TIẾT 30,31,32
ĐỌC VĂN
SÓNG
XUÂN QUỲNH
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Xuân Quỳnh (1942-1988)
- Gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ
- Xuân Quỳnh là một hồn thơ hồn hậu, đầy nữ tính, vừa hồn nhiên tươi tắn, vừa đằm thắm chân thành và luôn da diết trong khát vọng về một hạnh phúc bình dị, đời thường.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Xuân Quỳnh (1942-1988)
- Gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ
- Xuân Quỳnh là một hồn thơ hồn hậu, đầy nữ tính, vừa hồn nhiên tươi tắn, vừa đằm thắm chân thành và luôn da diết trong khát vọng về một hạnh phúc bình dị, đời thường.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Xuân Quỳnh (1942-1988)
2. Tác phẩm: Sóng


Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?








Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương Bắc
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương







Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.

SÓNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Xuân Quỳnh (1942-1988)
Hoàn cảnh ra đời và xuất xứ: biển Diêm Điền, Hoa dọc chiến hào (1968)
Kết cấu hình tượng: Sóng – Em
Bố cục: 3 phần
2. Tác phẩm: Sóng
BỐ CỤC BÀI THƠ

2. Sóng và những cung bậc
cảm xúc trong tình yêu
SÓNG
3. Sóng và khát vọng
bất tử hóa tình yêu
1. Sóng và khát vọng
tự nhận thức trong tình yêu
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
a. Khổ 1
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 1
*Khí chất tự nhiên của Sóng
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Tính từ đối lập
Thanh điệu đối lập
“và “
→ Sóng là một thực thể tự nhiên thống nhất giữa những thái cực
Trạng thái tâm lí phức tạp và đầy mâu thuẫn của người phụ nữ khi yêu
→ Lời tự thú chân thành, táo bạo và đầy nữ tính
*Khí chất tự nhiên của Sóng
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 1
*Bản chất của Sóng
*Hành trình của Sóng
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
-Sông: chủ thể / trạng ngữ
Đối lập: Sông - bể
→Hành trình của Sóng: dứt khoát từ bỏ dòng sông chật chội, vươn ra đại dương mênh mông để thỏa sức vẫy vùng.
- Khát vọng tri âm
- Khao khát một tình yêu bao dung, khoáng đạt, lớn lao để được được là chính mình trong tình yêu
*Hành trình của Sóng
→ Một tính cách chủ động, đầy kiêu hãnh trong tình yêu.
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 1
b. Khổ 2
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

- Ngày xưa - ngày sau: thời gian vĩnh viễn, muôn đời
b. Khổ 2
-vẫn thế:
Sự ổn định bất biến của Sóng
Phép thế đại từ

→ Khí chất muôn đời của Sóng, sự trường tồn bất diệt của Sóng
Bản tính, khát vọng muôn đời của người phụ nữ, sự bất diệt của khát vọng tình yêu trong tâm hồn tuổi trẻ.
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
c. Khổ 3, 4
a. Khổ 1
b. Khổ 2
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
* Nguồn gốc của Sóng
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?

Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
- Em nghĩ:
c. Khổ 3, 4
Anh, em: tình yêu
Biển lớn: sóng, gió
- Sự bí ẩn khôn cùng trong nguồn gốc của tự nhiên
- Sự sâu xa, bí ẩn, bất ngờ, không thể cắt nghĩa được khởi nguồn của tình yêu

→ Một cái tôi luôn trăn trở để khám phá, nhận thức về TY
Gió? – Không biết – Tình yêu?
→ Cách trả lời đầy trực cảm, đầy nữ tính và đáng yêu
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
c. Khổ 3, 4
- Sự bí ẩn trong nguồn gốc của Sóng
- Sự bí ẩn, bất ngờ, không thể cắt nghĩa được điểm khởi nguồn, nơi bắt đầu của tình yêu
- Sự hấp dẫn, quyến rũ muôn đời của tình yêu; sự chân thành, vô tư, trong sáng của tình yêu đích thực
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
d. Tiểu kết
Quan hệ đồng nhất giữa Sóng và Em (bản tính, khát vọng, sự bất diệt, nguồn gốc bí ẩn)
Thông điệp về tình yêu: con người cần tình yêu nhưng con người không bao giờ bằng lòng mà luôn tìm cách lí giải tình yêu để hoàn thiện mình, để sống đẹp trong cuộc đời.
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU


