Nguyễn Trãi
Nhà thơ trữ tình sâu sắc
Nguyễn Trãi là nhà thơ trữ tình sâu sắc:
Điều này được thể hiện rõ nét qua 2 tập thơ nổi tiếng của ông là Ức Trai thi tập và Quốc âm thi tâp
Trữ tình trong thơ Nguyễn Trãi được thể hiện ở:
Lí tưởng của người anh hùng nhân nghĩa yêu nước thương dân
Tình yêu thiên nhiên, đất nước, con người, cuộc sống
Nghĩa vua tôi, tình phụ tử
Tình yêu, tình bạn cao cả
Sự gắn bó tha thiết quê hương
1. Trữ tình trong vẻ đẹp của người anh hùng :
-Quan niệm về người anh hùng:
Tài tuy chăng ngỏ, trí chăng cao
Quyền đến trong tay chí mới hào!
Miệng khiến tửu binh, phá lũy khúc
Mình làm thi tướng, đánh đàn tao
Cầm khua hết ngựa, cờ khua tượng
Chim bắt trong rừng, cá bắt ao
Còn có anh hùng bao nả nữa,
Đòi thời vậy, dễ hơn nào!
(Tự thán 19)
- Lý tưởng vì nước vì dân:
“Thương sinh tại niệm độc tiên ưu”
(Mạn hứng, 2)
“Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông”
(Thuật hứng, 2)

1. Trữ tình trong vẻ đẹp của người anh hùng :
-Lý tưởng của Nguyễn Trãi là sự quyện hòa giữa
yêu nước, nhân nghĩa, anh hùng:

“Trừ độc, trừ tham, trừ bạo ngược
Có nhân, có trí, có anh hùng”
(Bảo kính cảnh giới 5)


- Tiếng nói chiến đấu cho công lý, lẽ phải:
“Chớ cậy sang mà ép nề
Lời chẳng phải, vẫn không nghe”



“ Vườn quỳnh dầu chim kêu hót
Cõi trần có trúc đứng ngăn”
(Tự thán, 40)
1. Trữ tình trong vẻ đẹp của người anh hùng :


Lý tưởng xã hội thái bình, nhân dân ấm no hạnh phúc

“Vua Nghiêu Thuấn, dân Nghiêu Thuấn”

-Những phẩm chất tượng trưng cho người quân tử:

“Cội rễ bền, dời chẳng động”
(Tùng)
“Chuốt lòng son, chăng bén tục
Bền tiết ngọc, kể chi sương”
(Cúc)
“Trượng phu tiết cứng khác người thay”
(Trúc)
“Ưa mi vì tiết sạch hơn người”
(Mai)
2. Trữ tình trong tình yêu thiên nhiên, đất nước, con người, cuộc sống




Thơ thiên nhiên của Nguyễn Trãi không phải là phi ngã, vô ngã mà đâu đâu cũng thấy người in bóng cảnh, cảnh in bóng người. Nhà thơ gắn bó với thiên nhiên, coi là bầu bạn, gia đình.

“Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén
Ngày vắng xem hoa bợ cây”
(Ngôn chí 10)
“Khách đến chim mừng hoa xẩy động
Chè tiên nước ghín nguyệt đeo về
Cò nằm hạc lẩn nên bầu bạn
Ủ ấp cùng ta làm cái con”
(Ngôn chí 20)

“Núi láng giềng, chim bầu bạn
Mây khách khứa, nguyệt anh tam”
(Thuật hứng 19)
3. Trữ tình trong nghĩa vua tôi, tình phụ tử:
“Bui có một lòng trung lẫn hiếu
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen”
(Thuật hứng 24)



“Ðã mấy thu nay để lệ nhà,
Duyên nào đeo đẳng khó chăng tha.
Một thân lẩn quất đường khoa mục,
Hai chữ mơ màng việc quốc gia.
Tài liệt lạt nhiều nên kém bạn,
Người mòn mỏi hết phúc còn ta.
Quân thân chưa báo lòng canh cánh,
Tình phụ cơm trời áo cha.”
(Ngôn chí 7)
4. Trữ tình trong tình yêu, tình bạn cao cả:






“Lòng bạn trăng vằng vặc cao”
(Bảo kính cảnh giới 40)


“Tự bén hơi xuân tốt lại thêm
Đầy buồng lạ, màu thâu đêm
Tình thư một bức phong còn kín
Gió nơi đâu gượng mở xem”
5. Trữ tình trong tình yêu, nỗi nhớ quê hương




“Mười năm xa cách chốn non nhà
Tùng cúc quay về nửa xác xơ
Đã hẹn cùng khe đâu phụ ước
Cúi đầu đất hụi chỉ thương ta.”
“Trong tiếng cuốc kêu xuân đã muộn
Đầy sân mưa bụi nở hoa xoan”
                                    (Cuối xuân tức sự)
“Cố sơn tạc dạ truyền thanh mộng
   Nguyệt mãn bình than tuyết mãn thuyền”
 (Mạn hứng – bài 1)
“Thập niên phiêu chuyển tháng bồng bềnh,
  Qúy tứ dao dao nhất tự tinh.
   Kỷ thác mộng hồn tâm cố lý,
  Không tương huyết lệ tẩy tiên oanh”
(Quy Côn Sơn chu trung tác)
Kết luận:
-
Nói chung cái trữ tình trong thơ của Nguyễn Trãi có nhiều cung bậc tình cảm khác nhau. Nó thể hiện qua tình yêu quê hương,tấm lòng ưu quốc ái dân sâu nặng và đặc biệt là một tình yêu thiên nhiên sâu sắc.Những điều đó có thể rất đỗi bình thường nhưng khi qua ngòi viết của ông thì chúng trở nên tuyệt vời.
Xin cảm ơn đã lắng nghe!