Chào mừng quý
thầy cô và các
em học sinh !

I
TÌM HIỂU
GIỚI THIỆU
BÀI HỌC

ài
b
ề
đ
ủ
Ch
gì ?
à
l
c
ọ
h

Địn
h ng
hĩa
riên
của
g
e
m
hươ
ng? về quê
Th e
quê
hươ o em,
ng c
ngh
óý
ĩa n
nào
hư t
hế
đối
với
mỗi
ngư
ời?

II
TÌM HIỂU
KIẾN THỨC
NGỮ VĂN

01

TRI THỨC ĐỌC HIỂU

a

Lục bát

Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh
Ai lên xứ lạng cùng anh
Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

PHIẾU HỌC TẬP 1A
Tiếng

+ Ghi tiếng ở vị trí 2-4-6-8 của các câu Câu
trong đoạn thơ vào mô hình
+ Nhận xét về tiếng thứ 6 của dòng lục và lục
tiếng thứ 6 của dòng bát (từ in đậm), tiếng
thứ 8 của dòng bát và tiếng thứ 6 của dòng bát
lục tiếp theo (từ gạch chân)
lục
+ Đọc đoạn thơ, xác định vị trí ngừng,
nghỉ trong câu, ghi kí hiệu bằng dấu /
bát
+ Nhìn vào mô hình, nhận xét về các tiếng
ở vị trí 2-4-6-8; các tiếng ở vị trí 1-3-5-7

1

2

3

4

5

6

7

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh
Ai lên xứ Lạng cùng anh
Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tiếng
Câu

1

2

3

Đăng
lục

 

(bằng) 

 

(bằng)

 

 

(bằng)

 

 

(bằng)

 

(trắc) 

 

(trắc)

 

(trắc)

7

8

Lừa

 

 

(bằng)

(bằng)

Thanh
 

Vần: ua
Anh
 

Mẹ
 

6

vần: ưa
Chùa

Lạng

Công
bát

(trắc)
Thị

Lên
lục

5

Phố

 nàng
bát

4

(bằng)
Vần: anh

Vần: anh
 
 

Thành
 

(bằng)
Vần: anh

(bằng)

Em
 

(bằng)

Em
hãy
luận rút ra k
niệm về khá ết
vần, , cách g i
ngắ thanh đ ieo
t nh
ịp củ iệu,
lục b a thơ
át.

Khái niệm: Lục bát là thể thơ có từ lâu đời của dân
tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm 1 dòng 6
tiếng (dòng lục) và 1 dòng 8 tiếng (dòng bát).

LỤC
BÁT

Cách gieo vần: tiếng thứ 6 của dòng lục vần với
tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó, tiếng thứ 8 dòng bát
vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo
Về ngắt nhịp: thơ lục bát thường được ngắt nhịp
chẵn, ví dụ như 2/2/2, 2/4/2, 4/4,
Về thanh điệu: là sự phối hợp thanh điệu giữa các
tiếng trong một cặp câu lục bát.

b

Lục bát biến thể

PHIẾU HỌC TẬP 1A

a. Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
b. Mai cốt cách, tuyết tinh thần
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
c. Con cò mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao.

Tiếng
Câu

1

a. lục

 

a. bát

 

b. lục

 

b. bát

 

c. lục
c. bát

2
 
 
 
 

3

 
 
 
 

4
 
 
 
 

5

 
 
 
 

6

7

 

 

 
 
 

 
 
 

8

Nhận xét
 
 
 
 

Tiếng
Câu
a. lục
a. bát
b. lục
b. bát
c. lục
c. bát

1
 
 
 
 

2
 cha
mẹ 
 cốt

3
 
 
 

4
 núi

5
 

6

7

sơn

 

 

 

 Thanh B-T câu
bát có sự biến
đổi

nước

nguồn

tuyết 

thần 

 

người

vẻ

phân

cò

đi

đêm

phải

mềm

cổ

 

8

ra

mười

ao

Nhận xét

Thanh B-T câu
lục có sự biến
đổi, nhịp thơ 3/3
Gieo vần ở vị trí
tiếng thứ 4

LỤC BÁT BIẾN THỂ

Là thể thơ lục bát được biến đổi về số
tiếng, cách gieo vần, cách ngắt nhịp, cách
phối hợp bằng trắc trong các dòng thơ.

c

Hình ảnh, tính biểu cảm
của văn bản văn học

Đọc đoạn thơ sau và cho biết có những
hình ảnh nào xuất hiện trong đoạn thơ.
Đoạn thơ gợi cho em cảm xúc gì?
Bầm ơi có rét không bầm
Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùm
Bầm ra ruộng cấy bầm run
Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non

* Phân tích:
- Hình ảnh: lâm thâm mưa phùn, người mẹ
run run trong cái rét, chân lội dưới bùn…
Cảm xúc: xót xa, đau lòng, cảm phục…
* Kết luận:
- Hình ảnh là một yếu tố quan trọng của
thơ, giúp người đọc “nhìn” thấy, tưởng
tượng cái mà nhà thơ miêu tả, cảm nhận
qua các giác quan như: thính giác, khứu
giác, vị giác, thị giác, xúc giác.
- Tính biểu cảm của văn bản văn học là
khả năng văn bản gợi cho người đọc những
cảm xúc vui, buồn, yêu, ghét

III
LUYỆN TẬP

NĂM HỌC 2021 - 2022

HƯỚNG DẪN
HS Nghe câu hỏi, lựa chọn
và có đáp án nhanh nhất giơ
tay xin trả lời. Trả lời đúng
sẽ được cộng điểm.

Theo truyền thống, thanh bằng (B) được hiểu là
những thanh nào?

Ngang, huyền
Ngang, huyền, sắc
Huyền, sắc, ngã
Huyền, ngã, hỏi

Liệt kê những thanh trắc

Sắc, nặng, ngã, hỏi
Ngang, huyền, sắc
Nặng, ngã, hỏi
Nặng, hỏi, sắc

“Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”
viết theo thể song thất lục bát biến thể đúng hay sai?

Đúng
Sai

Thơ lục bát thường ngắt nhịp chẵn
(2/2/2; 2/4/2; 4/4) đúng hay sai?

Đúng
Sai

Các tiếng ở vị trí thứ 2,4,6,8 trong câu thơ lục bát
có thể được phối thanh tự do đúng hay sai?

Đúng
Sai

Trong thể thơ lục bát, luật gieo vần là:
Tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó,
tiếng thứ 8 dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo
Tiếng thứ 4 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó,
tiếng thứ 8 dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo
Tiếng thứ 5 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó,
tiếng thứ 8 dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo

Nhận định nào sau đây nói đúng về thể
thơ lục bát biến thể
Là một thể thơ không có giá trị
Là thể thơ lục bát được biến đổi về số tiếng, cách gieo vần,
cách ngắt nhịp, cách phối hợp bằng trắc trong dòng thơ

Lục bát biến thể là một thể thơ vay mượn ở nước ngoài.

Nhận định nào sau đây nói đúng về
thể thơ lục bát
Là thể thơ được vay mượn từ Trung Quốc,
có một cặp câu lục bát.
Là một thể thơ có từ lâu đời của dân tộc,
tuy nhiên hiện nay không còn được sử dụng.
Là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát
gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

TẠM BIỆT