*Sóng là hiện thân của nỗi nhớ
*Sóng là biểu tượng của sự thủy chung
*Sóng là biểu tượng của niềm tin

1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
2. Sóng và những cung bậc cảm xúc
trong tình yêu
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 5


* Sóng là hiện thân của nỗi nhớ

1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
2. Sóng và những cung bậc cảm xúc
trong tình yêu
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
a. Khổ 5
Phép đối: Dưới lòng sâu-trên mặt nước, Ngày – đêm
Phép điệp cấu trúc: Âm hưởng dồn dập, dạt dào của Sóng
Phát hiện về đại dương: đại dương là một tâm trạng lớn.
→ Sóng là hiện thân của nỗi nhớ không bao giờ nguôi yên trong lòng đại dương.
→ Nỗi nhớ của Sóng đầy ắp không gian, tràn ngập thời gian
→ Một cách cắt nghĩa về hiện tượng tự nhiên thật nhiều cảm xúc
* Sóng là hiện thân của nỗi nhớ
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
a. Khổ 5
Sóng - Em
Tương đồng:
Sóng nhớ Bờ = Em nhớ Anh, Sóng=sự sống của biển, nỗi nhớ= sự sống của tình yêu
Khác biệt:
+ Sóng: nỗi nhớ tồn tại trong ý thức, trong cõi thực
+ Em: nỗi nhớ hiện hữu cả trong tiềm thức, đi vào cả trong giấc mơ
→ Tình yêu là sự quên mình, sự duy nhất và tuyệt đối, là sự phi thường giữa đời thường.
* Sóng là hiện thân của nỗi nhớ
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 5
b. Khổ 6
*Sóng là hiện thân cho sự thủy chung
2. Sóng và những cung bậc cảm xúc
trong tình yêu
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
Dẫu xuôi về phương Bắc
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương
b. Khổ 6
Hoàn cảnh:
Phép đối: phương Bắc- phương Nam; xuôi – ngược; xuôi Bắc – ngược Nam
Phép điệp
Chồng chất khó khăn; trùng điệp ngang trái
*Sóng là hiện thân cho sự thủy chung
Dẫu xuôi về phương Bắc
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương
b. Khổ 6
Tình cảm của Em:
Dẫu: sự cứng cỏi, mạnh mẽ trước những biến suy, thử thách của cuộc đời
nghĩ: thường trực, sâu sắc
một phương: sự thủy chung, duy nhất
Sự khẳng định dứt khoát:
- Tình yêu của Em không giới hạn ở chiều dài Bắc Nam của không gian địa lí.
- Thế giới tình yêu của Em chỉ có một phương: phương Anh
*Sóng là hiện thân cho sự thủy chung
b. Khổ 6
→ Vẻ đẹp trong tâm hồn người phụ nữ: hiện đại nhưng vẫn giữ được phẩm chất thủy chung muôn thuở.
*Sóng là hiện thân cho sự thủy chung
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 5
b. Khổ 6
c. Khổ 7
*Sóng là biểu tượng của niềm tin
2. Sóng và những cung bậc cảm xuc
trong tình yêu
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
- Hành trình mang tính quy luật của Sóng: mọi con Sóng đều tới bờ: Cấu trúc “…nào …chẳng”
→ Niềm tin vào đích đến tốt đẹp của tình yêu.




