KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6
BÀI 23. ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG ( Tiết 1)
_Giáo viên:ĐỖ THỊ MẾN_
Quan sát các động vật sau, dựa vào đặc điểm cấu tạo trong cơ thể phân chia thành 2 nhóm và giải thích?
Động vật không có xương trong

( ĐVKXS)

Động vật có xương trong

I. Đặc điểm nhận biết động vật có xương sống
I. Đặc điểm nhận biết động vật có xương sống

- Động vật có xương sống có bộ xương trong, trong đó có xương sống ở dọc lưng, trong cột sống có chứa tủy sống.



- ĐVCXS rất đa dạng được chia thành 5 lớp :

+ lớp cá,

+ lớp lưỡng cư,

+ lớp bò sát,

+ lớp chim,

+ lớp thú.
II. Sự đa dạng động vật có xương sống

1. Các lớp Cá

Mắt

Vảy

Vây lẻ

Vây đuôi

Vây chẵn
Quan sát hình vẽ em hãy cho biết .
- Cá có những đặc điểm thích nghi nào phù hợp với môi trường sống dưới nước ?

- Dựa vào đặc điểm nào để phân biệt lớp cá sụn, lớp cá xương?

- Cá có vai trò như thế nào với đời sống con người và với thiên nhiên?
_Là nguồn thực phẩm dồi dào_
_Là nguyên liệu làm thuốc_

_Làm cảnh_
_Cung cấp nguyên liệu cho nông nghiệp_
_Tiêu diệt Sâu bọ có hại_
_Cá nóc_

_Có thể gây ngộ độc_
- Nơi sống ở nước.

-Đặc điểm: Di chuyển nhờ vây, hô hấp bằng mang, đẻ trứng, có số lượng loài lớn, chiếm gần một nửa số lượng loài của động vật có xương sống.

- Lớp cá được chia thành :

+ Lớp Cá sụn: Bộ xương bằng chất sụn như cá mập, cá nhám, cá đuối,…

+ Lớp Cá xương: Bộ xương bằng chất xương như cá hồi, cá ngừ, cá chép, cá rô,…

- Vai trò:

+ Là nguồn thực phẩm giàu đạm, nhiều vitamin, dễ tiêu hóa.

+ Da một số loài dùng đóng giày, làm túi…

+ là nguồn hàng xuất khẩu có giá trị.

+ Sử dụng để tiêu diệt một số sinh vật gây hại khác.

+ Nuôi làm cảnh.

+ Một số có thể gây ngộ độc.


_Nhìn những hình ảnh này, em có suy nghĩ gì?_
_Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?_

_- Không thải rác xuống ao, hồ, sông, …, nên thu gom bỏ rác đúng nơi quy định._
*_ Cấm đánh bắt cá còn nhỏ._ *_ Cấm đánh cá bằng mìn, bằng chất độc, bằng điện…_
_Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?_
_Để bảo vệ nguồn lợi cá ta cần làm gì?_

_- Cải tạo các vực nước (bón phân, trồng cây thủy sinh…)_ Em có biết?
*Cá đổi màu: Cá Xiêm là một trong những loài cá đặc biệt. Chúng có màu sắc sặc sỡ và có khả năng đổi màu cơ thể khi môi trường sống thay đổi. *Hiện nay cá xiêm là giống cá cảnh được ưa chuộng trên khắp thế giới
*_Cá rô phi_ *_ Lươn, cá lóc_ *_ Lươn, cá mè_ *_ Cá chạch, lươn_
_1. Loài cá nào dưới đây thích nghi đời sống chui luồn? _

CỦNG CỐ - VẬN DỤNG
*_Cá chép_ *_Cá chép, cá trích_ *_Cá trích, cá nhám_ *_Cá nhám, cá đuối_
_2. Loài cá dưới đây thích nghi với đời sống ở tầng nước mặt?_

