NGỮ VĂN 7
GV: TRẦN THỊ QUỲNH
Ngày dạy: 1/10/2021
TRƯỜNG THCS ĐẠI TRẠCH
a/ Những bức tranh trên gợi cho em suy nghĩ gì về hạnh phúc gia đình?
b/ Trong đời sống hàng ngày, em đã bao giờ chứng kiến cuộc chia li giữa các bậc cha mẹ chưa? Theo em, những cuộc chia li như thế thường để lại hậu quả gì?
3
TIẾT 4,5 – Văn bản
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
(Khánh Hoài)
4
1/Tác giả:

Khánh Hoài sinh 1937, quê Thái Bình. Nhà văn tiêu biểu cho nền văn hiện đại Việt Nam, sở trường truyện ngắn.

I/ Tìm hiểu chung:
2. Văn bản:
? Cho biết xuất xứ; thể loại, PTBĐ; ngôi kể và tác dụng của ngôi kể trong văn bản?
- Xuất xứ:
- Phương thức biểu đạt:
Tự sự + miêu tả; biểu cảm
Ngôi kể: Thứ nhất
Tăng tính chân thật
Dễ bộc lộ tình cảm, cảm xúc nhân vật
Sáng tác năm 1992 trong cuộc thi thơ - văn viết về quyền trẻ em do Viện khoa học Giáo dục và Tổ chức cứu trợ trẻ em Rát-đa Bác-nen - Thuỵ Điển tổ chức và đã được trao giải Nhì trong cuộc thi này.
- Thể loại:
Truyện ngắn – kiểu văn bản nhật dụng
Thành và Thủy là hai anh em được sinh ra và lớn lên trong một gia đình khá giả. Hai anh em rất yêu thương nhau nhưng bố mẹ ly hôn, hai anh em phải chia tay nhau. Thành ở lại với bố. Thủy theo mẹ về quê sống cùng bà ngoại ở xa và không được tiếp tục đi học nữa. Hai anh em rất buồn. Cuộc chia tay diễn ra trong nước mắt cùng những con búp bê.Thủy đã không chia hai con búp bê và quyết định để lại cho anh. Thành đã khóc và hứa với em sẽ không bao giờ để hai con búp bê cách xa nhau.
* Tóm tắt văn bản:
Phần 1: Từ đầu ... “hiếu thảo như vậy”: Cuộc chia búp bê (đồ chơi ra theo lời mẹ).
Phần 2: Tiếp ... “trùm lên cảnh vật”: Thủy chia tay lớp học.
Phần 3: Còn lại: Hai anh em chia tay nhau.
Bố cục
Văn bản này được chia thành mấy phần?
- Bố cục: 3 phần
II/ PHÂN TÍCH:
1. Cuộc chia tay của búp bê:
Đọc “Từ đầu -> hiếu thảo như vậy”.
* Nguyên nhân:
1/ Vì sao hai anh em phải chia búp bê?
2/ Búp bê có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống của hai anh em?
Bố mẹ li hôn nên hai anh em phải xa nhau, phải chia đồ chơi theo lệnh của mẹ.
II/ PHÂN TÍCH:
- Búp bê: là đồ chơi thân thiết, gắn với tuổi thơ hồn nhiên
- Búp bê đối với Thành và Thuỷ là bạn, là sợi dây kết nối tình anh em thân thiết
- Búp bê là hình ảnh gia đình hạnh phúc, đầm ấm
*Ý nhĩa của hình ảnh búp bê:
II/ PHÂN TÍCH:
- Búp bê: là đồ chơi thân thiết, gắn với tuổi thơ hồn nhiên
- Búp bê đối với Thành và Thuỷ là bạn, là sợi dây kết nối tình anh em thân thiết
- Búp bê là hình ảnh gia đình hạnh phúc, đầm ấm
*Ý nhĩa của hình ảnh búp bê:
Đau khổ, buồn tủi, tuyệt vọng đến bất lực.
=>Tâm trạng hai anh em:

? Tâm trạng của hai anh em như thế nào khi nghe mẹ ra lệnh phải chia đồ chơi?
+ Thuỷ: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng, hai bờ mi sưng mộng nước vì khóc nhiều; như người mất hồn; loạng choạng bám vào anh.
+ Thành: cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc, nhưng nước mắt cứ tuôn ra.
* Hình ảnh Thành – Thủy khi chia búp bê:
+ Thuỷ run lên bần bật, kinh hoàng, mắt tuyệt vọng, buồn thăm thẳm, mi sưng mọng, khóc nức nở, tức tưởi.
+ Thành: cắn chặt môi, nước mắt tuôn ướt gối.
-> Động từ, tính từ, từ láy
=> Tâm trạng buồn khổ, đau xót, tuyệt vọng (bất lực) trước bi kịch gia đình.
- Hai anh em đều muốn nhường nhịn hết cho nhau.
- Thuỷ không muốn hai con búp bê xa nhau nhưng lại thương anh không có ai gác đêm cho ngủ.
→Mâu thuẫn giữa lời nói và hành động.
- Đặt Em Nhỏ cạnh Vệ Sĩ để chúng không bao giờ xa nhau.
=> Sự gắn bó bền chặt, không thể rời xa của hai anh em.
2. Cuộc chia tay với lớp học:
Đọc: “Hay anh dẫn em đến trường một lát -> trùm lên cảnh vật”.

2. Cuộc chia tay với lớp học:



- Thái độ của cô và các bạn:
Ngạc nhiên, đau xót, cảm thông với nỗi bất hạnh của anh em Thủy.

