Bài 31.
ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU VIỆT NAM
1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm

Bảng 31.1: Nhiệt độ và lượng mưa các trạm khí tượng Hà Nội, Huế và TP Hồ Chí Minh
Vì sao nhiệt độ trung bình năm của Việt Nam cao?
Tính nhiệt độ trung bình năm của các trạm khí tượng trên?
23,50C
25,20C
27,10C
Chí tuyến Bắc
Chí tuyến Nam
Nước ta nằm trong đới khí hậu nhiệt đới, thuộc bán cầu Bắc. (Từ 230127’B – 8034’B)
Bảng 31.1: Nhiệt độ và lượng mưa các trạm khí tượng Hà Nội, Huế và TP Hồ Chí Minh
23,50C
25,20C
27,10C
Từ Bắc vào Nam nhiệt độ có sự thay đổi như thế nào? Vì sao ?
Cho biết những tháng nào nhiệt độ không khí giảm dần từ Nam ra Bắc. Vì sao ?
1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm

a. Tính chất nhiệt đới
Quanh năm nhận được lượng nhiệt dồi dào.
+ Số giờ nắng cao 1400-3000 giờ/ năm
+ Nhiệt độ trung bình năm > 210C và tăng dần từ Bắc vào Nam
1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm

* Gió mùa
Cho biết nước ta có 2 loại gió chính nào? Tính chất?
Hướng gió?
Gió mùa mùa đông:
+ Đầu mùa đông lạnh và khô
+ Cuối mùa đông: lạnh ẩm
+ Hướng gió: đông bắc
Gió mùa mùa hạ: nóng, ẩm,
mưa nhiều
+ Hướng gió: tây nam
Vì sao 2 loại gió lại có đặc tính trái ngược nhau?
1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm

* Gió mùa
Có hai mùa gió:
+ Gió mùa Đông Bắc thổi vào mùa đông: đầu mùa lạnh khô, cuối mùa lạnh ẩm
+ Gió mùa Tây Nam thổi vào mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều.
1. Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm

* Gió mùa
* Ẩm
Gv: Nguyễn Văn Đông, email: thaydongthcs@gmail.com
HLS Lào Cai 3552 mm
Bắc Quang 4082 mm
Huế 2867 mm
Hòn Ba (QN) 3752 mm
Vì sao
các địa điểm
trên thường
có mưa
lớn ?
Đây là các
điểm nằm
trên địa hình
đón gió
ẩm.
2. Tính chất đa dạng và thất thường.
Phía Bắc
Phía Nam
Biển Đông
Đông Trường Sơn
Khí hậu nước ta phân hoá mạnh mẽ theo không gian và thời gian, hình thành nên các miền và khu vực khí hậu khác nhau rõ rệt, gồm:
2. Tính chất đa dạng và thất thường.
Lũ lụt
Băng giá
Hạn hán
Sương muối
Bão
 Trong khí tượng có hiện tượng gió vượt đèo được gọi là "Fơn" (foehn): từ bên kia núi gió thổi lên không khí bị lạnh dần đi rồi ngưng kết nên trút bớt ẩm nhưng cũng thu thêm nhiệt do ngưng kết toả ra, sau khi qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của nó tăng dần lên do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt, vì vậy đến chân núi bên này gió trở nên khô và nóng hơn; núi càng cao, sự chênh lệch nhiệt độ càng lớn.
     Hiện tượng trên mỗi địa phương gọi mỗi tên khác nhau, “phơn” là tên gọi địa phương của thứ gió khô và nóng thổi trong các thung lũng của nước Áo và Thụy sĩ, ở phía bắc dãy núi An-pơ, ở tây nam nước Mỹ là "chinook", ở vùng giữa Alma-Ata và Frunze (Liên xô cũ) là "kastek", ở Việt Nam ta gọi là "gió Lào" hay gió tây khô nóng.
Nguồn gốc của gió Lào chính là gió mùa mùa hè, mà thực chất là khối khí Ben-gan, sau khi thổi qua lãnh thổ Campuchia và Lào, gặp dãy Trường Sơn, không khí bị đẩy lên cao và bị lạnh nên hầu hết hơi ẩm đều bị ngưng lại thành mưa trút xuống bên sườn phía Tây của dãy núi. Khi gió thổi sang bên sườn núi phía Việt Nam, gió trở nên khô và nóng, gọi là “gió Lào”.
      Động lực chủ yếu sinh ra gió Lào là vùng áp thấp thường hình thành ở miền Hoa nam- Trung Quốc, có khi trung tâm áp thấp nằm ngay ở đồng bằng Bắc bộ. Vùng áp thấp có tác dụng “gọi gió” hay “hút gió” vượt qua dẫy Trường Sơn. Vùng áp thấp này càng sâu thì gió Lào càng thổi mạnh, và có trường hợp tỏa rộng ra Bắc bộ, lên tới vùng Việt Bắc.
Hiện tượng nóng lên khác thường của nước biển ở vành đai xích đạo
Chu kì: 8 - 11 năm, hoặc từ 2 – 3 năm
Thường xảy ra thiên tai như mưa lớn, lũ lụt ở vùng này, hạn hán, cháy rừng ở vùng khác
En Ninô
- Nhiệt độ nước biển lạnh đi một cách bất thường
- làm cho gió mùa Châu Á, Đông Úc mạnh hơn, thúc đẩy sự phát triển của các cơn bão
La Nina
2. Tính chất đa dạng và thất thường.
 
- Nhiệt độ TB thay đổi qua các năm, lượng mưa mỗi năm một khác.
- Năm rét sớm, năm rét muộn, năm mưa lớn, năm khô hạn, năm ít bão, năm nhiều bão…
- Gió Tây khô nóng .
- Nhiễu loạn khí tượng toàn cầu : En Ninô, La Nina…
TRẢ LỜI CÂU HỎI
- Sự thất thường trong chế độ nhiệt chủ yếu diễn ra ở miền Bắc, do nhịp độ và cường độ gió mùa tạo ra.
- Mùa đông, mỗi khi gió mùa Đông Bắc tràn về sẽ làm hạ thấp nền nhiệt của miền Bắc, thời tiết lạnh và có thể xảy ra rét đậm rét hại, băng giá, sương muối...



- Em hãy sưu tầm những câu ca dao tục ngữ nói về khí hậu, thời tiết ở nước ta hoặc ở địa phương em?
VẬN DỤNG
- Học bài, đọc bài đọc thêm
- Chuẩn bị trước bài 32.
- Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa
- Tháng ba mưa đám, tháng tám mưa cơn.
- Gió heo may chẳng mưa dầm thì bão giật.
- Lạy trời cho thổi gió Nồm.
Để cho chúa Nguyễn thuận buồm về Kinh.
Mồng chín tháng chín có mưa
Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn.
Mồng chín tháng chín không mưa
Thì con bán cả cày bừa đi buôn.