CỦNG CỐ - VẬN DỤNG
_a. Cá rô._

_b. Cá nóc_

_c. Cá bơn_

_d. Cá diếc_

_3. Loài cá gây ngộ độc và có thể làm chết người là?_

CỦNG CỐ - VẬN DỤNG
_4. Em hãy xếp các cặp ý tương ứng giữa các đại diện và vai trò của cá đối với đời sống con người:_
_ Vai trò_
_ Đại diện_
_1. Thức ăn cho người_
_A. Da cá nhám._
_2. Thức ăn cho động vật_
_B. Dầu gan cá thu, cá nhám_
_3. Hàng gia dụng_
_C. Xương cá, bã mắm_
_4. Dược phẩm chữa bệnh_
_D. Trứng cá, vây cá, bóng hơi_
CỦNG CỐ - VẬN DỤNG 2. Lớp lưỡng cư
*Em hiểu như thế nào về thuật ngữ “ Lưỡng cư” ?
2. Lớp lưỡng cư
*- Động vật thuộc lớp lưỡng cư có đời sống vừa ở nước, vừa ở cạn *+ Da trần, ẩm ướt và dễ thấm nước *+ Hô hấp bằng da và phổi *+ Đẻ trứng và thụ tinh trong môi trường nước
1

2

3

4

5

6

8

7

9

12

10

11

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

33

34

35

36

37

38

39

40

41

47

42

43

44

45

46

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

15

10

11

12

13

14

16

31

32

48

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

92

93

94

95

96

97

98

99

100

107

102

103

104

105

106

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

61

62

63

64

65

66

67

68

74

69

70

71

72

73

75

90

91

108
*Dựa vào đặc điểm hình thái lưỡng cư được chia làm mấy bộ? Đặc điểm của từng bộ?
Bộ Lưỡng cư không đuôi
Một số đại diện

Cóc nhà

ếch đồng

ếch cây

Chẫu chàng vằn
Ếch ma Nam Phi

Ếch có sắc cầu vồng

Cóc bà mụ
Cá cóc tam đảo

Bộ Lưỡng cư có đuôi
Ếch giun

Bộ Lưỡng cư không chân
*Các bộ lưỡng cư *- Bộ lưỡng cư không đuôi: Ếch đồng, cóc, chẫu chàng…. *- Bộ lưỡng cư có đuôi: Cá cóc Tam Đảo *- Bộ lưỡng cư không chân: Ếch giun
Vai trò của lưỡng cư:

Lưỡng cư có vai trò như thế nào đối với con người?
Vai trò của lưỡng cư:

Một số hình ảnh về vai trò của Lưỡng cư

Canh ếch

Ếch chiên bột

Cóc và bột cóc

* VAI TRÒ CỦA LỚP LƯỠNG CƯ:
_- Làm thức ăn cho người._
_- Làm thuốc._
_- Là vật thí nghiệm._
*_Diệt sâu bọ có hại._ *_ Một số lưỡng cư có tuyến độc, ăn vào sẽ ngộ độc_
Hình ảnh trên cho em biết điều gì?
*Bảo vệ lưỡng cư *- Không khai thác quá mức *- Gây nuôi những loài lưỡng cư có giá trị kinh tế *- Xây dựng các khu bảo tồn, vườn quốc gia *- Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vât …..
5. Con cóc bà mụ Betic

6. Ếch Seychelles có lẽ là con ếch nhỏ nhất thế giới, với con trưởng thành dài tối đa là 11 mm.
- Cóc mang trứng ở Tây Âu sau khi ghép đôi trên cạn, cóc cái bỏ đi, cóc đực cuốn trứng vào chi sau, ngâm mình xuống nước khi trứng nở thành nòng nọc.

- Cóc tổ ong ở Nam Mỹ, khi đẻ trứng cóc cái phết lên lưng trứng đã thụ tinh lọt vào các tổ ong phát triển thành nòng nọc.

- Nhái Nam Mỹ tiết chất dính lên các mép lá cuộn thành cái tổ chứa trứng.
TRÒ CHƠI KIẾN THỨC

ĐƯỜNG DẪN TỚI KHUNG THÀNH

Sút penalty
A. 1 bộ:

Lưỡng cư

không đuôi

D.Tất cả các ý trên.

