em biết được thông tin gì trong ô nguyên tố calcium?
b) Nguyên tố calcium này nằm ở vị trí nào (ô, nhóm, chu kì)
trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học?
c) Tên gọi của nhóm chứa nguyên tố này là gì?
d) Calcium có cần thiết cho cơ thể chúng ta không? Lấy ví
Hướng dẫn
dụ minh hoạ.
a)
b) Nguyên tố calcium này nằm ở ô 20, nhóm IIA, chu kì 4 trong bảng tuần
hoàn các nguyên tố hoá học.
c) Tên gọi của nhóm chứa nguyên tố này là nhóm kim loại kiềm thổ.
d) Calcicum cần thiết cho sức khoẻ. Ví dụ, calcium giúp xương chắc khoẻ,
phòng ngừa những bệnh loãng xương, giúp phát triển chiều cao, ...

Câu 4. Quan sát ô nguyên tố sau:
Bổ sung các thông tin còn thiếu trong các nguyên tố sau:

Hướng dẫn

Câu 5. Cho các nguyên tố sau: Ca, S, Na, Mg, F, Ne. Sử dụng bảng
tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
a) Hãy sắp xếp các nguyên tố trên theo chiều tăng dần điện tích hạt
nhân
b) Cho biết mỗi nguyên tố trong dãy trên là kim loại, phi kim hay
khí hiếm
Hướng dẫn
=> Các nguyên tố theo
Kí hiệu hóa học
Điện tích hạt nhân
chiều tăng dần điện tích
Ca
+20
hạt nhân: F, Ne, Na, Mg,
S
+16
Na
+11
S, Ca
Mg
+12
-Kim loại: Na, Mg, Ca
F
+9
- Phi kim: F, S
Ne
+10
- Khí hiếm: Ne

Quan sát hình 4.4 và cho biết số hiệu nguyên tử, số lớp
electron lần lượt của nguyên tử Carbon (C) và Aluminium
(Al) . Hai nguyên tố đó nằm ở chu kì nào trong bảng tuần
hoàn?

Nguyên tố Carbon
 2 lớp electron  thuộc chu kì 2

Nguyên tố Aluminium
 3 lớp electron  thuộc chu kì 3

Những nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử
được xếp vào cùng một chu kì
Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron

Chu kì 1 gồm 2 nguyên
tố là H và He. Nguyên
tử của các nguyên tố
này có 1 lớp electron.
Điện tích hạt nhân tăng
từ H là +1 đến He là +2
(hình 3.2).

Chu kì 2 gồm 8 nguyên
tố từ Li đến Ne. Nguyên
tử của các nguyên tố này
có 2 lớp electron. Điện
tích hạt nhân tăng dần từ
Li là +3 đến Ne là +10
(hình 3.3)

Hình 3.3. Mô hình cấu tạo nguyên tử
Lithium và Neon

Chu kì 3 gồm 8 nguyên
tố từ Na đến Ar. Nguyên
tử của các nguyên tố này
có 3 lớp electron. Điện
tích hạt nhân tăng dần từ
Na là +11 đến Ar là +18
(hình 3.4)

2.Chu kì
-Tập hợp các nguyên tố hoá học có cùng số lớp electron trong nguyên tử
theo hang ngang được gọi là chu kì.
-Các nguyên tố trong chu kì được sắp xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân
-Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron.
-Bảng tuần hoàn có 7 chu kì:
+Chu kì nhỏ: 1,2,3
+Chu kì lớn: 4,5,6,7

Bài tập trắc nghiệm
Câu 1: Chu kì là
A. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng số electron lớp
ngoài cùng.
B. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng số lớp electron.
C. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng số electron.
D. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng tính chất hóa học.

Câu 2: Vị trí kim loại kiềm trong bảng tuần hoàn các nguyên tố
hoá học thường
A. Ở đầu nhóm

B. ở cuối nhóm

C. ở đầu chu kì

D. ở cuối chu kì

Câu 3: Cho các nguyên tố hoá học sau: H, Mg, B, Na, S, O,
P, Ne, He, Al.
a) Những nguyên tố nào thuộc cùng một chu kì?
b) Những nguyên tố nào là kim loại? Phi kim? Khí hiếm?
Đáp án
a) Những nguyên tố thuộc cùng một chu kì: (H, He), (B,
O, Ne), (Na, Mg, Al, P, S).
b) Những nguyên tố là kim loại: Na, Mg, Al, B; phi kim:
O, P, S; khí hiếm: He, Ne.

+3

Lithium

+9

fluorine

+11

Sodium
+17

chlorine

Thảo luận nhóm theo bàn (3 phút)
1. Hãy cho biết nguyên tử các nguyên tố nào có cùng số
electron ở lớp ngoài cùng.
2. Hãy so sánh số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử
các nguyên tố với số thứ tự nhóm của các nguyên tố đó.

1. Hãy cho biết nguyên tử các nguyên tố nào có cùng số electron
ở lớp ngoài cùng.
Nguyên tử các nguyên tố Li, Na cùng có 1 electron ở lớp ngoài cùng.
Nguyên tử các nguyên tố F, Cl cùng có 7 electron ở lớp ngoài cùng.
2. Hãy so sánh số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các
nguyên tố với số thứ tự nhóm của các nguyên tố đó.
Các nguyên tố Li, Na thuộc nhóm IA trong bảng tuần hoàn.
Các nguyên tố F, Cl thuộc nhóm VIIA trong bảng tuần hoàn.
⇒ Số electron ở lớp ngoài cùng = số thứ tự nhóm của nguyên tố.

3.Nhóm
-Tập hợp các nguyên tố hoá học theo cột dọc, có tính chất hoá học
tương tự nhau và sắp xếp theo chiều tang dần điện tích hạt nhân được
gọi là nhóm