c. Khổ 7
*Sóng là biểu tượng của niềm tin
Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở
Cấu trúc “…nào …chẳng”
Hành trình mang tính quy luật của Sóng: mọi con Sóng đều tới bờ:
→ Niềm tin vào đích đến tốt đẹp của tình yêu.
Niềm tin có thêm vị đắng của sự trải nghiệm
→ Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, người phụ nữ vẫn không đánh mất niềm tin vào tình yêu.
c. Khổ 7
*Sóng là biểu tượng của niềm tin
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 8: Suy ngẫm về cuộc đời, hạnh phúc, tình yêu
2. Sóng và những cung bậc cảm xúc
trong tình yêu
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
3. Sóng và khát vọng bất tử hóa tình yêu
Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa
a. Khổ 8
- Cuộc đời
Biển
Mây
Năm tháng
Sự ngắn ngủi, hữu hạn
Sự vô cùng vô tận,
→ Nỗi băn khoăn về sự hạn hữu của cuộc đời, sự mong manh của tình yêu, hạnh phúc
Những trăn trở đầy bất ổn của một tâm hồn luôn khao khát yêu thương, gắn bó
- Hư từ: tuy, vẫn, như, dẫu: Âm điệu trầm lắng, giọng chiêm nghiệm, suy tư
a. Khổ 8
- Cuộc đời
Biển
Mây
Năm tháng
Sự ngắn ngủi, hữu hạn
Sự vô cùng vô tận,
→ Niềm tin vào sức mạnh của tình yêu.
Tình yêu cho con người động lực để chiến thắng mọi không gian, thời gian – Tình yêu bất tử.
- Hư từ: tuy, vẫn, như, dẫu: Âm điệu trầm lắng, giọng chiêm nghiệm, suy tư
a. Khổ 8
→ Niềm tin vào sức mạnh của tình yêu.
Tình yêu cho con người động lực để chiến thắng mọi không gian, thời gian – Tình yêu bất tử.
→ Nỗi băn khoăn về sự hạn hữu của cuộc đời, sự mong manh của tình yêu, hạnh phúc
Những trăn trở đầy bất ổn của một tâm hồn luôn khao khát yêu thương, gắn bó

Một trái tim luôn đau đáu tìm kiếm một tình yêu
vĩnh hằng
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU
a. Khổ 8
2. Sóng và những cung bậc cảm xúc
trong tình yêu
1. Sóng và khát vọng tự nhận thức trong tình yêu
3. Sóng và khát vọng bất tử hóa tình yêu
b. Khổ 9: Khát vọng bất tử hóa tình yêu

Có tồn tại một cái gọi là “tình yêu bất tử” không?
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.
Làm sao: Giọng ước ao đầy khắc khoải
Tan ra thành Sóng:
+ Sóng là hiện thân cho sự bất diệt
+ Tan thành sóng để sống, để yêu đến muôn đời
→ Khát vọng tình yêu vĩnh hằng của một trái tim xem tình yêu là lẽ sống
b. Khổ 9
Tan ra thành Sóng: Hi sinh – sống hết mình, yêu hết mình, dâng hiến hết mình cho tình yêu, biến tình yêu thành một giá trị hòa vào biển lớn tình yêu của nhân loại, có thể chiến thắng không gian, thời gian hữu hạn
→ Khát vọng bất tử hóa tình yêu ngay trong cái hữu hạn rất khắc nghiệt của cuộc đời
b. Khổ 9
b. Khổ 9
→ Sống hết mình, yêu hết mình, dâng hiến hết mình cho tình yêu, biến tình yêu thành một giá trị.
→ Điều con người có thể làm nếu thực sự trân quý tình yêu
Tan thành sóng để sống, để yêu đến muôn đời



→ Điều không thể, chỉ là ước vọng, mãi mãi là khát vọng
Một cái tôi nữ giới trong tình yêu thật đẹp, thật nhân văn: luôn khao khát tình yêu biển lớn và không ngại hi sinh, hiến dâng để có tình yêu biển lớn.


Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?








Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương Bắc
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương







Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.

SÓNG
III. TỔNG KẾT
Thể thơ 5 chữ
Hình thức trùng điệp
Hình thức gieo vần
Hình thức hô ứng
Âm điệu bài thơ Sóng
Âm điệu bài thơ là âm điệu của sóng biển
Sóng thơ
Sóng lòng
III. TỔNG KẾT
Hình tượng động, bất biến
Biểu tượng cho những cung bậc tình cảm của người phụ nữ trong tình yêu nhiều khao khát và biến động
Thể hiện tính cách chủ động của người phụ nữ trong tình yêu
Sáng tạo hình tượng Sóng
III. TỔNG KẾT
1. Giá trị nghệ thuật
- Sáng tạo âm điệu đặc trưng: âm điệu của Sóng
- Sáng tạo hình tượng “sóng”
2. Giá trị nội dung

Những khám phá mới mẻ về tình yêu
Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ khi yêu
Tình yêu trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh có gì khác biệt so với những bài thơ cùng đề tài mà em đã học ?
IV. CỦNG CỐ