KHÔNG VÀO

KHÔNG VÀO

C. 3 bộ:

Lưỡng cư có đuôi,

không đuôi,

không chân

VÀO RỒI

B. 2 bộ:

Lưỡng cư

không đuôi và

không chân

KHÔNG VÀO

Lớp Lưỡng cư được phân làm mấy loại?
A. Làm thực

Phẩm có

giá trị
C. Dùng làm

vật thí nghiệm

KHÔNG VÀO

KHÔNG VÀO

D. Cả 3

đáp án trên

VÀO RỒI

B. Làm thuốc

Chữa bệnh

KHÔNG VÀO

Nêu vai trò của Lưỡng cư đối với người.
CÓC TỔ ONG

c 3.Lớp Bò sát
3.Lớp Bò sát
*Lớp Bò sát thích nghi với đời sống ở cạn *- Chúng có da khô, phủ vảy sừng *- Hô hấp bằng phổi *- Đẻ trứng
Phân biệt lớp Bò sát và lớp lưỡng cư
Nhông Tân Tây Lan

Bộ Đầu mỏ
Bộ Có vảy

Rắn nước

Rắn giun

Thằn lằn gai

Rồng Komodo
Bộ Rùa

Rùa núi vàng

Ba ba

Đồi mồi

Cua đinh Vai trò của Bò sát Quan sát hình ảnh, hãy cho biết Bò sát có vai trò như thế nào?
4. VAI TRÒ

Dược phẩm
Làm đồ mĩ nghệ
Làm sản phẩm mĩ nghệ
4. VAI TRÒ
Tiêu diệt các loài động vật có hại 4. VAI TRÒ
4. VAI TRÒ
Nêu lợi ích của bò sát đối với đời sống con người và lấy ví dụ minh hoạ?

- Có ích cho nông nghiệp: Diệt sâu bọ, diệt chuột…

- Cung cấp thực phẩm có giá trị: ba ba, rùa, …

- Làm dược phẩm: rắn, trăn…

- Làm sản phẩm mĩ nghệ: vảy đồi mồi, da cá sấu...

1. Lợi ích
Một số loài gây độc cho người.
*Một số loài gây độc cho người.
4. VAI TRÒ

2. Tác hại
*_Không ăn thực phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã_ *_Không sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã_ *_Không nuôi, nhốt động vật hoang dã_ *_Không tiếp tay cho những hành vi tàn sát, mua bán động vật hoang dã_ *_Thông báo với các cơ quan chức năng và cùng mọi người nâng cao ý thức bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ môi trường sống._
EM CẦN LÀM GÌ ĐỂ BẢO VẬT ĐỘNG VẬT HOANG DÃ?

4. Lớp Chim
4. Lớp Chim
*- Lớp chim có lông vũ bao phủ cơ thể *-Chi trước biến đổi thành cánh *-Đẻ trứng *- Đa số di chuyển bằng cách bay, lượn
Nhóm chim chạy
4. Lớp Chim
*Các nhóm chim *- Nhóm chim chạy: Đà điểu *- Nhóm chim bơi: Chim cánh cụt *- Nhóm chim bay: Chim Bồ câu, chim sẻ, gà….
Vai trò của chim
- _Người ta chăn nuôi một số giống chim nhằm mục đích gì?_

- Cung cấp thực phẩm (thịt, trứng).
Vai trò của chim:

Giúp người tiêu diệt sâu bọ và gặm nhấm có hại.

Làm cảnh
Một số chim được huấn luyện để săn mồi.
*Đại bàng được huấn luyện để bắt cá
Thụ phấn cho hoa, phát tán quả và hạt
Ăn quả, ăn hạt.