Vì sao Thuỷ lại khóc khi đến trường gặp cô giáo và các bạn?
-> Phải xa thầy cô, xa bạn bè và không được đi học nữa.
? Cô giáo và các bạn đã tỏ thái độ ntn khi nghe tin 2 anh em phải xa nhau và tin Thuỷ không được đi học nữa ? – (Tìm các chi tiết thể hiện tình cảm của cô giáo và các bạn dành cho Thuỷ?).
+ Kinh ngạc, sững sờ như không tin được vào sự thật đau lòng của hai anh em Thành và Thuỷ.
+ Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa, các bạn thút thít khóc... ôm chặt Thuỷ, tặng vở, bút
+ Các bạn thút thít khóc.
- Thuỷ: rất buồn, khóc, lưu luyến và đau khổ. Không muốn rời xa lớp, cô, bạn…

2. Cuộc chia tay với lớp học:


- Thái độ của cô và các bạn: Ngạc nhiên, đau xót, cảm thông với nỗi bất hạnh của anh em Thủy.

→Xây dựng tình huống tâm lí tinh tế, cảm động.
=> Cuộc chia tay tràn đầy tâm trạng qua những giọt nước mắt xót xa, ngậm ngùi …Niềm thương xót, chia sẻ, cảm thông chân thành, sâu sắc, tình thầy trò, bạn bè ấm áp.
- Thuỷ: rất buồn, khóc, lưu luyến và đau khổ. Không muốn rời xa lớp, cô, bạn…
* Tâm trạng của Thành khi ra khỏi trường. 
_ Thành “kinh ngạc khi thấy mọi người đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”. Trong tâm hồn Thành đang nổi giông bão vì sắp phải chia tay với em gái.
_ Thành cảm nhận được sự bất hạnh và sự cô đơn lạc lõng của hai anh em trước sự vô tình của người và cảnh.
* Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.
_ Thủy mang kim ra tận sân vận động vá áo cho anh.
_ Thành giúp em học, chiều nào cũng đón em đi học về
_ Khi phải chia tay hai anh em càng thương yêu và quan tân lẫn nhau
+ Chia đồ chơi,Thành nhường hết cho em.
+ Thủy thương anh “không có ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”
Hai anh em rất mực gần gũi, thương yêu chia sẻ và quan tâm lẫn nhau.
3. Cuộc chia tay của hai anh em:

? Tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng của Thành và Thuỷ khi phải chia tay?
- Thuỷ: như người mất hồn, mặt tái xanh, như tàu lá, khóc nức nở, đặt con Em Nhỏ gần con Vệ Sĩ và dặn dò anh.
- Thành: mếu máo, đứng chôn chân nhìn theo bóng em.
* Cuộc chia tay không đáng có, tước đoạt đi quyền được chăm sóc, học tập và được sống hạnh phúc dưới mái ấm gia đình của những đứa trẻ vô tội.
? Em có cảm nhận và suy nghĩ gì về tình cảm hai anh em trong cuộc chia tay này?
-> Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật.
=>Thể hiện thật cảm động tình cảm trong sáng cao đẹp, tấm lòng nhân hậu, vị tha của hai em. Tình cảm anh em sâu nặng, gắn bó, quan tâm, chăm sóc, chia sẻ, nhường nhịn, yêu thương nhau.
III.TỔNG KẾT:

1/ Nghệ thuật:
- Xây dựng tình huống tâm lí.
- Lựa chọn ngôi thứ nhất để kể: “tôi” kể lại câu chuyện của mình nên những day dứt, nhớ thương được thể hiện một cách chân thực.
- Khắc họa hình tượng nhân vật trẻ nhỏ, qua đó gợi suy nghĩ về sự lựa chọn, ứng xử của những người làm cha, làm mẹ.
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc.
2/ Ý nghĩa văn bản:
Là câu chuyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ. Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình. Mỗi người cần phải biết giữ gìn gia đình hạnh phúc.
18
Câu 1: Nhân vật chính trong truyện ngăn “Cuộc chia tay của những con búp bê” là ai?
A- Người mẹ
B- Cô giáo
C- Hai anh em
D- Những con búp bê
IV. LUYỆN TẬP:
19
Câu 2: Truyện được nhân vật nào kể lại?
A- Người anh
B- Người em
C-Người mẹ
D- Người kể chuyện vắng mặt
20
Câu 3: Tại sao truyện lại có tên là Cuộc chia tay của những con búp bê? Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện không? Những con búp bê có chia tay không? Chúng gợi cho em suy nghĩ gì?
Gợi ý: Tên truyện là cách nói ẩn dụ về nỗi đau của sự chia ly, lấy búp bê là đồ chơi của tuổi thơ  Sự ngộ nghĩnh, vô tư để nói đến hai đứa trẻ vô tội là người gánh hậu quả. Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện. Nội dung chính là cuộc chia tay của những đứa trẻ hồn nhiên, nên tác giả mượn hình ảnh những con búp bê để thể hiện lại câu chuyện.
- Thành Thủy đã không để cho hai con búp bê chia tay như nói lên nguyện vọng, mong ước của các em về một mái ấm gia đình.
- Sưu tầm các văn bản (thơ ca, truyện) viết về tình cảm gia đình, quyền trẻ em.
DẶN DÒ:
- Viết một đoạn văn ngắn (7-10 câu) nêu suy nghĩ của em sau khi học xong văn bản và gởi gắm tình cảm với những người thân trong gia đình.
- Soạn bài: Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình.
Tạm biệt các em.
Chúc các em thật nhiều sức khỏe để học tốt nhé!