Tiêu Đề

TIẾT 54:
DẤU NGOẶC KÉP.

I. Công dụng.
a.

Thánh Găng-đi có một phương châm : “Chinh phục được mọi người ai cũng cho là khó, nhưng
tạo được tình thương, lòng nhân đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó
hơn”.
(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh Hoa xử thế)

b. Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông Hồng, nhưng thực
ra “dải lụa” ấy nặng tới 17 nghìn tấn !
(Thúy Lan, Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử)

c. Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “văn minh”, “khai hóa”
của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn phải còn vất vả mãi với
người.
(Thép Mới, Cây tre Việt Nam)
d.

Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”, “Giác ngộ”, “Bên kia sông
Đuống”, … ra đời.
(Ngữ văn 7, Tập hai)

Mahatma Gandhi năm 1931

a. Thánh Găng-đi có một phương châm : “Chinh phục được mọi
người ai cũng cho là khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân
đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn”.
 Đánh dấu câu nói được dẫn trực tiếp (dẫn câu nói của Thánh
Găng-đi)

b. Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông
Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy nặng tới 17 nghìn tấn !

-> Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt
c. Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỉ “văn minh”,
“khai hóa” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre
vẫn phải còn vất vả mãi với người.
-> Đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai;
d.
Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”, “Giác ngộ”, “Bên kia
sông Đuống”, … ra đời.
-> Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san, … được dẫn.

Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn
dẫn trực tiếp;

Dấu
ngoặc
kép dùng
để:

Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo
nghĩa đặc biệt / hàm ý mỉa mai;
Đánh dấu tên tác phẩm, tờ
báo, tập san… được dẫn.

Ghi nhớ:
Dấu ngoặc kép dùng để:
- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp;
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hay có hàm
ý mỉa mai;
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san, … được dẫn.

Thảo luận nhóm bài 3
(sgk/143-144) trong 3'

a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn,
ham muốn tột bậc, ….”.
 Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn
trực tiếp (dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh )

b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, ...
 Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vì câu nói không
được dẫn nguyên văn (lời dẫn gián tiếp).

Lưu ý
- Lời dẫn trực tiếp được đặt trong ngoặc kép cần
chính xác cả về từ ngữ, dấu câu.
- Khi chuyển từ dẫn trực tiếp sang dẫn gián tiếp,
không dùng dấu ngoặc kép và cần thay đổi một số
từ ngữ cho phù hợp.

BÀI TẬP NHANH

Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép trong những ví dụ sau:
Nó mà “giỏi” ư?
Bài thơ “Sóng” của XQ được nhiều người yêu thích.
Giải thích câu tục ngữ: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”.

Nó mà “giỏi” ư?
 Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo hàm ý mỉa mai
Bài thơ “Sóng” của XQ được nhiều người yêu thích.
 Đánh dấu tên tác phẩm được dẫn
Giải thích câu tục ngữ: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”.
 Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp

II.

Luyện tập
- Vận dụng

II. Luyện tập
e. Nguyễn Du đã thuật lại cảnh Hồ Tôn Hiến nghe đàn:
Nghe càng đắm, ngắm càng say,
Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình.
Cái thứ “mặt sắt” mà “ngây vì tình” ấy quả không lấy gì làm đẹp!
(Hoài Thanh, trong tập nghị luận và phê bình văn học, tập I)
 Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp

Lưu ý: Hai câu thơ này cũng được dẫn trực tiếp nhưng khi dẫn
thơ người ta ít đặt phần dẫn vào trong dấu ngoặc kép.

II. Luyện tập
2. Hãy đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ

thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường
hợp cần thiết) trong những đoạn trích sau và giải
thích lí do.

II. LUYỆN TẬP
Bài tập 2:
a. Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười
b.Nó
bảo nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu

:“C

:

- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
phải đề biển là cá tươi?

“

”
Þ Dấu hai chấm đánh dấu báo“ trước
”
Nhà hàng nghe nói bỏ ngay chữ tươi đi

lời thoại của nhân vật.

(Treo biển)

Þ Dấu ngoặc kép đánh dấu câu nói
được dẫn trực tiếp
Þ Dấu hai chấm đánh dấu báo trước
lời thoại của nhân vật.
Þ Dấu ngoặc kép đánh dấu từ ngữ
được dẫn lại

Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ
thích hợp? Giải thích tác dụng?

”

II. Luyện tập
3. Vì sao hai câu sau đây có ý nghĩa giống nhau mà dùng những dấu câu
khác nhau?
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn
tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn
toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành.”
 Dùng dấu ngoặc kép và dấu hai chấm vì câu nói được dẫn nguyên
văn (lời dẫn trực tiếp).
b. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột
bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn
tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
 Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vì câu nói không được
dẫn nguyên văn (lời dẫn gián tiếp).

Lưu ý:

- Lời

dẫn trực tiếp được đặt trong ngoặc kép cần chính
xác cả về từ ngữ, dấu câu.
- Khi chuyển từ dẫn trực tiếp sang dẫn gián tiếp, không
dùng dấu ngoặc kép và cần thay đổi một số từ ngữ
cho phù hợp.

II. Luyện tập
4. Viết đoạn văn thuyết minh ngắn có sử dụng dấu ngoặc

đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép . Giải thích công dụng
của các loại dấu câu đó.

THẢO LUẬN NHÓM
(Trình bày)

HƯỚNG DẪN TỰ
HỌC

Viết 1 đoạn văn chủ đề tự chọn có sử dụng
dấu ngoặc đơn, ngoặc kép và hai chấm

Học thuộc ghi nhớ

HS tự học bài: Ôn luyện về
dấu câu

Soạn bài “Luyện tập
văn bản nhật dụng”