Tác hại:
Truyền

bệnh

cho

người

Chim di cư truyền H5N1

Phòng cúm gia cầm

Tiêu hủy gia cầm cúm
+ Tác hại:

* Vai trò của chim:

+ Ích lợi:

 - Ăn quả, ăn hạt, ăn cá.

- Truyền bệnh cho người.

 - Cung cấp thực phẩm: Thịt, trứng.

- Diệt sâu bọ và gặm nhấm có hại.

- Làm cảnh

- Huấn luyện để săn mồi, phục vụ du lịch, giải trí.

- Thụ phấn và phát tán quả và hạt
Em có biết? -Chim cánh cụt sống thành từng đàn lên tới hàng chục nghìn con, chúng có tính xã hội cao. Mỗi cắp chim bố mẹ đều có thể nhận biết và trông chừng con của mình thông qua khả năng nghe đặc biệt. - Chim cánh cụt có thể bơi khoảng 9km/ h và lặn dưới nước với kỉ lục 20 phút. Chúng có lớp lông đặc biệt không thấm nước. Lông màu xám ở lưng giúp chúng che dấu khi lặn xuống vùng biển sâu màu tối. Lông màu trắng ở bụng giúp chúng ẩn nấp trên những tảng băng hay vùng tuyết trắng
5. Lớp Động vật có vú ( Lớp thú)
Sư tử

Chó sói

Thú mỏ vịt

Thỏ
Chuột chù

Sóc

Bò tót

Tê giác
Cá heo

Dơi

Kanguru

Vượn Bộ Linh trưởng
5. Lớp Động vật có vú ( Lớp thú)
*- Hầu hết động vật có vú có lông mao bao phủ, có răng, đẻ con và nuôi con bằng sữa mẹ *- Động vật thuộc lớp thú rất đa dạng về số lượng và môi trường sống
Con sơ sinh dài khoảng 1,25cm.

Con cái ấp trứng từ 12-14 ngày

* VAI TRÒ CỦA LỚP THÚ:
* Có lợi:

* Cung cấp thực phẩm: Lợn, trâu, bò… * Cung cấp dược liệu: Khỉ, hươu, hươu xạ. * Cung cấp nguyên liệu phục vụ mỹ nghệ: Ngà voi… * Cung cấp nguyên liệu thí nghiệm: Thỏ, chuột… * Tiêu diệt gặm nhấm có hại: Mèo rừng, chồn… * Là nguồn sức kéo quan trọng: Trâu, bò…
* Có hại:

- Hại mùa màng, truyền bệnh: như chuột đồng, dơi….


Chúng ta cần làm gì trước hiện trạng này?
- Tôi thuộc bộ guốc chẵn, tôi có thể chạy rất nhanh và dai sức.
- Tôi thuộc bộ guốc chẵn, tôi có thể chạy rất nhanh và dai sức.
- Tôi có thể đi một quãng đường dài trên sa mạc.
- Tôi có thể nhịn khát giỏi.
LẠC ĐÀ

Tôi thuộc bộ linh trưởng, còn có tên gọi là khỉ đen
*Tôi thuộc bộ linh trưởng, còn có tên gọi là khỉ đen *Tôi thích ăn lá cây, quả cây, tôi đang sống tại vườn quốc gia Cát Bà *Tên tôi bắt đầu bằng chữ V, đầu tôi có lông màu trắng
VỌOC

Tôi là loài thú mới, được phát hiện vào năm 1992 tại Hà Tĩnh
*Tôi là loài thú mới, được phát hiện vào năm 1992 tại Hà Tĩnh *Tôi có sừng dài, thẳng, nhẵn, lông màu hạt dẻ với nhiều đốm trắng *Tên tôi bắt đầu bằng chữ S
SAO LA

Tôi là loài thú mới, được phát hiện vào năm 1992 tại Hà Tĩnh
*Tôi là loài thú mới, được phát hiện vào năm 1992 tại Hà Tĩnh *Tôi có sừng dài, thẳng, nhẵn, lông màu hạt dẻ với nhiều đốm trắng *Tên tôi bắt đầu bằng chữ S
SAO LA